Showing posts with label ޑރ. އިބްރާހީމް ޝިހާމް. Show all posts
Showing posts with label ޑރ. އިބްރާހީމް ޝިހާމް. Show all posts

1.30.2012

ހެދުމާއި، ދުޅަހެޔޮކަމާއި މުސްލިމުން

ޑރ. އިބްރާހިމް ޝިހާމް
ބްރިޓިޝް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ކޯޕަރޭޝަން (ބީ.ބީ.ސީ.) އަކީ ވަރަށް ގިނަ މީހުން މަޢުލޫމާތު ނެގުމަށާއި ޚަބަރު ހޯދުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަޞީލަތެކެވެ. ޞިއްޙަތާއި ތާރީޚާއި އަދި އެ ނޫން ވެސް އެކިއެކި މައުޟޫޢުތަކުގެ މައްޗަށް "މަޢުލޫމާތުން" ފުރިގެންވާ އެތައް ޕްރޮގްރާމެއް އެ މީހުން ގެނެސްދެއެވެ.

ނަމަވެސް މިއީ މުސްލިމުންނާއި އިސްލާމްދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރުމުގައި ހަމަ އެންމެ ފުރުޞަތެއް ވެސް ނަގާނުލާ ބައެއްކަން ހަނދާން ބެހެއްޓުން މުހިންމެވެ. އެމީހުން ފޮނުވާ އެންމެ އާދައިގެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ވެސް އިސްލާމުންނާއި އޮންނަ ދެކޮޅުވެރިކަން އޮންނަނީ ވިސްނާ މީހަކަށް ވިއްޔާ ފައުޅުވާށެވެ. 2001 ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 5 ވަނަ ދުވަހު ބީ.ބީ.ސީ. އިން ދުރަށް ފެތުރި "ޞިއްޙީ" މަޢުލޫމާތާއި މެދު ނަޒަރެއް ހިންގާލަމާހެވެ. އެ އިރުޝާދުގައިވާ ގޮތުން ވިއްޔާ "ކަށީގެ ބައްޔެއް ކަމުގައި ރިކެޓްސް ގިނަވަމުން ދިއުމުގެ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ ހެދުން އެޅުމުގައި މުސްލިމުން ގެންގުޅޭ ހަރުކަށި ގޮތްތަކެވެ." މިފަދަ އެއްޗެއް ބުނާކަށް އެއްވެސް ދިރާސާއެއްގެ ބޭނުން ހިފާކަށް ނުޖެހުނެވެ. ނޫނީ ޞިއްޙީ ކަމަކާ ގުޅޭ އެއްޗެއް ބުނުމުގައި ޢާންމު ގޮތެއްގައި ގެންގުޅޭ އެއްވެސް އުޞޫލެއް ވެސް ގެންގުޅޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ހަމަ ބުނެލަންވީއެވެ. މިފަދަ އެއްޗެތި ކިޔައި އަޑުއަހާ ހަދާނީ ބީ.ބީ.ސީ. އިން ބުނާ މިފަދަ "ކުޑަ" އެއްޗެއް ވިސްނާލުމަކާ ނުލާ "މަޢުލޫމާތު" ގެ ގޮތުގައި ސިކުނޑިއަށް ނަގާނެ މީހުންކަން އެ މީހުން ދަންނާތީއެވެ.

ރިކެޓްސްއަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ މިއީ ހަށިގަނޑުގައި ވިޓަމިން-ޑީ މަދުވުމުން ކަށިގަނޑަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ހެދެމުން އަންނަ ކަށީގައި މަޢުދަނުގެ ބާވަތްތައް ރަނގަޅު މިންވަރަށް އެކުނުލެވެނީއެވެ. ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ ކަށިގަނޑު އައިބުވެ ބަލިކަށިވުމެވެ. ރިކެޓްސް ގިނައިން ފެންނާނީ 2 އަހަރުން ދަށުގެ ކުޑަކުދީންގެ ކިބައިންނެވެ. ވިޓަމިން-ޑީ ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ މައިގަނޑު ދެގޮތެއް ވެއެވެ. އެއް ގޮތަކީ ކާއެއްޗެތީގައި އެކުލެވޭ ވިޓަމިން އެ ކާއެއްޗަކާއި އެކު ލިބުމެވެ. (މިސާލު: މަހު މޭ، ބިސް ...). އަނެއް ގޮތަކީ އަވީގެ އަލްޓްރާ ވައިލެޓް ދޯދިތައް ހަމަށް އެޅުމުން ހަމުގައި ވިޓަމިން-ޑީ އުފެދުމެވެ. ފަހުން މި ބުނި ބަޔަށް "ފޮޓޯލިސިސް" އޭ ކިޔެއެވެ. ބީ.ބީ.ސީ. އިން އެ ބުނަނީ މުސްލިމް އަންހެނުން ހެދުން ލާ ގޮތުން އަތްވަށް ހާމަވާ ވަރު ކުޑަވެ ހަށިގަނޑުގައި ވިޓަމިން-ޑީ މަދުވާ ގޮތް ދިމާވެ ރިކެޓްސް ޖެހެނީ ކަމަށެވެ. މިއީ ވަރަށް ވެސް ހަމަނުޖެހޭ ވާހަކައެކެވެ. އެތައް ސަބަބުތަކަކާ ހުރެއެވެ.

• ރިކެޓްސްއަކީ ޅަފަތުގެ ބައްޔެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ހަށިގަނޑުގެ މިވެނި މިންވަރެއް ނިވާކުރާށޭ އަންގާފައިވަނީ ބާލިޣުވެފައި ތިބޭ މީހުނަށެވެ. 2 އަހަރު ނުފުރޭ ކުޑަކުދީންނަކަށް ނޫނެވެ.

• އިސްލާމްދީނުގައި އޮންނަ ގޮތަށް ހެދުން އަޅައިގެން އުޅެމުން ވެސް މުސްލިމް އަންހެނާއަށް އެ މީހާ ގޭގައި ފުދޭވަރަށް އަތްވަށް ހާމަވުމަކީ ނުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި މަދު މިނެޓްކޮޅަކަށް އަވީގައި ހުރުމުން ވެސް ހަށިގަނޑަށް ބޭނުންވާ ވަރަށް ވިޓަމިން-ޑީ އުފެދޭނެއެވެ. އެ "ފައިދާ" ހޯދުމަށްޓަކައި ހެދުން ނަގާ އެއްލާލައި ހުޅަނގުގެ މީހުނާއި ހުޅަނގަށް ތަބާވާ މީހުން އުޅޭ ގޮތަށް އުޅެގަންނާކަށް މުސްލިމް އަންހެނުންނަކަށް ނުޖެހެއެވެ.

• ރަނގަޅަށް ކާއެއްޗެތި ކައިހަދާނަމަ ފުދޭ ވަރަކަށް ވިޓަމިން-ޑީ ލިބޭނެއެވެ. (މަހުމޭ، ބިސް، ކިރު- ބާޒާރުގައި ލިބެން ހުންނަ ގާތްގަނޑަކަށް ހުރިހާ ކިރަކީ ވެސް ވިޓަމިން ޑީ ވަކީން އަޅާ "އެންރިޗް" ކޮށްފައި ހުންނަ ކިރެވެ.)

• ރިކެޓްސް ޖެހެން ދިމާވާ އަދި އެތައް ސަބަބުތަކެއް ހުންނަކަމީ ވެސް ހަނދާންކޮށްލުން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގައި ކެލްސިއަމް މަދުވެއްޖިއްޔާ ވިޓަމިން-ޑީ ހަށިގަނޑުގައި ހުރުމަކުން ވާނެ ފައިދާއެއް ވެސް ނޯންނާނެއެވެ. (ކެލްސިއަމްއަކީ އަވީގައި ހުރުމުން ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.)

• އަވީގައި ހުރުމަކުން ވިޓަމިން-ޑީ ހަށިގަނޑުގައި އުފެދުމަކީ އަދި ލާޒިމު ކަމެއް ނޫނެވެ. މި ކަމަކީ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތަކާއި ޝަރުޠުތަކެއްގެ މައްޗަށް ހުއްޓިފައި އޮންނަ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ބައެއް މަސްތަކުގައި (މިސާލު: އެމެރިކާގެ އެޑްމޮނޓޮންގައި އޮކްޓޯބަރު މަހާއި މާރޗް މަހާއި ދެމެދު) ކިތަންމެ އިރަކު އަވީގައި ހުއްޓަސް ހަމަ ކުޑަ ވިޓަމިން-ޑީ ކޮޅެއް ވެސް ނުއުފެދޭނެއެވެ.

ދެން ބީ.ބީ.ސީ. ގެ މި އުފެއްދުމުގައި އަތްވާއިބެހޭ ގޮތުން ނުގެނެސްދޭ ބައެއް ނުކުތާތަކަށް ބަލައިލާނަމެވެ. އިރަށް ހާމަވުމުން ދިމާވާ ބައެއް ކަންތަކުގެ ތެރޭގައި ހަންގަނޑު އެނދުން، ހަމުގައި ރޫޖެހުން، ދުވަސްވާ ކަމަށް ފެނުން. އަދި ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހުން ހިމެނެއެވެ. ހަމުގެ ކެންސަރަކީ ރިކެޓްސްއަށް ވުރެ މާ ނުރައްކާތެރި އަދި މާ ޢާންމު ބައްޔެކެވެ. އަދި ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހުމަށް ދިމާވާ އެންމެ މުހިންމު އަދި މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ އިރުގެ ދޯދިތައްކަން އެތައް ދިރާސާތަކަކުން ވަނީ ސާބިތުވެފައެވެ.

ރިކެޓްސްއަކީ މިހާރު މަދުން ފެންނަ އެއްޗެއް ކަމުގައި ވިއަސް ކޮންމެ އަހަރަކު އެތައް ހާސް ބަޔަކު ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހިގެން މަރުވެއެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ކޮންމެ 5 ގަޑިއިރެއްގެ ތެރޭގައި ހަމުގެ ކެންސަރުގެ ސަބަބުން މީހަކު މަރުވެއެވެ. އެމެރިކާގައި ކޮންމެ ގަޑިއިރެއްގެ ތެރޭގައި ހަމުގެ ކެންސަރުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެގެން މީހަކު މަރުވެއެވެ. ހަމުގެ ކެންސަރުގެ އެންމެ ނުރައްކާ ވައްތަރު ކަމަށްވާ "މެލިގްނަންޓް މެލަނޯމާ" ދުނިޔޭގައި މިހާރު ގިނަވަމުންދަނީ ބިރުގަންނަންޖެހޭ ފަދަ ދަރަޖައަކަށެވެ. 1930މ. އާ އަޅާބަލާއިރު އެމެރިކާގައި އެކަނިވެސް މިބަލި ނިސްބަތުން %1800 (އާދޭހެވެ. 180 ގުނައަށް) ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިބަލި އިތުރުވެފައިވަނީ ކުރީން އުޅުނު މީހުންނަށްވުރެ ހަށިގަނޑުގެ ހާމަކަން އިތުރުކޮށްގެން އުޅޭ މީހުންގެ ތެރޭގައެވެ. (އޮކްސްފޮރޑް ޓެކްސްޓް ބުކް އޮފް މެޑިސިން) އަދި މިހާރު ވެސް މި ބަލި ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.

ޝައްކެއް ނެތެވެ. ހެދުން ލާ ގޮތާއި ހަށިގަނޑަށް ޖެހޭ ބަލިތަކާއި މެދު ވަރަށް ވެސް ގުޅުން ބޮޑެވެ. ނަމަވެސް ހެކިތަކާ ދަލީލުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި މި ގުޅުން ވަނީ ބީ.ބީ.ސީ. އިން އެ ފަތުރާ ވާހަކަތަކާ މުޅީން ތަފާތުކޮށެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު އިނގިރޭސިވިލާތުގައި 40،000 (ސާޅީސް ހާސް) މީހުންނަށް ހަމުގެ ކެންސަރު ޖެހެއެވެ. ހަށިގަނޑު ހާމަކުރުމަށް ލާ ހެދުންތައް ދޫކޮށްލައި އިސްލާމީ ރިވެތި ހެދުމުން ޒީނަތްތެރިވީ ނަމަ މީގެ ތެރެއިން ބޮޑު ބައެއް ރައްކާތެރި ކުރެވުނީހެވެ.

ލަދުވެތިކަމަކީ އޭގެ އަގު ނުކުރެވޭފަދަ މާތް ޚަޞީލަތެކެވެ. ރިވެތި އުޅުމަކީ ހަމައެކަނި މާއްދީ ތިލަފަތުން ކިރާލެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. މުސްލިމުންނަށް އުޅުމަށް އަންގަވާފައިވާ ގޮތާއި ހެދުން އެޅުމުގައި ގެންގުޅެން ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ އުޞޫލުތަކަކީ އަހަރެމެން ﷲ އަށް ޙަމްދުކޮށް ޝުކުރުކުރާހާ ވެސް ފުރިހަމަ ގޮތްތަކެކެވެ. އެއީ އިންސާނާގެ އުނި ސިކުނޑިއަށް އެއަށް ފާޑުކިއިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކޮންމެހެން އެކަމަށް ފާޑުކިއަންޖެހިއްޖެ ކަމަށް "ވިސްނިއްޖެ" މީހާވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ޙަޤީޤަތާއި މެދު ވިސްނާލުމާއި ފާޅުވެ ފެންނަންހުރި ދަލީލުތަކަށް ނަޒަރެއް ހިންގާލުމަކީ ބުއްދިވެރި ކަމެކެވެ. އަހަރެމެންގެ އިސްލާމީ ހެދުމަކީ ވަރަށް ގިނަ ކަންތަކުން އަހަރެމެން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ހެދުމެކެވެ. ނޭދެވޭ ލޯތަކުން ފެށިގެން ގޮސް ބަލިޖައްސާ މަދިރީގެ ކަށިތަކުންނާއި އިރުގެ ނުރައްކާތެރި ބައެއް ދޯދިތަކުންނެވެ. އެއީ އަހަރެމެންގެ ރޫޙަށް ފައިދާކުރާ، ހަމަޖެހޭ ރިވެތި ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް މަގުފަހިކުރާ އެއްޗެކެވެ. އަހަރެމެންގެ ހަށިތަކަށާއި ޞިއްޙަތަށް ވެސް މަންފާކުރާ އެއްޗެކެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

7.07.2011

ތަރުބިއްޔަތުގެ ހުންގާނު މަންޒިލާ ދިމާއަށް ސީދާ ކޮއްލަމާތޯއެވެ؟

ޑރ. އިބްރާހިމް ޝިހާމް
ޢާއިލާއަކީ ކޮންމެ މުޖްތަމަޢެއްވެސް އޭގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެންމެ މުހިއްމު ބައެވެ. އޭގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުވެއްޖެނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ ޙާލަތުވެސް ރަނގަޅު ވެދެއެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ވަކިވަކި ފަރުދުން އިޞްލާޙުވެ ފަލާޙާއި ކާމިޔާބަށް ވާޞިލުވެދެއެވެ. އަދި ޢާއިލާތައް ރޫޅި ބަލިކަށި ވެއްޖެނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ އެހެން ގުޅުންތައްވެސް ހީނަރުވެ އިޖްތިމާޢީ އެތައް ބަލިތަކެއް އެމުޖްތަމަޢެއްގައި އަށަގަނެގެން ދެއެވެ.

އެމީހެއްގެ ޢާއިލާއެއް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޚިދުމަތްކޮށްދިނުމާއި ރަނގަޅު މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ޒިންމާއެކެވެ. މިއީ އެއިން ހަމައެކަކުވެސް ނުނެއްޓޭނެފަދަ އިލާހީ އަމުރުފުޅަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭން އޮތް ޒިންމާއެކެވެ.

މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވި ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. ''އޭ އީމާންވި މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަފްސުތަކާއި ތިޔަބައިމީހުންގެ އަހުލުން ނަރަކައިގެ އަލިފާންގަނޑުން ރައްކާތެރިކުރާށެވެ. އެއަލިފާންގަނޑު ރޯކުރާނޭ ދަރުކަމުގައި ވާހުށީ މީހުންނާއި ހިލައެވެ. އަދި އެތަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ހަރުކަށި އަދި ބާރުގަދަ މަލާއިކަތުންގެ ބަޔަކު ތިއްބަވާނެއެވެ. އެބޭކަލުން މާތް ﷲ ކުރައްވަވާ އަމުރުފުޅަކަށް ނުކިޔަމަންނުވާހުއްޓެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަށް އަމުރުކުރައްވާ ކަންތައް އެބޭކަލުން ކުރައްވާނެތެވެ.'' (އައްތަޙްރީމް:6)

ޞަޙީޙު ބުޚާރީއާއި ޞަޙީޙު މުސްލިމްގައިވާ އަހަރުމެންގެ މާތް ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމްގެ މަޝްހޫރު ޙަދީޘްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "ތިއިން ކޮންމެ މީހަކީވެސް ބެލެހެއްޓުންތެރި އެކެވެ. އަދި އެމީހަކާއި ބަލަހައްޓަން ޙަވާލުވެފައިވާ އެއްޗަކާއި މެދު ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ވެރިމީހާއަކީ އޭނާގެ ދަށުގައިވާ މީސްތަކުންނަށްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އެމީހުންނާއި މެދު އޭނާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ފިރިމީހާއީ ޢާއިލާގެ މައްޗަށްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އޭނާޔާ އެއާއިމެދު ސުވާލުވެވޭނެއެވެ. އަޅުމީހާއީ އޭނާގެ ވެރިމީހާގެ މުދަލުގެ މައްޗައްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އެތަކެއްޗާއި މެދު އޭނާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ތިއިން ކޮންމެ މީހަކީވެސް ބެލެހެއްޓުން ތެރިއެކެވެ. އަދި އެމީހަކާއި ބަލަހައްޓަން ޙަވާލުވެފައިވާ އެއްޗަކާއި މެދު އެމީހާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ.'' (ޞަޙީޙު މުސްލިމް 4496).

ވީމާ މިއީ ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެއްކަން ދެނެ ތިބެ މި އަދާކުރާނެ ގޮތް ދެނެގަންނަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެނީ ކުދީން ރަނގަޅަށް ބަލާ ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ހުޅަނގުގެ މީހުންދެކޭ ފަދައިން މުސްކުޅިވާ ދުވަހަށްޓަކައި ކުރެވޭ ރަނގަޅު އިންވެސްޓްމެންޓެއް، އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. މިމަސްއޫލިއްޔަތު ރަނގަޅަށް އަދާ ނުކުރުމުން ދިމާވާނޭ އެންމެ ބޮޑު މަސްއަލަ އަކީ މުސްކުޅިވާދުވަހު ބަލި ޙާލުގައި އޮންނައިރު ގޮވާލަންވެސް ވަދެލާނެ ''ވަޤުތެއް'' އެދަރީންނަށް ނުލިބުމެއް ނޫނެވެ. އެބަލި އަމަޔަށް ނުވަތަ ބަފަޔަށް ފައިސާގެ ކުޑަ އެހީއެއް ދެވުމުން އެފުދުނީކަމަށް، ހައްޤު އަދާވީކަމަށް، ދަރީން ދެކެން ފެށުމުން ލިބޭ ހިތްދަތިކަން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އަތުގައި ލާރިހުރިނަމަ ބަލިވީމަ ބަލަހައްޓާނޭ މީހުންވެސް ހޯދިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ދަރީން އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކޮށްވެސް ފާނެތާއެވެ.

އެކަމަކު މިއީ ހައްތަހާވެސް މިދުނިޔެމަތީގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ފެންނަ ނުވަތަ ފެނިދާނެ ނަތީޖާއެވެ. ޢާއިލާއެއްގެ ސިފައިގައި ﷲ ތިމާއަށް ޙަވާލުކުރެއްވި އަމާނާތް ރަނގަޅަށް ނުބަލަހައްޓާ އިހުމާލުވާކަމުގެ ބަދަލު އާޚިރަތް ދުވަހުން ދޭންޖެހިއްޖެނަމަ ލިބޭނެ ނިކަމެތި ކަމެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ! މާތް ﷲ ކަނޑައެޅިގެން ތިމާއާއި ޙަވާލުކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ރަނގަޅަށް ނުކޮށް ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ފާފައިން ސަލާމަތްވާނީ ކިހިނެތް ތޯއެވެ؟ ވީމާ ދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަކީ ކޮނޑުގައި ދީނީ ވާޖިބެއްކަމަށް ދެކިގެން ފުރިހަމައަށް އެއަދާކުރާނެ ގޮތެއް ހޯދުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. އެޅަ ސިކުނޑިތައް ރަނގަޅަށް ބައްޓަންކުރުމުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތު ކިތަންމެހާވެސް ބޮޑެވެ. "ނުބީހެންޏާ ކަނޑާހަމަ"އިގެ އުޞޫލު ބޭނުން ކުރާނަމަ އަބަދުމެ އުޅޭހާވާނީ އޮޑިބީހިގެންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖްތަމަޢުން މިހާރު ފެންނަ ފަދައިންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް އިސްލާމްދީނުގައި މިކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ދެއްވާފައިވާ އިރުޝާދުތައް ދެނެގަނެ އެއަށް ޢަމަލުކޮށްގެން މެނުވީ މި މަސްއޫލިއްޔަތު ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާނުކުރެވޭނެއެވެ. މި އުޞޫލުތަކާއި ގޮތްތައް ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ފަހަރެއްގައިވެސް އަޅުގަނޑުގެ މަޤްޞަދެއް ނޫނެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި ކަމުގެ މުހިއްމުކަމަށް އިޝާރާތްކުރުމާއި ވިސްނާލަންޖެހޭ ބައެއް ކަންތައް ފާހަގަކޮށްލަނީއެވެ. އަދި ކުށެއްވާނަމަ ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމާއި ނަސޭހަތް އެދި ހުރީމެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށްވެސް އެނގޭ ގޮތުގައި ކުއްޖަކު ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އޭނާއަށް ރަނގަޅު "ރޯލް މޮޑެލް" އެއް ނުވަތަ ނަމޫނާއެއް ނެގިފައި ހުރެއްޖެނަމަ އޭނާ އެއާއި އެއްގޮތް ވުމުގެ ގޮތުން އަމިއްލަ ނަފްސުގައި އެ ރަނގަޅު ސިފަތައް ހަރުލެއްވޭތޯ ބަލާނެތެވެ. ރަނގަޅު ސުލޫކައި ވިސްނުން އަށަގެންނެވުމަށް ތިމާމެން ރަނގަޅު މިސާލުތަކަކަށް ވުމަކީ ލާޒިމްކަމެކެވެ. ރިވެތި އާދަތަކާއި މާތް ޚުލްޤެއް އެކުދީންނަށް ނުދައްކާ އެކުދިންގެ އަޚްލާޤާއި މެދު ވާހަކަ ދައްކައި އަދަބުދީ ހެދިޔަކަސް މާބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ނުލިބޭނެތެވެ. އަދި ނަތީޖާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް ނުކުތުންވެސް އޮންނާނީ ދާދިގާތުގައެވެ. ތިމާމެން ނަމާދު ޤާއިމް ނުކުރާނަމަ ނުވަތަ ދައްކާވާހަކައިގައި ނެތިނުބައި ކިޔުމާއި ދޮގުހެދުން ހުންނަނަމަ އެކުދީންނަށް އެކަންކަމަކީ އާދައިގެ ކަންތައްކަމުގައި ނުނެގޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ. ވީމާ އެކުދީންނަށް ރިވެތި އިސްލާމީ އަޚްލާޤު ދައްކައިދިނުމަކީ އަދި ދިރިއުޅުމުގައި އިސްލާމްދީން އަށަގަންފައިވާކަން ސާފުކޮށް އަނގައިދިނުމަކީ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ.

އަދި މީގެ އިތުރުން މާތް ﷲ ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފައިދާއަށްޓަކައި އިސްވެދިޔަ އެތައް ޤަރުނުތަކެއްގެ ޞާލިހު އަޅުންނާއި ނަބިއްޔުންގެ ވާހަކަތައް ވަރަށް ވެސް ފަސޭހައިން ވިސްނޭ ފަދަ ގޮތެއްގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ހިމަނުއްވާފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެ ނަބިއްޔުންނާއި ޞާލިޙުންގެ "ވާހަކަތައް" ދެނެގަނެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުދީންނަށް އެއިން އަސަރުކުރާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް އެކުދީންގެ އުމުރާ ގުޅޭފަދައިން ގެނެސް ދިނުމީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެހެނީ ހަމަގައިމުވެސް މުސްލިމް ކުއްޖަކަށް ހެރީޕޮޓާރ ގެ ޖާދޫ އަށްވުރެ ބޮޑަށް އެނގުން ޙައްޤުކަން ބޮޑީ ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުންގެ ޙައްޤަށްޓަކައި ވެވަޑައިގެންނެވި ޤުރުބާނީތަކެވެ. ޕޯކެމޮންގެ ކުޅަދާނަކަން އެނގުމަށްވުރެ ބޮޑަށް މުހާޖިރުންނާއި އަންޞާރުން ދީނަށްޓަކައި ކުރެއްވި ޖިހާދުގެ ވާހަކަތައް އެނގުން މާ މުހިއްމެވެ. މި ރަމަޟާން މަހުގެ މެންދުރު "ރޯދަ ކުރުކުރުމަށް" ބޭނުންކުރެވޭ ވާހަކަތަކަކަށް ނުހައްދަވާ ޢާއްމު ދިރިއިޅުމުގައިވެސް އެއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ "ދިރިހުރި" ވާހަކަތަކަކަށް ހެއްދެވިއްޖެނަމަ ކުރާނެ ފައިދާ ވަރަށްވެސް ބޮޑުވާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެނގެ ކުޑަކުދީން އިސްލާމީ މާޙައުލެއްގައި ބޮޑުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުންދާއިރު އެކުދީންނަށް އިސްލާމްދީން ނެގެނީ ކޮންގޮތަކަށްތޯ ވިސްނާލުން މުހިއްމެވެ. އެކުދީންނަށް ދީނާމެދު ހެޔޮކޮށް ވިސްނުވައިދިނުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެންޖެހެއެވެ. ދީނަކީ ކުރަން ހުއްދަ އަދި ހުއްދަނޫން ކަންތައް ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑެއް އެކަނިކަމުގައި ވިސްނިއްޖެނަމަ އަދި މިދެއްކުނީ ރަނގަޅު މަންޒަރެއް ނޫންކަން ގައިމެވެ. އަދި މިވެނި އެވެނި ކަމެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ ނަރަކަށްއަށް ދިއުން އެއީ އެކުދިންނަށް ދީނާމެދު އެނގޭ އެންމެ މުހިއްމު ނުކުތާ ކަމުގައި ވާނަމަވެސް އަދި މިދެވުނީ ފުރިހަމަ ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ. މި ދެންނެވި ކަންތައްކަކީވެސް އެނގެންޖެހޭ މުހިއްމު ކަންތަކެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނާއި އަދި މާތް ﷲ އާއިމެދު އެނގެންޖެހޭ މާ މުހިއްމު އެހެންކަންތައް އެބަހުއްޓެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މާތް ﷲ އަށް ކިޔަމަންވެ، އަންގަވާފައިވާ ކަންތައްކޮށް އަދި އެކަލާނގެ އެއިން ސަލާމަށްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އަންގަވާފައިވާ ނަރަކައަށް ވަނުމަށް ނުރުހުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެން މާތް ﷲ ދެނެގަނެފައި ވުމެވެ. އެފަރާތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ ނިޢްމަތްތައް ހަނދާންކޮށް އެފަރާތަށް ލޯތްބާއި ޝުކުރުން ހިތްތައް ފުރިފައިވުމެވެ. އެކަލާނގެ އެންގެވި ކޮންމެ ކަމެއްގައިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފައިދާއާއި މަޞްލަޙަތުކަން (އެ ފައިދާ ފެންނަން އޮތަސް އަދި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް) ކުޑަވެސް ޝައްކެއްނެތި ޤަބޫލުކުރެވިފައިވުމެވެ. މަޔަކު ދަރިއަކު ލޯބިނުވާ މިންވަރަށް މާތް ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ލޯބިވެ ވޮޑިގެންވާކަމަށް ޔަޤީންވާތީއެވެ.

ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެނގެވިގޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމަށް އަވަސްވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ސިފަތަކުން ސިފަ ލިބުމަށް ލޯބިކުރަނީ އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު ގަނެވޭހިނދު ޞަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާ ކުރާ މުހިއްމުއެއް ސަބަބަކީ އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ހިތުގައި ވާ ލޯތްބެވެ. އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފޯރުކޮށްދެއްވުމަށް ހިތްތަކުގައިވާ ޝުކުރުވެރިކަމުގެ ބޮޑުކަމުންވެސްމެއެވެ. މި ޝުޢޫރުތަކަކީ އިސްލާމްދީން ދެނެގަންނަމުންދާ ޅަދަރިފުޅުގައި އަށަގެންނެވުނު ވަރަށްވެސް މުހިއްމު ޝުޢޫރުތަކެކެވެ. އެހެންނުވާނަމަ މި މާތް އިސްލާމްދީނަކީ ހަމައެކަނި ކުރަންޖެހޭ އަދި ކުރުން ހުއްދަނޫން ކަންތައްތަކެއް ކަނޑައަޅާ އެއްޗެއްކަމުގައި އެކުދިންގެ ނަޒަރުގައި ވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އަދި މިހެންވެއްޖެނަމަ ނުކުންނާނެ ނަތީޖާ ހިތިވެފައި އެހާވެސް ނުރައްކަލެވެ. އެހެނީ އެކުއްޖާ ބޮޑުވަމުން އަންނަ އަހަރުތަކަކީ އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގައި ކަންތައް ބިންވަޅުނެގޭ ދުވަސްވަރެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގައި ކަންތައް ބިންވަޅުނެގޭ ދުވަސްވަރެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑިއަށް ދީނަކީ އޭނައަށް ހަމައެކަނި ހުރަސްތަކެއް އަޅާ އަދި މަޖުބޫރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ވިސްނިއްޖެނަމަ ސިކުނޑީގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި މީގެން މިންޖުވެއްޖެނަމަ ދިރިއުޅުން ހާދަ ފަސޭހަވާނެއޭ، ހާދަ އިތުރުކަމެއް ކުރެވޭނެއޭ ބިންވަޅު ނުނެގި އެއް ނުދާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ސިކުނޑިއަށް ވަންނަ ކަންތަކަކީ އުމުރު ދުވަހަށް ސިކުނޑީގައި ފިލާނުގޮސް ހުންނަ ކަންތަކެވެ. އޭގެ އަސަރު ފެންނަނީ އެތައް އަހަރަކު "އިސްލާމީ" މުޖުތަމަޢެއްގައި ވަރަށް ރަނގަޅަށް އުޅެފައި ޣައިރު މުސްލިމް ރަށެއްގައި ދުވަސްކޮޅަކު އުޅެން ލިބުނީމައެވެ. އޭރުން ކުރީން އުޅުނު ގޮތްތައް ބޯދާގޮތްތަކަކަށްވެ، ޙަރާމް ޙަލާލުބަލައި އުޅުމަކީ "ކަޓު" ކަމަކަށްވެ ސަލާމަތް ބުއްދި ހުންނަމީހުން ދުރުހެލިވުމަށް ދުވާ ޙިޔާލާތުތަކަށް "ސިކުނޑި ހުޅުވާލާނީ" ކުޑަވެސް ފަސްޖެހިލުމެއް ނެތިއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މިކުޑަ މުޖްތަމަޢުގައި މަދެއްކޮށް ހިނގާފައިވާ ނުވަތަ ހިނގަމުންދާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މި މުޖްތަމަޢުއަށް ކްރިސްޓިއަނިޓީ އާއި އޭތީސްމް (ކަލާނގެ އެއް ނުވާކަމަށް ގަބޫލުކުރުން) އަދި އެގްނޯސިސް (ކަލާނގެއެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވަތަ ނޫންކަން ޔަޤީނަށް ނުހޯދޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރުން) ފަދަ ހަމަ ބުއްދިއާ ތަޢާރުޟުވާ، ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކުވެސް ފުންކޮށް ވިސްނާލައިފިނަމަ އެއީ ހަމަނުޖެހޭ ވިސްނުންތަކެއްކަން ސާފުވާފަދަ ޚިޔާލްތައް ވަނުމުގެ އެއް ސަބަބަކީވެސް މިއެވެ. ވީމާ މިފަދަކަންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެޅޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ޅަދަރީން އިސްލާމްދީނުގެ މައްޗައް ލޯބި ޖެއްސުމެވެ. އަދި ދީން ފުރިހަމަ އަށް އަންގައިދިނުމެވެ. އަދި ކުރުން ޙަރާމް ކަންތައްތަކާއި ވާޖިބު ކަންތައްތަކުގެ ލިސްޓެއް އެކުދީންނަށް ދީ އެއަށް ކިޔަމަން ނުވެއްޖެނަމަ "ނަރަކައަށް ހިނގައިދާނެ" ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމުން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ ވާޖިބު އަދި އަދާ ނުވާކަން ހަނދާންކޮށް، އެކުދިންގެ ހިތްތަކުގައި ދީނުގެ އެކި ކަންކަމަށް އެކަންކަމާއި އެކަށީގެންވާ އަހައްމިއްޔަތު ކަމެއް ދެވޭފަދަ ގޮތަކަށް ކިޔައިދިނުން ހުއްޓެވެ. ނަރަކައަކީ ކިހާބިރުވެރި ނުބައި ތަނެއްކަމާއި ތިމާނުރުހޭ ކޮންމެ ވަގުތެއްގާ ނުވަތަ މީހަކާއިމެދު ނުރުހޭ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި ދުލުކޮޅުގައި އެތަނަށް އެމީހަކު "ފޮނުވަން" އޮތުން ހެޔޮވާވަރުގެ ތަނެއް ނޫންކަން ސާފުވެފައި އޮތުން މުހިއްމެވެ.

ކުޑަކުދީންނަށް ދީނުގެ މަޢުލޫމާތުދޭ ހިނދު އެކުދިންގެ އުމުރާއި ގުޅޭގޮތަށް ދިނުން މުހިއްމު ކަމީ އެއްވެސް މީހަކު ދެބަސްވާނޭ ކަމެއްނޫނެވެ. އެކަމަކު އެގޮތަށް ކަންތައްކުރުމަކީ މިހާރު އެންމެން އުޅޭ "ބުރަ" ކަމުން ނުވެވިފަ އޮންނަ ކަމެކެވެ. އެހެނީ އެއްޗެއް ކިޔައިދިނުމަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ލިބިއްޖެނަމަ ތިމާއަށް ކަމެއް އެނގިފައިވާގޮތަށް އަޑުއަހަން އިންނަމީހާގެ އުމުރަށް ނުވަތަ ޙާލަތައް ނުބަލާ ކިޔައިދިނުން ފަސޭހަވާނެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވަނީ އެކުދީންނަށް އެކިޔަވައިދެވޭ އެއްޗެއްގެ ފައިދާއެއް ނުވާފަދަ ގޮތަކަށް ކިޔައިދެވުމެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ދީނުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއްބައިކަމުގައިވާ توحيد ނަގަމާހެވެ.

މުސްލިމް ކުއްޖަކަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގުން މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ. އަދި ކިޔަވާވެސް ދެވޭ އެއްޗެކެވެ. ދީނުގެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިން އެތަކެއް ވިސްނުންތަކާއި ބަޙުޘްތަކަކަށް ފަހު ތިން ސުރުޙީއެއްގެ ދަށުގައި މިބައިކުރެވިދާނެ ކަމަށް ނިންމަވާ އެބައިތަކުގެ ނަންކަމުގައި توحيد الربوبية، توحيد الألوهية، توحيد الأسماء والصفات ވަނީ ހަމަޖައްސާފައިއެވެ. ނަމަވެސް މިހުރިގޮތަށް ވަރަށް ޅަސިކުނޑިތަކަކަށް ކިޔާދެވިއްޖެނަމަ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ މި ބުނެވުނު ބައިތަކުގެ ނަންތަކާއި އޭގެ "މާނަ"ތައް ހިތުން ދަސްކުރުމެވެ. މާބޮޑު ފަހުމްވުމަކާއި ނުލައެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް އާދައިގެ ބަހުން އެކުއްޖަކަށް ވިސްނޭގޮތަށް ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި އޭގެން ނިކުންނަ ޢަޤީދާތައް ކިޔައި ދިނުން މުހިއްމެވެ.

ކުއްޖަކަށް ނުވަތަ ބޮޑުމީހަކަށް ވިޔަސް އެއްޗެއް ބުނެދޭ ހިނދު އޭނާ އެއްޗެއް ބަލައިގަތުމުގެ މާޙައުލެއް އުފެއްދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ތިމާ ކިޔާއެއްޗެއް މީހަކު ބަލައި ނުގެންފިނަމަ އެއީ އެމީހާގެ މައްސަލަ އެއްކަމަށް ނުނިންމާ އެއީ އަޅެ ތިމާގެ ނުވަތަ އެއެއްޗެއް ކިޔާދެވުމުގައި ހުރި އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެއްކަމުގައި ވެދާނެކަން ހަނދާންކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ސާހިބާ މުޙައްމަދު ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ދައްކަވާފައިވާ މަތިވެރި ނަމޫނާއަށް ބަލައިލަމާހެއްޔެވެ. އަބޫދާވޫދުއާއި އަންނަސާއީ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައިވާ ބަސްފުޅަށް ބައްލަވާށެވެ.

ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެއްދުވަހަކު އެކަލޭގެފާނުގެ ސަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޅަޒުވާން ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ މުޢާޒް ބިން ޖަބަލުގެ އަތުގައި ހިއްޕެވިއެވެ. އަދި ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އޭ މުޢާޒް އެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނުދެކެ ލޯބިވަމެވެ." ވިސްނާލައްވާށެވެ. މިޞަޙާބީއަށް އެވަގުތު ވެރިވަމުންދާނީ ކޮންފަދަ ޝުޢޫރުތަކެއް ތޯއެވެ؟ މުޅި އުއްމަތް ކައު ކުރެއްވި ނަބިއްޔާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެ ޙަދީޘްކުރެއްވި ބަސްފުޅުން އުފަލުންނާއި ޝުކުރުވެރިކަމުން ފުރިގެން ނައަންނާނީ ކޮންހިތެއް ތޯއެވެ؟ ރަސޫލު ﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެފަދައިން ތިންފަހަރު ޙަދީޘްކުރެއްވި ކަމަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެމާތް ސަޙާބީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމްގެ މައްޗަށް ކޮޅުނެތް ކޮޅަށް ލޯބި ބޮޑުވެ ހިތްމަޑުވީހިނދު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. " ކޮންމެ ނަމާދަކަށްފަހު މި ދުޢާ ކިޔުމަށް ހަނދުމަ ނައްތާނުލުމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވަމެވެ. "ޔާ ﷲ އިބަރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރުމުގައްޔާއި ޝުކުރުކުރުމުގައްޔާއި އަޅުކަންކުރުމުގައި ވާގިވެރިވޮޑިގަންނަވާނދެއެވެ.!" ވިސްނަވާލައްވަ ބައްލަވާށެވެ. މުޢާޒްގެފާނު ދުވަހަކުވެސް މި ނަސޭހަތްޕުޅު ހަނދުމަ ނެތޭނެހެން ހީފުޅުވޭތޯއެވެ؟ މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ޢަމަލު ކުރެއްވިގޮތެވެ. ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ މާތް ނަމޫނާއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނަކަލުކުރަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ މިސާލެވެ.

އޭ އަޅުގަނޑުގެ އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާއި ޙަވާލުކުރެވިފައި އަމާނާތްތަކަށް ރައްކާތެރިވަމާތޯއެވެ. މިކަމުގައި ޢަމަލުކުރުމަށްވާ އެންމެ ރަނގަޅުގޮތް ދެނެގަނެ އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރަމާތޯވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ވާގިވެރިވުމަށް ނަސޭހަތްތެރިވަމުން ކާމިޔާބުގެ މަންޒިލާދިމާލަށް ކުރާ މިދަތުރުގައި ހުންގާނު އިހުނަށްވުރެވެސް ސީދާކޮށްލަމާތޯވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއިލާތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކާމިޔާބުގެ ސަބަބުތަކެއްކަމުގައި ހަދާ ޣާފިލްވެ ހަލާކުވެދިއުމުގެ ސަބަބެއްކަމުގައި ވިޔަ ނުދެމާތޯވެ. މާތް ﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށް ހެޔޮ ވިސްނުންދެއްވައި އެވިސްނުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން!


އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

5.21.2010

ރޯގާއަކީ ކޮބާ؟

ޑރ. އިބްރާހީމް ޝިހާމް
ރޯގާ އަކީ ނޭވާ ލުމާބެހޭ ނިޒާމަށް ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. ގިނަފަހަރު ރޯގާގެ ސަބަބެއްކަމުގައި ވަނީ ނޭވާލުމާބެހޭ ނިޒާމަށް ވައިރަސް އޭކިޔޭ ބާވަތުގެ ޖަރާސީމު ވަނުމެވެ. އިންސާނުންނަށް ޖެހޭބަލިތަކުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އެއީ ރޯގާ އެވެ. ރޯގާ ޖައްސާވައިރަސް ތަކުގެތެރޭގައި 200 އަށްވުރެ ގިނަ ވައިރަސް ހިމެނެއެވެ.

ރޯގާގެ ޖަރާސީމު އަރަނީ އަނގައިންނާއި ނޭފަތުން ނިކުންނަ ކުދި ކުޅުތިކިތަކުގެ ޒަރިއްޔާއިންނާއި ގައިންގަޔަށް (ގިނައިން އަތުގައި އުނގުޅިފައިހުންނަ ޖަރާސީމުގެ އަސަރުން) ނުވަތަ ޖަރާސީމު އުނގުޅިފައިވާ ގޭތެރޭގެ އެއްޗެއް،ހިފާގެންގުޅޭއެއްޗެއް ނުވަތަ ކުޅޭއެއްޗަކުންނެވެ. ގިނަ މީހުނަށް ހީވެފަ އޮންނަގޮތާއި ޙިލާފަށް ފިނީގައިއުޅުމަކުން ނުވަތަ ވަރުބަލިވެގެންވަކި ރޯގާޖެހޭލެއް އަވަސްވާކަމަކަށް ދިރާސާތަކަކުން ނުދައްކައެވެ. ނަމަވެސް ހަށިގަނޑަށް ބާރުކުރާއެކި އެކި ކަންކަމާއި ގުޅިގެން ރޯގާ ޖެހުން ގާތްވެއެވެ.

ރޯގާ ޖެހުމުގެ އަލާމާތްތަށް
ނޭފަތް ބެދުން، ފެން އައުން، ނޭފަތަށް އުނދަގޫ ވުން
ކިނބިހި އެޅުން
ކަރުގަ ރިއްސުން، ކެއްސުން
ހުން އައުން، ބޮލުގަ ރިއްސުން

ރޯގާގެ ފަރުވާ
ރޯގާ ޖައްސާ ޖަރާސީމަށް އަސަރުކޮށްގެން ރޯގާރަނގަޅުކުރުވާ އެއްވެސް ބޭހެއް އަދި ހޯދިފައެއްނުވެއެވެ. އަދި އެއްވެސް ހާލެއްގައި ހަމައެކަނި ރޯގާ ޖެހިފައިވާ މީހަކަށް އެންޓިބައޮޓިކްސް ބޭނުން ކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. "ވަރަށް ބޮޑަށް" ރޯގާ ޖެހިފައިވިޔަސް އެއަކުން އެއްވެސް ފައިދާއެއް ނުކުރާނެއެވެ. ގިނަފަހަރު އެއްވެސް ބޭހެއް ނުކުރިއަސް ރޯގާ ރަނގަޅުވެގެން އާދެއެވެ. ރޯގާ ގެ ބޭސް ކަމުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާބޭސް ތަކަކީ އޭގައި އެކުލެވޭ އުނދަގޫތައް (މިސާލަކަށް ކިނބިހި އެޅުން، ނޭފަތުން ފެން އައުމާއި ބެދުން ) މަޑުކޮށް ލުއިކޮށްދޭ ބޭހެވެ. އަދި މިފަދަ ބޭސް ބޭނުންކުރުމުން ފުދޭނެއެވެ. އަދި ބެކްޓީރިއާއެއްގެ އަސަރު ހަށިގަނޑުންފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި ބޭސް ކުރާފަރާތުން އެންޓިބައޮޓިކްސް ވެސް ދީފާނެއެވެ. އަދި ގައިގަ ރިހުމާއި، ބޮލުގަ ރިހުން ނުވަތަ ހުން ހުރިނަމަ އެކަމަށް ބޭސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެއެވެ.

ޑޮކްޓަރަށް ދައްކަންދާނީ ކޮންއިރަކުން؟
އަވަހަށް ނޭވާލެވޭނަމަ ނުވަތަ ނޭވާލާން އުނދަގޫ ނަމަ
ހުން އައިސް 3 ދުވަހަށްވުރެ އިތުރުވެއްޖެނަމަ
ނޭފަތުން ފެންއައުން 2 ހަފްތާ އަށްވުރެ އިތުރު ވެއްޖެ ނަމަ
ކަންފަތުގައި ރިއްސާނަމަ
ވަރަށް ބޮޑަށް ހީކަރުވާ ތުރުތުރު އަޅާނަމަ
ވަރަށްގަދައަށް ބޮލުގަ ރިއްސާ ނުވަތަ ކަނދުރާ ހަރަކާތް ކުރުމަށް އުނދަގޫވާނަމަ
ކަންފަތުގައި ރިއްސާނަމަ ނުވަތަ ލޮލުގައި މަޑުލައިފިނަމަ
ކަރުގައި ރިއްސާތާ 48 ގަޑިއިރަށްވުރެ އިތުރު ވެއްޖެނަމަ

މިއިން ހާލަތެއް ކުރިމަތިވެއްޖެ ނަމަ ޑޮކްޓަރެއްގެ އިރުޝާދު ހޯދުން މުހިންމެވެ.

*******************************

ރާއްޖެއިސްލާމް އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

4.19.2010

ތެދުމަގު ހޯދަންކުރި ދަތުރު

ޑރ. އިބްރާހީމް ޝިހާމް
އެމެރިކާގެ މިއަންހެން (މާރިޔާ) ޑޮކްޓަރު ޤުރްޢާނުގެ ތަރުޖަމާ ކިޔަވަންފެށީ އެފޮތަށް ގޮންޖަހާލެވޭފަދަ ކުށްތަކެއް އެފޮތުން ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. ޤުރްޢާނުގެ ކޮންމެ ޞަފްޙާއެއް ކިޔަންފަށަނީ އެ ޞަފްހާއަކުން ހުޅަނގުގެ މީހުން އެދައްކާވާހަކަތައް ފެންނާނެކަމުގެ ކުށްހީއާއި އެކުގައެވެ. ނަމަވެސް މާތްﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން ދެކޭށެވެ. އޭނާއަށް އެފޮތުންފެނުނީ އޭނާ ހޯދަންއުޅުނު ކުށްތަކެއްނޫނެވެ. އޭނާއަށް އެފޮތުންފެނުނީ ޙައިރާންކުރުވަނިވި ޢިބާރާތްތަކަކާއި ސިއްސުވާލާފަދަ ޖަވާބުތަކެކެވެ. އާދެ! ހެޔޮނުބައި ވިސްނޭން ފެށި ދުވަހުން ފެށިގެން އޭނާގެ ސިކުނޑީގައި އުފެދެމުން އައި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ތަކެވެ. އެ ސުވާލުތަކުގެ އެންމެ ހިތްހަމަޖެހޭ އެންމެ ފުރިހަމަ ޖަވާބު އެފޮތުން ލިބެންފެށުމުން އޭނާގެ ޙައިރާންކަން އިންތިހާއަށް އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކަށްވީ އޭނާ އިސްލާމްދީން ޤަބޫލު ކުރުމެވެ.

ފަންސަވީސް އަހަރުގެ ޒުވާން އަންހެން ޑޮކްޓަރު އިސްލާމްދީން ޤަބޫލްކުރަން މެދުވެރިވި ސަބަބު އެނާ ކިޔައިދިނެވެ. އަހަރެން (މާރިޔާ) އުފަންވީ އެމެރިކާގެ ރަށެއްކަމަށްވާ ކްލީވް ލޭންޑަށޭވެ. އަހަރެންގެ ޢާއިލާ މީހުންނަކީ މަޒުހަބީބައެކެވެ. ޤަވާއިދުން ކެތޮލިކް މަޒުހަބުގެ ޙުކުމްތަކަށް ޢަމަލުކުރަމުން އަންނަބައެކެވެ. އަހަރެން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލްކުރަންފެށީ ނަފްޞާނީ ޢިލްމުގެ ރޮނގުންނެވެ. އެ ރޮނގުން ބީ.އޭ ފާސް ހޯދީމެވެ. އެއަށްފަހު މެޑިކަލް ކޮލެޖަށް ކިޔަވަންވަނީ ޑޮކްޓަރުކަން ކިޔަވާހިތުންނެވެ. ކޮލެޖަށް ވަންތާ ދުވަސްކޮޅެއްފަހެވެ. އަހަރެން ދިޔައީ އެމް އޭ އަށް ތައްޔާރުވުމުގެ ގޮތުން އެކަމަށް ލިޔަންޖެހޭ ފޮތް ލިޔަމުންނެވެ. ހަމަ އެދުވަސްކޮޅު އާ ހޯދުންތަކެއް ހޯދާހިތް އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވާންފެށިއެވެ. ކަންތައްވީގޮތަކީ އަހަރެންގެ ހިތުގައި ދީނާއި ޢަޤީދާ ޢާއި މެދު ނުތަނަވަސް ޚިޔާލުތަކެއް އުފެދެން ފެށީއެވެ. ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް މި ނުތަނަވަސްކަން ދިޔައީ ބޮޑުވަމުންނެވެ. އަދި އަހަރެމެން ނަޞާރާއިންގެ ތަޘްކީޘްގެ ޢަޤީދާ އާއި އެ ޢަޤީދާގެ ޙަޤީޤަތާއި މެދު އެތައްބައިވަރު ސުވާލުތަކެއް އުފެދެމުން ފުނިޖެހެމުން ދިޔައެވެ.

ކުރިސްޓިއަނިޓީ ނުވަތަ ޢީސާއީ ދީން ތިންބަޔަކަށް ބެހިގެންގޮސް ކެތޮލިކް އާއި ޕްރޮޓިސްޓެންޓް އަދި އޯރތޮޑޮކްސްގެ ގޮތުގައި ބައިބައިވެފައިވަނީ ކީއްވެގެންބާއެވެ؟ އަދި މިތިންބައިމީހުން ކަލާނގެއާއި މެދު ދެކޭގޮތް ބަދަލުވުމުގެ ސަބަބަކީ ކޮބައިބާވައެވެ؟ މިފަދަ އެތައް ސުވާލެކެވެ. އޭރުވެސް ﷲގެ އެއްކައުވަންތަ ކަމަށް އަހަރެން އީމާންވަމެވެ. ތެދާއި ދޮގަކީ ކޮބައިކަމާއި ޙައްޤާއި ބާޠިލަކީ ކޮށްއެއްޗެއްކަން ވިސްނޭވަރަށް އަހަރެންވެސް ހުރީ ބޮޑުވެފައެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނާއި މެދު ކުޑަކޮށްނަމަވެސް ފުން ނަޒަރަކުން ވިސްނާލުމުގެ ފުރުޞަތެއް އަހަރެންނަކަށް ލިބިފައެއްނެތެވެ. ޙައްޤުދީނަކީ އިސްލާމްދީންކަމަށް ދެކެ އެދީނަށް ބޯލަނބާ ކިޔަމަންވާވަރުގެ ދީނެއްކަމަށް ދުވަހަކުވެސް ނުދެކެމެވެ.

އޭރު އަހަރެންނަސް ވިސްނޭގޮތުގައި އިސްލާމްދީނުގެ އޮނިގަނޑަކީ މަގު ފޭރުމާއި ތަޅާފޮޅުމެވެ. އަދި އެއީ ބިރު ދެއްކުމުގެ ދީނެވެ. އަދި އެދީނުގައި އެކުލެވިގެންވަނީ އަމިއްލަ އެދުމާއި އަނިޔާވެރިކަމެވެ. އަދި އެ ދީނަށް ތަބައަވާ މުސްލިމުންނަކީ މީހުން މަރާ ވަޙްޝީން ނޫން އެހެން ބައެއް ނޫނެވެ. މާރިޔާ އޭނާ އިސްލާމްދީނަށް އެނބުރުނު ގޮތް އިތުރަށް ތަފުޞީލް ކޮށްދިނެވެ.

އަހަރެން ހިތުގައި އިސްލާމްދީނަށް ލޯބިޖެހެންފެށުނީ ޔުނިވަރސިޓީއަށް ވަންދުވަސްވަރުގައެވެ. އެދުވަސްވަރު ތަޙްޤީޤީ ނަޒަރަކުން ޤުރްޢާން މުޠާލަޢާ ކުރަން އަހަރެން ފެށީމެވެ. މަޤްޞަދަކީ އިސްލާމްދީނަކީ ޙައްޤުދީނެއްތޯ ނުވަތަ ބާޠިލް ދީނެއްތޯ ހޯދާ ބެލުމެވެ. އެ ހޯދުންތަކުން އަހަރެންނަށް އެނގުނު ގޮތުގައި އިސްލާމްދީނުގެ ޢަޤީދާ އަކީ އޭގައި އެއްވެސް ކިލަބުކަމެއް ނުވާ ސާފުސީދާ ތެދުމަގު ކަމާއި އަދި އިސްލާމް ދީނަކީ މި ދުނިޔެ މަތީގައިވާ އެންމެ ޙައްޤު ދީންކަން އަދި މިކަމުން އަހަރެންނަށް ލިބުނު އުފަލާއި ހިތްހަމަ ޖެހުމަކީ ބަޔާން ކުރެވޭނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މި ދީނުގައި ކަލާނގެ އާއި ބެހޭގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ވާހަކަތަކަކީ އޭގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ނުސާފުކަމެއް ނުވާ ސާފުސީދާ ތެދު ވާހަކަތަކެކެވެ. އަޅުކަން ޙައްޤުވެގެންވާ އިލާހަކީ ހަމަ އެންމެ އިލާހެކެވެ.

ޤުރުޢާނުގެ މުޠާލަޢާ އަށްފަހު އަހަރެންގެ ހިތަށާއި ސިނކުޑިއަށް ވަރަށް ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އެއީ ހިތުގެ ތެރޭގައި ކުޑައިރުން ފެށިގެން އުފެދިފައިވާ ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު އެފޮތުން އަހަރެންނަށް ލިބުމުންނެވެ. އެދުވަހަށްފަހު އަހރެންގެ ހުސްވަގުތުތަށް ފުރާލުމުގެ ބައިވެރިއަކަށް ހެދީ ޤުރުޢާނުގެ ތަރުޖަމާ ކިޔުމާއި އިސްލާމްދީނާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެވިފައިވާ އެހެނިހެން ފޮތްތައް ކިޔުމެވެ. އިސްލާމްދީން ރަނގަޅަށް ހޯދާބެލުމަށްޓަކައި އެތައް ބައިވަރު ފޮތެއް އަހަރެން މުޠާލަޢާ ކުރީމެވެ. އެގޮތުން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ އަލައި ވަސައްލަމަގެ ސީރަތާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިސްބޭފުޅުންކަމަށްވާ މާތް ޞަޙާބީންނާއި ބެހޭގޮތުން ލިޔެވިފައިވާ އެތައް ފޮތެއް ކިޔުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނެވެ.

އަހަރެންގެ ޙައިރާންކަން އެންމެ ބޮޑުވެގެންދިޔައީ އިސްލާމްދީނުގައި މީގެ އެތައް އަހަރުތަކެއް ކުރިންފެށިގެން އަންހެނުންނަށް ދީފައިވާ މަތިވެރި މަޤާމް އެނގުމުންނެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް އެމެރިކާގައި އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތަކޭ ކިޔައިގެން މިއުޅޭމީހުންނަކީ ދާދި މިދާކަށްދުވަހުގެ ބައެއް ނޫންތޯއެވެ؟

އާދެ އެމީހުން އަންހެނުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި އަދި އެބައިމީހުންނަކީ މުޖުތަމަޢުގައި ހަމަހަމަ ބައެކޭ ކިޔާ އަޑު ގަދަކުރަން ފެށިފަހުން އަދި ގިނަޒަމާންތަކެއްވީ ބައެއްނޫނެވެ.

ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ފޮތްތައް ކިޔުމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމްދީނުގެ ރިވެތި އަދަބުތަކުގެ ތެރެއިން ވަރަށްގިނަ އަދަބުތައް ވަނީ އަހަރެމެންނަށް ވެސް އެނގިފައެވެ. ދެންއަހަރެން ކުރަންފެށިކަމަކީ މުސްލިމުންގެ ގެވެހި އަދި ޢާއިލީ ދިރިއުޅުމާއި ބެހޭގޮތުން ބަލާހޯދުމެވެ. އަދި އަޅާކިޔުމުގެ ނަޒަރަކުން މުސްލިމް ޢާއިލާތަކާއި އެމެރިކާގެ ކާފިރު ޢާއިލާތަކުގެ މެދުގައި ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅީގައި ހުރި ތަފާތުތައް ހޯދާ މުޠާލަޢާ ކުރުމެވެ. މިކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެ މަސައްކަތް ފެށިތާ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭ އަހަރެންނާ ބައްދަލުވީ ދީނަށް ލޯބިކުރާ މަޑުމައިތިރި އެހާމެ މާތް ގެވެހި ޢާއިލާތަކަކާއެވެ. މީ މިކަމަށް މަގުފަހިވުމުގައި އަހަރެންގެ ނަސީބޭވެސް ދެންނެވިދާނެއެވެ. މި ޢާއިލާތަކުގެ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއާއި، އަދި ބޭރާއި ގޭތެރޭގައި އެބައިމީހުން އަނެކުންނާމެދު މުޢާމަލާތް ކުރާއިރުގައި އެބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތައް ހުރީ އަހަރެން އޭގެ ކުރިން ހީކުރަމުން އައި ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ކުޑަކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމާއި އެކުދިން އަދަބުވެރި ކުރުވުމުގެ އިތުރަށް އެކުދިންނަށް އެހުންނަ އޯގާތެރިކަމަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހިތް އިސްލާމްދީނަށް ބޮޑަށް ލޯބި ޖެހުމަށް މެދުވެރިވި ކަމެކެވެ.

އަހަރެންނަށް ފެނުނު ގޮތުގައި އެ ޢާއިލާތަކުގެ ތެރޭގައި ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަންވީ ފުރިހަމަ ގުޅުން އޮވެއެވެ. ދެމީހުންވެސް އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭ ލޯތްބާއި އިޙްތިރާމަކީ އޭގެ ދެވަނަ މިސާލެއް ނުފެންނާނެ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހެއްގެ ޒިންމާ އުފުލަނީ ޒިންމާދާރު މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޢާއިލާގެ ކޮންމެ ފަރުދަކު ކުރާ ކަމަކަށް ވެސް އަނެކާ އިޙްތިރާމާއި ލޯބީގެ ނަޒަރަކުން ބެލުމީ އެމެރިކާގެ އެހެން ޢާއިލާތަކުން ފެންނަންވެސް ނުހުންނަ ކަންތައްތަކެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

1.31.2010

ޙަޤީޤީ ލޯތްބާއި މެދު ...

ޑރ. އިބްރާހީމް ޝިހާމް
ވަރަށް ފިނި ރެއެކެވެ. ޖެހެމުންދާ ވަޔާއި އެކު ގަނޑުފެން ކޮޅުކޮޅު އަންނަހެން ހީވާހާވެސް ވައިގެ ފިނިކަން ގަދައެވެ. ޚުރާސާނުގެ ކުޑަކުޑަ ޖިފުޓިގަނޑެއްގައި އަވަހާރަފުޅުލައްޕަވާން އޮންނެވީ މަޝްހޫރު ފަލްސަފާ ވެރިއެއް އަދި ބޭސް ވެރިއެއް ކަމަށްވާ އިބްނު ސީނާއެވެ. ހަމަ އެކޮޓަރީގެ ތެރޭގައި އޭނާ ޚާދިމެއްގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅުއްވާ ކުއްޖަކުވެސް އޮތެވެ. އިބްނު ސީނާގެ ކަރުހިއްކުން ބޮޑުވެ ފެންފޮދެއް ގެނެސް ދިނުމަށް ޚާދިމް (އަބްދުﷲ) އަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޢަބްދުﷲ އޮތީ އެއްގޮތަކަށްވެސް އެނދުން ތެދުވާ ހިތެއްގައެއް ނޫނެވެ. ވީމާ ނިދާފައި އޮތްކަމަށް ހެދިގެން އޮތީއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރަށް ވިދާޅުވުމުންވެސް އަޑުއިވޭކަމަކަށް ނުހެދިއެވެ. މިގޮތަށް އެތައް ފަހަރަކު ވިދާޅުވުމުން ހިތާއި ދެކޮޅަށް ތެދުވެ ޢަބްދުﷲ، އިބްނު ސީނާއަށް ފެންގެނެސްދިނެވެ.

ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން ޖައްވު ތެރެ ފުރިގެން ދިޔައީ ބަންގީގެ އަޑުންނެވެ. މި އަޑު އިވިވަޑައިގަތުމުން އަދި އަވަހާރަފުޅު ނުލައްޕަވާ އޮންނެވި އިބްނު ސީނާ ވިސްނަވަން ފެއްޓެވިއެވެ. ބަންގި ގޮވާ މީހާއާއި މެދުގައެވެ. އިބްނު ސީނާ ހިތަށް އަރާ ވަޑައިގަތެވެ. އަހަރެން ޚާދިމް ޢަބްދުﷲ އަކީ އަހަރެންނަށް ވަރަށް ޤަދަރުކުރާ އެހާމެ އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާ މީހެކެވެ. އޭނާ އެހުންނަނީ އަބަދުމެ އަހަރެންނަށް ތަޢްރީފް ކޮށްކޮށެވެ. އަދި އަހަރެންނަށް ކަމެއް ކޮށްދޭން ފުރުޞަތަކަށް އޭނާ ހުންނަނީ އަބަދުމެ ބަލަބަލައެވެ. ނަމަވެސް މިރޭ ....، މިރޭ އޭނާ އަހަރެން ބޭނުން ފުއްދާދިނުމަށް ވުރެ އެ އިސްކަން ދިނި އޭނާގެ އަމިއްލަ އަރާމަށެވެ. އަނެއްކޮޅުން ބަންގި ގޮވާ އަޅާގެ ޙާލަކީ ކޮބައި ބާވައެވެ؟ މިއޮށް ފިނި ގަދަރޭ އޭނާގެ ހޫނު ތަންމަތީގެ އަރާމު ދޫކޮށް އޭނާ އެއައީއެވެ. ގަނޑުފެން ފަދަ ފިނި ފެނުން ވުޟޫ ކޮށްގެން އުސް މުންނާރަކަށް އަރާހުރެ އޭނާ ހަޤީޤަތުގައިވެސް ލޯބިވާ ފަރާތުގެ މާތްކަން ބަޔާންކޮށް ހެކިދެނީއެވެ.
ﷲ ފިޔަވައި ހައްޤު ގޮތިގައި އަޅުކަން ވެވޭ އިލާހަކު ނެތްކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ. އަދި މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަކީ ﷲގެ އަޅާކަމަށާއި ރަސޫލާ ކަމަށް އަޅު ހެކިވަމެވެ.
އިބްނު ސީނާ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. "ޙަޤީޤީ ލޯތްބަކީ ކޮބައިކަން މިރޭ އަހަރެންނަށް އެނގިއްޖެއެވެ. ފަހެ ފުރިހަމަ ލޯތްބަކީ ހުރިހާ ޙާލެއްގައިވެސް އަމިއްލަ ހިތް އެދޭ ގޮތް ފިޔަވާ އެ ލޯބިވާ ފަރާތުގެ އަމުރަށާއި އެދުމަށް ކިޔަމަންވުމެވެ." އާދޭހެވެ. ދިރި އުޅުމުގެ މި ހަލަބޮލި ކަމުގެ ތެރޭގައި ހޭބޯނާރާ، އެއްވެސް އަރާމެއް ނެތި އުޅެމުން ކުޑަ ހިނދު ކޮޅަކަށްވެސް ހުއްޓި ހުރެ ޤިބުލައަށް ކުރިމަތިލައިގެން ވަސްވާސްތަކާއި ޚިޔާލުތައް ހިތަށް ވަނަނުދީ ނަމާދު ކުރުމަކީ "އުނދަގޫ" ކަމެކެވެ. އަދި އެފަދަ ބުރަ ދުވަހެއް ހޭދަ ކުރުމަށް ފަހު އެނދުގައި ހަމަ ޖައްސާލާ ލޯމަރާލެވޭ ތަނާ އެއިވޭ ބަންގިއަށް އިޖާބަދީ ނަމާދަށް އެނބުރިގަތުންވެސް އެއީ "ފަސޭހަ" ކަމެއް ނޫނެވެ.
މިދެންނެވި ކަންތައްތައް ބައެއް މީހުންނަށް ފަސޭހަވެ އަނެއްބައި މީހުންނަށް އުނދަގޫވަނީ ކީއްވެ ބާއެވެ؟ ބައެއް މީހުންނަށް ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ކުރަންޖެހޭ އަޅުކަންތައް ނުކޮށް ހުރުމަށްވުރެ އެއަޅުކަމެއް ކުރަން ފަސޭހަވަނީ ކިހިނެއްބާއެވެ؟ މަތީގައި ދައްނަވާލެވުނު ވާހަކައަކީ މި ސުވާލުތަކުގެ ފުރިހަމަ ޖަވާބަށް ނުވިނަމަވެސް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ އައްޔެއް މިކަމަށް އަޅުވާލަދޭ ވާހަކައެވެ. ތިމާ އިސްކުރަނީ ކޮންފަރާތެއްގެ ލޯތްބެއްތޯއެވެ؟ ހައްދަވައި ދުނިޔެއަށް ފޮނުއްވާ ގިނަގުނަ ނިޢުމަތްތައް ދެއްވާ ތެދުމަގު ދެއްކެވި ﷲ ދެކެވާ ލޯބިތޯއެވެ؟ ނޫނީ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް ވަގުތީ އަރާމާއި އުފާ ލިބުމަށް ކުރާ ލޯބިތޯއެވެ؟
މެންދަމުން އަލިވެއްޖެއެވެ. އޮފީހުން ކުރަން ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް ހަމަ ގާތްގަނޑަކަށް ނިމުނީއެވެ. "ބޮސް" ވަރަށް އުފާވާނެއެވެ. ވަފާތެރިކަމާއި މަސައްކަތަށް ބަހައްޓާފަރުވާ ރަމްޒު ކޮށްދޭކަމަކަށް ނޫނީ މިކަން ވެގެނެއްނުދާނެއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ގިނަވާނީ "ޑެޑް ލައިން" އަށް މަސައްކަތް ނުނިންމޭ މީހުންނެވެ. މި ޚިޔާލުތައް ވަނުމުން ހިތަށް ލިބުނު ހަމަޖެހުން އަދި އިހުނަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެއެވެ. ލޮލަށް އަންނަމުންދާ ނިދި ގަދަވެއްޖެއެވެ. ގަޑި ބަލައިލައިފީމެވެ. ހަތަރެއް ޖަހައިފިއެވެ. އަދި ދެތިން ގަޑި ނިދާލާފައި އޮފީހަށްދެވޭހާ އިރު އެބަހުއްޓެވެ. އަސްތާއެވެ! ބައިގަޑިއިރެއްހާ އިރުތެރޭގައި ނަމާދަށް ގޮވާނެއެވެ. މިހާރު ނިދައިފިއްޔާ ހަމަ ގައިމުވެސް ނަމާދުގެ ވަގުތު ގެއްލޭނެއެވެ. އެކަމަކު އަންނަނީ ހާދަހާވާ ގަދަ ނިންޖެކެވެ. އަދި ބައިގަޑިއިރު އެބައޮތެވެ. ހަދާނީ ކިހިނެއްބާއެވެ؟ .... އަހަރެމެންނަށް ހަޤީޤީ ނަފާހުރީ ކޮން ގޮތެއްގައިކަން ދެނެގަނެ އެގޮތުގެ މަތީން ޢަމަލު ކުރުމުގެ ހެޔޮ ނަސީބު ލިބިގެންވާ ބައެއްކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...