އުނގެނުމަށް ދަތިވުން

އުގެނުމަށް ދަތިވުން ނުވަތަ(ލަރނިނގް ޑިސްއެބިލިޓީޒް) އަކީ ކުއްޖާ އުފަންވާއިރުވެސް އުފެދުމުގައި އެކުއްޖާގެ "ނާރުތަކާއި ބެހޭ ނިޒާމު" ނުވަތަ ސިކުނޑިއާއި ހަށިގަނޑުގެ އެހެންބައިތަކާއި ގުޅުވައިދޭ މުވާސަލާތީ ވިއުގަ، އުފެދި ފައި ހުންނަގޮތުން ކުދިންނަށް ދިމާވާކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން އުނގެނުމުގެ އެކި މަރުހަލާތަކުގައި އަޑުއެހުމާއި، ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، ބަލއަިގެން ކިޔުމާއި، ހިސާބު ހެދުމާއި، ވިސްނުން ބޭނުންކޮށްގެން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރަން އުދަގޫވެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އިސްލާމް މަންމައެއްގެ ވާޖިބު

އަލްއަޚް ޢުމަރު ޢީސާ

މަންމައެއްގެ ޝަރަފުވެރިކަން، ލިބިލައްވާއިރަށް ތިޔައިން ކޮންމެ ބޭކަބަލަކުމެވާނީ އެބޭކަބަލަކުގައި ހުރިއްޔާ ހުރި ނުބައި، ހުތުރު ޚަޞީލަތްތަކުން ދުރުހެލިވެ އެއްކިބާތަށް އަރުއްވާށެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އާޚިރަތް ދުވަހަށް އީމާންވުމުގެ މުހިންމުކަން

ޑރ. ޢަބްދުލްމަޖީދު ޢަބްދުލްބާރީ

ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އިންސާނުން އުފައްދަވާފައި ވަނީ ވަރަށް މަތިވެރި މަޤުޞަދަކަށް ޓަކައެވެ. ނެތުމުގެ ތެރެއިން އިންސާނަ އުފައްދަވައި، އެކަލާނގެ އުފެއްދެވި ގިނަ މަޚުލޫޤުންނަށްވުރެ އޭނަ މަތިވެރި ކުރެއްވިއެވެ. މިބިމުގައި އެކަލަނގެ ލައްވާފައިވާހާ އެއްޗެއް އުފެއްދެވީވެސް އޭނާ އަށްޓަކައެވެ. މާތްﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعاً - البقرة 29 މާނައީ: "އެކަލާނގެއީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ބިމުގައި ވާހާއެއްޗެއް އުފެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއެވެ." 

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ގޭތެރޭގައި

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު

ޖިސްމާނީގޮތުން ފިރިހެނާއަކީ ބާރުގަދަ މީހެއްކަމުގައި ވާއިރުގައިވެސް، ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި އަންހެނާއަކީ ޖިސްމާނީ ގޮތުންވެސް އަދި ތަބީޢީގޮތުންވެސް އެކަމަށް އެންމެ ކުޅަދާނަ ފަރާތެވެ. މާބަނޑުވުމާއި، ވިހެއުމާއި އަދި ދަރިފުޅުގެންގުޅުމާއި އަދި އެދަރިފުޅަށް ގާތުން ކިރުދިނުމުގައި ހުރިހާ ކަމެއްވެސް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ކުރެވޭނެ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީ އަންހެނާއެވެ.

އަދި ޠަބީޢީގޮތުން އެކަނބަލުންގެ މިޒާޖުގައި ހުންނަ ސިފަތަށް ކަމަށްވާ، އޯގާތެރި އަޅާލާ ހިތްހެޔޮ އަދި އަމިއްލަނަފުސު ދަރިންނަށްޓަކައި ފިދާކޮށްލުން ފަދަ ސިފަތަކަކީ ދަރިންބެލުމާއި އަދި ގޭތެރެ އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސް ތަކެވެ. ޙަޤީޤަތަށް ބުނާކަމުގައިވާނަމަ، އަންހެންކަނބަލުން ގޭގައި ތިބެގެން ކުރާ މިހުރިހާ ކަމެއްގެ ޙައްޤު ދަރަޖަ އެކަނބަލުންނަށް ދެވެންޖެހޭނެއެވެ. މިޒަމާނުގެ ނޫސްތަކުންނާއި އަދި މުޖުތަމަޢު ތެރެއިން މިފަދަ އަންހެންކަނބަލުންގެ އަގު ވައްޓާލަނީ އެއީ ގޭތެރޭގައި ތިބޭ އަގެއްނެތް ބައެއްކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. އެކަނބަލުންގެ ޙަޤީޤީ ދައުރަކީ ކޮބައިކަމާއި އުފުލަމުންދާ ބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެއްފަރާތްކޮށްލުމަށް އަގުވައްޓާލަން މިފަދަ ޕުރޮޕަގެންޑާތައް ފެތުރުމަކީ އެއްވެސް އިންސާފެއްނޫނެވެ. އަންހެން ކަނބަލުންނަކީ މިއަދުގެ ޖީލު ބިނާކުރަމުންދާ އަދި ތަރުބިއްޔަތުކުރަމުންދާ އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަމުންދާ ފަރާތެވެ. އެއީ ފިރިހެނުންނަށްވެސް އެއާއި އެއްފަދަ ދައުރެއް އަދާ ނުކުރެވޭފަދަ މަތިވެރި މުހިއްމު ދައުރެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމްދީނުގައި ބައްޕައަކަށްވުރެ މަންމައެއް ވަނީ ތިންގުނައަށް މާތްކުރައްވާފައެވެ. އެޙަދީޘް ކުރީބައިގައި ބަޔާންވެއްޖެއެވެ. ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންގެ ދައުރު ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيّاً كَبِيراً - النساء: ٣٤
މާނައީ: "ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި ޤާއިމްވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެއުރެންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު ﷲ މާތްކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި، އެބައިމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، ހެޔޮލަފާ އަންހެނުންނަކީ، ކިޔަމަންތެރި އަންހެނުންނެވެ. ރައްކާތެރިކުރުމަށް ﷲ އެންގެވި ކަންތައް، ސިއްރުގައިވެސް، ރައްކާތެރިކުރާ އަންހެނުންނެވެ. އެކަނބަލުން ނުކިޔަމަންތެރިވެދާނެކަމަށް، ތިޔަބައިމީހުން ބިރުގަންނަނަމަ، ފަހެ، އެކަނބަލުންނަށް ނަޞީޙަތްދޭށެވެ! އަދި، އެކަނބަލުންނާއެކު އެއްދާންކުރުން ދޫކޮށްލާށެވެ! އަދި، އެކަނބަލުންގެ ގައިގައި (ހާނީއްކަ ނުވާގޮތުން) ޖަހާށެވެ! ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަނބަލުން ކިޔަމަންވެއްޖެނަމަ، އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް (އަނިޔާވެރި) މަގަކަށް ނޭދޭށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲއީ އެންމެ މަތިވެރި، އެންމެ ބޮޑު އިލާހު ކަމުގައިވެއެވެ."

މިއާޔަތުގައި ފިރިހެނާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ ރައްކައުތެރިކޮށް ބަލަހައްޓާ ފަރާތުގެ ގޮތުގައެވެ. قوامون އަދި އަންހެނާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ حافضات للغيب ސިއްރުތައް ފޮރުވާ ރައްކާތެރިކުރާ ފަރާތުގެ ގޮތުގަޔާއި އަދި قانتات ކިޔަމަންތެރި ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއާޔަތުގައި ފިރިހެނާ ރައްކައުތެރިކޮށް ބަލަހައްޓާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދީފައިވާ ދެސަބަބެއް ބަޔާންކުރައްވައެވެ.

ފުރަތަމަކަމަކީ "އެދެބައިމީހުން އެއްބައެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު މާތް ﷲ މާތްކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ." އެޖުމްލައިގެ މުރާދަކީ ފިރިހެނާ ޖިސްމާނީގޮތުން ބާރުގަދަ ކުރައްވައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ބާރު އޭނާއަށް ދެއްވުމެވެ. ތާރީޚީގޮތުން އިންސާނާ ދިރިއުޅެން ފެށީއްސުރެ ފެންނަ ޙަޤީޤަތަކީ މިއެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ދާއިރާތަކެއް ބަލަހައްޓަމުން އައީ ފިރިހެނުންނެވެ. ކާއެއްޗެހި ހޯދުމާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ޤަވާޢިދުތައް ހިންގުމާއި، ދުޝްމަނުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރުމާއި، އާ ބިންތައް ހޯދައި ވަޒަންވެރިވުމާއި، ޚަޒާނާތަކާއި ބިމުގެ އަޑީގައިވާ މަޢުދަންތައް ހޯދުމާއި މިފަދަ އެތައްކަމަކީ ފިރިހެނުންނަށް ޚާއްޞަ ދާއިރާތަކެވެ. އަދި އަންހެން ކަނބަލުން އަބަދުވެސް ތިބީ ގޭގައި ދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަށްޓަކައެވެ. އެކުދިންނަށް ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގޭ ފަރާތަކީ އެކުދިންގެ މައިންނެވެ.

ދެވަނަ ސަބަބަކީ "އަދި އެމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ." އެއީ މާލީގޮތުން ޢާއިލާއަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާކަމެއް ފުރިހަމަކުރުމަކީ ފިރިހެނާގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި ކައިވެނި ކުރާއިރު ރަނުގެގޮތުގައި އަނބިމީހާއަށް، ރަން އަދާކުރާ ފަރާތަކީވެސް ފިރިހެނާއެވެ. ކޮންމެ ގެއެއްގައިވެސް ފިރިހެނާއަކީ އަމުރު މަޢުރޫފު ހިންގާ ފަރާތެވެ. އަދި އެހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާ އަދި ކަންތައްތައް ރަނގަޅަށް ހިންގާ ފަރާތަކީ އަނބިމީހާއެވެ. އަނބިމީހާއަކީ އާޢިލާގައި ތަނބެއްފަދަ ފަރާތެކެވެ. އެއްވެސް ތަނެއްގައި ދެވެރިން ނުތިބޭފަދައިން، ޢާއިލާއެއްގައިވެސް ވެރިފަރާތަކީ ފިރިހެނާއެވެ. ނަމަވެސް ގެއާއި ޢާއިލާގެތެރޭގައި ހުރިހާ ކަމެއް ހިންގައި ބަލަހައްޓާ ފަރާތަކީ އަންހެނާއެވެ. މިސާލަކަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ބާރެއް އޮންނާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރާއި ދިވެހި ދަޢުލަތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާނީ ރައްޔިތުން އިޚްތިޔާރުކުރާ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބެކެވެ. އަދި ޤާނޫނުތައްވެސް ހަދަމުންދާނީ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންނެވެ. ޢާއިލާއެއްގައިވެސް ކަންތައް އޮތީ ހަމަ މިޢުޞޫލުންނެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އޭރުން މުޖްތަމަޢުގެ އަނެއް 1/2 ގެއްލިގެންދާނެއެވެ

އަލް އަޚް މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން

ހުޅަނގުގެ އަހުލުވެރިންނާއި، އެމީހުންގެ ފިޔަވަޅުމަތީ ފިޔަވަޅު އަޅަމުންދާ މީހުން، އަންހެނުންގެ ޙަޤީޤީ މަޤާމުން އެމީހުން ބޭރުކޮށް، ފިރިހެނުންނާއެކު ވަޒީފާއަށް ނެރެން ގޮވަމުންދެއެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އެމީހުން އެގޮވަނީ ފިތުނައަށެވެ. އަދި އަންހެނުންގެ ކަރާމާތާއި ޢިއްޒަތް ނަގާލައި، އަބާއްޖަވެރިންގެ ތެރޭގައި އެކަނބަލުން ހިމެނުމަށެވެ. އެހެންކަމުން ޤަލަމާއި ދުލުން އެމީހުން ގޮވަމުންދާ، އެ ޖާހިލިއްޔަ ގޮވެލިތައް ހުއްޓުވަންޖެހެއެވެ. ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކާއި، އެމީހުންގެ މަގުން ހިނގަމުންދާ އެހެން ޤައުމުތަކުގައި، އަންހެނުންނަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ހިތާމަވެރި ހިތްދަތި ކަންތަކުން އަހަރެމެން ޢިބްރަތް ޙާޞިލުކުރަންޖެހެއެވެ. ބާއްޖަވެރިއަކީ އޭނާގެ ވަށައިގެން ހިނގަމުންދާ ކަންތަކުން ޢިބްރަތް ޙާޞިލުކުރާ މީހާއެވެ.

އަންހެނުން ވަޒީފާއަށް ނުނެރެފިނަމަ، ‘މުޖުތަމަޢުގެ ދެބައިކުޅައެއްބައި ވަނީ މަސައްކަތެއް ނުކޮށޭ’ ބުނުން ފިޔަވައި، އިތުރު އެއްވެސް ޙުއްޖަތެއް އެމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. މިހެން ބުނެ އެމީހުން ބޭނުންވަނީ އަންހެނުންނަކީވެސް، ފިރިހެނުންނާއި އެއްސަފެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ބަޔަކަށް ހަދާށެވެ. އަދި ފިރިހެނުންނާއި މަސްހުނިވެ އުޅޭ ބަޔަކަށް ހަދާށެވެ. އަންހެނުންތައް އެކަނބަލުންގެ ގެތަކުގައި ކުރަމުންދާ އަގުހުރި މަސައްކަތް އެމީހުންވަނީ ހަނދާންނެތިފައެވެ. ނުވަތަ ހަނދާން ނައްތައިލާފައެވެ. ފަހެ އަންހެނުން، ގެތަކުގައި އެކުރާ އަގުހުރި މަސައްކަތަކީ، މުޖުތަމަޢަށް ކޮށްދެވޭ ބޮޑުވެގެންވާ ޚިދުމަތެކެވެ. އެއީ އެކަނބަލުން ޚަލްޤުކުރެވިފައިވާ ފިޠުރަތާއި އެންމެ އެކަށޭނެ މަސައްކަތެވެ. އަދި އެކަނބަލުން ނޫން އެހެންބަޔަކަށް ނުކުރެވޭނޭ މަސައްކަތެކެވެ.

ބުރަމަސައްކަތް ކުރުމަށްފަހު ގެއަށް އަންނަވަގުތު އޯގާތެރިކަމާއި ލޯތްބާއެކު ވާހަކަދައްކައި، ފިރީން ހިތްހަމަޖައްސައިދޭ އަނބީންނަކީ އެކަނބަލުންނެވެ. ބަނޑުގައި ދަރީންތައް އުފުލައި، ވިހެއުމުގެ އެންމެހާ ވޭންތަކަށް ކެތްކޮށް، ގާތުންކިރުދީ، މުޖުތަމަޢު ހެޔޮގޮތުގައި ބިނާކުރާނޭ ދަރިންތަކެއް ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ ބުރަމަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަނީ އެކަނބަލުންނެވެ. ގޭގެ އެންމެހާ ކަންތައް ބަލަހައްޓަނީ އެކަނބަލުންނެވެ. ފިރިހެނުންނާއި އެއްސަފަކަށް ވަޒީފާއަށް އެކަނބަލުން ނެރެފިނަމަ މިމަސައްކަތްކުރާނީ ކާކުތޯއެވެ؟ އޭރުން މިމަސައްކަތްތައް ހުއްޓުމަކަށް އަންނާނޭކަން ކަށަވަރެވެ. އެހިނދުން މުޖްތަމަޢުގެ އަނެއް 1/2 ގެއްލިގެންދާނެއެވެ. (އެބަހީ: ވަޒީފާ އަދާކުރުމަށްޓަކައި، ރަނގަޅު ތަރުބިއްޔަތެއް ލިބިފައިވާ ފިރިހެނުންތަކެއް އޭރުން ނުތިބޭނެއެވެ.) ދެންފަހެ ‘ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މަސައްކަތެއް ނުކުރެއޭ’ ބުނެ، މި 1/2(އަންހެނުން) ނެރުމުން ވާނީ ކޮންފައިދާއެއްތޯއެވެ؟ މުޅި މުޖްތަމަޢު ހަލާކުވެ ނިކަމެތިވެގެންދިއުން ފިޔަވައި އިތުރުކަމެއް ނުވާނެކަން ޔަޤީނެވެ.

އެހެންކަމުން، އަންހެނުން ވަޒީފާއަށް ނެރުމަށް ގޮވާލާ މީހުންނަށް އަހަރެމެން ބުނާނީ، ޣާފިލުކަމުގެ ނިދިން ހޭލާށެވެ. ހެޔޮވިސްނޭ ބަޔަކަށް ވާށެވެ. ﷲގެ ނިޢުމަތަށް ކާފަރުވެ، އަމިއްލަ ޤައުމު ހަލާކުގެގޮވައްޗަކަށް ހަދާ ބަޔަކަށް ނުވާށެވެ. ބިނާކުރުވާ، ހެޔޮޢަމަލުތަކަށް ގޮވާލާ ބަޔަކަށްވާށެވެ. އަދި ނިކަމެތިކޮށް ހަލާކުކޮށްލާ ނުބައިޢަމަލުތަކަށް، ގޮވާ ބަޔަކަށް ނުވާށެވެ.

އޭ މުސްލިމް އަންހެނާއެވެ! ތިބާގެ ދީނުގައި ގަދަޔަށް ހިފައްޓާށެވެ. އިސްލާމްދީން ތިބާއަށް ހޯދައިދީފައިވާ، ކަރާމަތާއި ޢިއްޒަތް ނަގާލަން މަސައްކަތްކުރަމުންދާމީހުންގެ ކެހިވެރި މަޅިތަކުގައި ނުޖެހޭށެވެ. ފަހެ އިސްލާމްދީން ނޫން އެހެން ދީނެއް އިޚްތިޔާރުކޮށްފި މީހަކީ ހުރިހާ ޢިއްޒަތަކުން މަޙުރޫމްވެ، ދެދުނިޔޭގައިވެސް ގެއްލެނިވެގެންދާނޭ މީހެކެވެ.

_________________________________________

ނޯޓް: މިއީ ޝެއިޚް ޞާލިޙް އަލްފައުޒާން ‘އަލްމުލައްޚަޞުލް ފިޤުހީ’ ގައި، އަންހެނުން މިސްކިތައް ދިއުމުގެ ޙުކުމް ނަންގަތް ބާބުގައި ލިޔުއްވާފައިވާ ބަސްކޮޅެއްގެ ތަރުޖަމާއެވެ.

މިލިޔުން ނަގާފައި ވަނީ ދިލަސަލަފިއްޔާ.ނެޓް އިން. http://dhisalafiyyah.net/?p=4070

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

އަންހެންކުދިން ބަލާ ބޮޑުކުރުމުގެ މާތްކަން

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު

ޢަރަބިންގެ މުޖުތަމަޢުއަކީ އިސްލާމްދީން ފާޅުވުމުގެ ކުރިން އަންހެންކުދީން މަރަމުން އައި ބަޔެކެވެ. އަންހެންކުދިން ދިރިތިއްބާ ވަޅުލަމުން އައި ބަޔެކެވެ. އަދި އަންހެނުންނަކީ ވާރުތަމުދަލެއް ފަދައިން ވާރުތަވާ އެއްޗަކަށް އެދުވަސްވަރު ވަނީ ވެފައެވެ.

މާތް ﷲ ކީރިތިޤުރުއާނުގައި މިކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅަކީ: وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ * يَتَوَارَىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ - النحل: ٥٨-٥٩ މާނަ: "އަދި އެއިން މީހަކަށް، އަންހެންދަރިއެއް ލިބިއްޖެކަމުގެ ޚަބަރު ދެވިއްޖެނަމަ، އެމީހެއްގެ މޫނު (އެކަމާ ދެރަވެ ހިތާމައިން) ކަޅުވެދެއެވެ. އަނދިރިވެގެންދެތެވެ. އަދި އޭނާއަށް އެ ޚަބަރު ދެވުނުކަމުގެ ނުބައިކަމުން (އެބަހީ: އަންހެންދަރިޔަކު ލިބުމުގެ ނުބައިކަމުން) އޭނާ މީސްތަކުންނާ ދުރުވެ ވަންހަނާވެދެއެވެ. ނިވައިވެދެއެވެ. ނިކަމެތިކަމާއި ދެރަކަމާ އެކު އެކުއްޖާ ގެންގުޅޭނީ ބާވައެވެ؟ ނުވަތަ އެކުއްޖާ (ދިރިއޮއްވާ) ފަސްގަނޑުގެ ތެރޭގައި ވަޅުލާނީބާވައެވެ؟ ދަންނާށެވެ! އެމީހުން އެކުރާ ޙުކުމް ހާދަހާވާ ނުބައިވެގެންވެއެވެ!"
ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މި ޙައްޤުދީނާއިގެން ވަޑައިގެންވަނީ މި ނުބައި އާދަ ނައްތައިލައްވާފައެވެ.

އަންހެންކުދިން ދިރިތިއްބައި ވަޅުލަމުން އައިދުވަސްވަރު އެކަންމަނާކުރައްވައި އެ އާދަ ނައްތާލުމަށްޓަކައި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
مَنْ عَالَ جَارِيَتَيْن حَتَّى تَبْلُغَا جَاءَ يَوْمَ القِيَامَةِ أنَا وَهُوَ كَهَاتَيْنِ (رواه مسلم ) وَضَمَّ أَصَابِعَهُ ދެ އަންހެންދަރިން ބާލިޣުވަންދެން އެދެކުދިން ހެޔޮގޮތުގައި ބަލައި ބޮޑުކޮށް ތަރުބިއްޔަތުކޮށްފި މީހާ ޤިޔާމަތްދުވަހުން އެމީހަކު ތިމަންކަލޭގެފާނާއި މިފަދައިން އަރިސްވެގެންވާ ހުއްޓެވެ. (މިހެން ޙަދީޘްކުރައްވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ އިނގިލިފުޅުތައް ކައިރިކޮށްލެއްވިއެވެ).

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ރަނގަޅު ބެލެނިވެރިއަކަށް ވުމަށް ކުރުން މުހިންމު ކަންކަން

އަލްއުޚްތު ޚަދީޖާ އިސްމާޢިލް

ކުޑަކުދިން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ބޮޑެތި ކުރުމަކީ އެންމެ ބުރަ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އަދި އެންމެ ހިތްހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭ އެއްކަމެވެ. އެއީ އެކަމަށް ތައްޔާރުވެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއަސް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ތައްޔާރުވެވިފައި ނުވާކަމުގެ އިޙްސާސް ގެނުވާ މަސައްކަތެކެވެ. ކަންބޮޑުވާންޖޭހޭ ފަހަރާއި ހާސްވާންޖެހޭ ފަހަރު އަދި ހަދާނެ ގޮތް ހުސްވީއޭ ހީވާ ފަހަރުވެސް އަންނާނެއެވެ. މި ދަންނަވާލަނީ ދަރިން ބަލާ ބޮޑު ކުރުމުގައި އެޅިދާނެ ބައެއް މުހިއްމު ފިޔަވަޅު ތަކެވެ. ކަމުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިފަދަ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުން ދާނަމަ ބެލެނިވެރިންނަށް ހިތްހަމަ ޖެހުން ލިބި އަދި ދަރިފުޅުގެ ފަރާތުން ލިބޭ އުފާވެރިކަން ބޮޑުވާނެއެވެ.

1. އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރާ ޤަދަރު މަތިކުރާށެވެ.
ކުއްޖާ ދާދި ކުޑައިރު އަމިއްލަ ނަފްސާ ދޭތެރޭ ވިސްނަން ފަށައެވެ. ތިމާ އަކީ ކާކުކަން އޭނައަށް ފެންނާނީ ބެލެނިވެރިޔާގެ ނަޒަރުންނެވެ. ބެލެނިވެރިޔާ ދައްކާ ވާހަކައާއި ކުއްޖާއާ ދޭތެރޭ ކަންތައް ކުރާ ގޮތް ކުއްޖާ ފާހަގަ ކުރަމުން ދާނެއެވެ. ވާހަކަދެއްކުމުގައި ގެންގުޅޭ ރާގާއި، ބަސް ބުނެ އުޅޭ ގޮތް ނަގައިގަންނާނެއެވެ. ކުއްޖާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރާ ޤަދަރު އަދި އިތުބާރު ބިނާ ވެފައި އޮންނާނީ އޭނާގެ ބެލެނިވެރިޔާގެ ފަރާތުން އިވޭ އަޑުތަކާއި ބެލެނިވެރިޔާ ކަންތައް ކުރާ ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ. ނަފްސުގެ ޤަދަރު މަތިކުރުމަށް ކުއްޖާ ކުރާ ރަނގަޅު ކަންތަކަށް، އެއީ ކިތައްމެ ކުޑަ ކަމަކަށް ވިޔަސް، ތަޢުރީފުކޮށް ހިތްވަރު ދޭށެވެ. އެކުރެވުނު ކަންތަކާ ފަޚްރުވެރި ކުރުވާށެވެ. އޭނާއަށް ކުރެވޭވަރުގެ ކަންތައް އަމިއްލައަށް ކުރުމުގެ މިނިވަންކަން ދިނުމުން އޭނައަށް ވެސް ކަންތައްތައް ކުރެވޭކަމަށް ވިސްނި ނަފްސަށް ކުރާ ޤަދަރު މަތިވާނެއެވެ. އެއާ އިދިކޮޅަށް ކުއްޖާ ނިކަމެތި ކޮށް ދެރަ ކޮށްލާފަދަ ބަސްބުނެ އެހެން ކުދިންނާއި ނުރަނގަޅު ގޮތުގައި އަޅާކިޔާނަމަ ކުއްޖާއަށް އޭނާއަކީ އަގެއްނެތް މީހެއްގެ ގޮތުގައި ވިސްނެން ފަށައެވެ.

ވީމާ ކުދިން ނިކަމެތި ކުރުވާފަދަ ބަސް ނުބުނުމަށް ސަމާލުވާން ވާނެއެވެ. ޖިސްމާނީ ގޮތުން ލިބޭ އަނިޔާ އަށްވުރެ ނަފްސާނީގޮތުން ލިބޭ އަނިޔާގެ އަސަރު ގިނަދުވަހު ދެމިހުންނާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ކުދިންނާ ދޭތެރޭ ރަޙުމް ބަހައްޓާ، ވިސްނާނުލައި ބަސް ނުބުނުމަށް ސަމާލުވާށެވެ. ކުއްޖާ ކުރާ ކަމަކާ ދޭތެރޭ ހިތްހަމަނުޖެހުނަސް ކުއްޖާ ގޯސް ނޫންކަމާއި، ގޯހީ ކުއްޖާއަށް ކުރެވުނު ޢަމަލުކަން، އަދި ކޮންމެ މީހަކުވެސް ކުށެއް ކުރެވިދާނެކަން ވިސްނައިދޭށެވެ. ކުއްޖާދެކެ ލޯބިވާކަން އަންގައި ދޭށެވެ.

2. ކުރާ ރަނގަޅު ކަންތައް ފާހަގަ ކުރާށެވެ.
ތިމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތަކަށް ކުއްޖާ ކަންތައްކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ފާޑުކިޔެނީ ކުއްޖާ ކަންތައްތައް އިސްލާހު ކުރޭތޯއެވެ. ތިމާކުރާ ކަންތައްތައް ހިތްހަމަނުޖެހި މީހަކު އަބަދު އަބަދު ފާޑުކިޔާނަމަ ވާނީ ކިހިނެއްތޯ ވިސްނާލާށެވެ. ކަންތައްތައް އިސްލާހު ކުރަން ބޭނުން ނަމަ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ކުއްޖާ ކުރާ ރަނގަޅު ކަންތައްތައް ފާހަގަކޮށް ތަޢުރީފްކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް އެކުގެއި ކުޅެން އުޅޭ އެހެންކުއްޖަކާ ދޭތެރޭ ކުއްޖާ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ކަންތައް ބަހައްޓައިފި ނަމަ ވަރަށް ރަނގަޅު ކަމަށް ބުނެ ތަޢުރީފު ކުރާށެވެ. މިފަދައިން ކުރާ ތަޢްރީފުގެ ހެޔޮ ނަތީޖާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއްގެ ފަހުން ފެންނާނެއެވެ. އެއްޗެތި ކިޔާ އަދި ފާޑު ކިޔުމުން ނުފެންނާނެ ހެޔޮ ނަތީޖާއެވެ. ކުއްޖާއަށް ތަޢުރީފުކުރެވޭ ފަދަ އެއްކަމެއް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފާހަގަ ކުރާށެވެ. އެންމެ މަދުވެގެން އެއްކަމެކެވެ. އެފަދަ ކޮންމެ ވަގުތަކު ކުއްޖާ އަށް ލޯބި ދިނުމުގެ ގޮތުން ބައްދާލާ އަދި ކުއްޖާ އުފާވާނޭ ފަދަ ބަސް ބުނާނަމަ އަޖައިބުވަނިވި ނަތީޖާ ފެންނާނެއެވެ. ގެންނަންބޭނުންވާ ބަދަލު ފެންނާއެވެ.

3. ޙައްދު ކަނޑައަޅައި އަޚްލާގީ މިންގަނޑު ހިފަހައްޓާށެވެ.
ކުއްޖާގެ އަޚްލާގު ރަނގަޅުކޮށް އަމިއްލަ ނަފްސު ކޮންޓުރޯލް ކުރަން ދަސްކޮށްދިނުމަކީ ތަރުބިއްޔަތުގެ މުހިއްމު އެއްބައެވެ. ކުއްޖާއަށްޓަކާ ތިމާ ކަނޑައަޅާ ޙައްދުތަކާއި މިންގަނޑުތައް ކުއްޖާ އަބަދުވެސް ޓެސްޓު ކުރާނެއެވެ. ހަރުދަނާ އަދި ޒިންމާދާރު ބަޔަކަށް ދަރިން ހެދުމަށް އެޙައްދުތަކާއި މިންގަނޑުތަކުގައި ހިފެހެއްޓުމަށް ކުއްޖާއަށް ދަސްކޮށް ދޭންޖެހެއެވެ. ގޭތެރޭގެ ގަވާއިދުތަކެއް ހެދުމުން ތިމާ، ކުއްޖާގެ ފަރާތުން އެދެނީ ކޮންކޮން ކަންތައްތަކެއްކަން ކުއްޖާއަށް ވިސްނޭނެއެވެ.

މިސާލަކަށް، ފިލާވަޅު ނުހަދާ ޓީވީ ނުބެލޭނެކަން އަދި އެހެން ކުއްޖެއްގެ ގައިގާ ޖަހައިގެން ނުވާނެކަން މިފަދަ ޤަވާއިދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެއެވެ. އަދި ޤަވާއިދެއްގެ ގޮތުން ޓީވީ ބެލުމާއި ކުޅުމަށްވެސް ވަގުތު ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. މިފަދަ ޤަވާއިދުތަކެއް ހެދުމަށްފަހު ތީމާ ސަމާލުވާން ޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ވެއެވެ. ޤަވައިދާ އެއްގޮތައް ކުއްޖާ ކަންތައް ނުކޮށްފިނަމަ ދެން ކަންތައްވާނެ ގޮތް ކުއްޖާއަށް އަގައިދޭން ޖެހެއެވެ. ނުހިފެއްޓިއްޖެ ނަމަ ޤަވާއިދުތައް އެއީ ކުއްޖާއަށް އެއްވެސް މުހިއްމު އެއްޗެއްނޫނެވެ. މިސާލަކަށް، އެހެން ކުއްޖެއްގެ ގައިގާ ޖަހައިފިނަމަ ކުރާހިތްވާ ކޮންމެވެސް ކަމެއް އެދުވަހު ނުކުރެވޭނެކަން އެންގިދާނެއެވެ. ދެން އޮންނާނީ ތިމާގެ ބަހުގައި ތިމާ ހިފެހެއްޓުމެވެ. ކުއްޖާގެ ފަރާތުން އެދެވެނީ ކޮންކޮން ކަންތައްތަކެއްކަން ކުއްޖާއަށް ވިސްނެމުންދާނެއެވެ.

4. ކުއްޖާއަށްޓަކައި ވަގުތު ހުސްކުރާށެވެ.
ކުރަން ހުންނަ ކަންތައް ގިނަވުމުން ބެލެނިވެރިންނަށް ކުއްޖާއާއި އެކު ހޭދަ ކުރަން ވަގުތު ނުވާ ފަހަރު އާދެއެވެ. ކުއްޖާއަށްޓަކައި ހުސްކުރާ ވަގުތެވެ. މިފަދަ ވަގުތަކީ ކުއްޖާއަށް ވަރަށް މުހިއްމު ވަގުތުތަކެކެވެ. ފަތިހާ ތެދުވެ ދަރިފުޅާ އެކީ ނާސްތާކޮށް ހިނގާލަންގޮސް ހެދުމުން ކުއްޖާ އެދޭ ސަމާލުކަން ނުދެވޭނަމަ ސަމާލުކަން ހޯދާނެ އެހެން ގޮތެއް ކުއްޖާހޯދައެވެ. ކުއްޖާ ބަސްނާހަން ފަށައެވެ.

ދަރިންނަށްޓަކައި ވަގުތު ހުސްކުރުމަށް ސަމާލުކަންދޭ ބައެއް ބެލެނިވެރިން އެވަގުތުތައް ކުރީގައި ކަނޑައަޅައެވެ. މިސާލަކަށް ހަފްތާގެ ވަކި ރެއެއް އެއީ ކުދިންނާއި އެކު ބޭރަށް ގޮސް އުފާ ކުރުމަށް އޮންނަ ޚާއްޞަ ރެއެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައެވެ. އުމުރުން ބާރަ ތޭރަ އަހަރުގައި މިފަދަ ވަގުތު ތަކަށް އެކުދިން ހުންނަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަވިޔަސް އަބަދުވެސް ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު އެކުދިންނަށް ދިނުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ. އެކުދިންނާ ގުޅުން ބަދަހިވާނޭ ފަދަ ކަންތައް ކުރުން މުހިއްމެވެ. މިސާލަކަށް އެކުގައި ފުޓުބޯޅަ މެޗެއް ބަލައިލެވިދާނެއެވެ. މިފަދައިން ގުޅުން ބަދަހި ކުރުމުން ކުއްޖާ ދަސްވެ ކުއްޖާގެ ރަޙްމަތްތެރިން ވެސް ދަސްވަމުން ދާނެއެވެ.

އާމްދަނީ ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ބެލެނިވެރިންނަށް ދަރިފުޅާއެކު ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ހޭދަ ނުކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކުއްޖާއާއެކު ހޭދަކުރާ ކިތައްމެ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކީވެސް ކުއްޖާއަށް މުހިއްމު ވަގުތުކޮޅެއްކަން ހަނދާން ކުރާށެވެ. އެކުގައި ކުރާ ކުދި ކުދި ކައްތައްވެސް ކުއްޖާ ހަނދާން ކުރާނެއެވެ.

5. ހެޔޮ މިސާލަކަށް ވާށެވެ.
ބެލެނިވެރިން ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީ ކުއްޖާއަށް ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ކުއްޖާ ކަންތައްތައް ކުރަން ބޭނުންވަނީ ބެލެނިވެރިން ކަންތައް ކުރާ ގޮތަށެވެ. އުމުރުން ހަގުވިވަރަކަށް ކުދިން ބެލެނިވެރިންގެ ކަންތައްތައް ފާހަގަކޮށް ނަކަލު ކުރުމަށް އެދެއެވެ. އެހެންކަމުން ތިމާ ކަމަކާ ރުޅިއައިސް ތަކެތި ސުންނާފަތި ކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ވިސްނާލާށެވެ. ތިމާގެ ދަރިފުޅު ރުޅި އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެފަދަ ކަންތައް ކުރުމަށް ތިމާ އެދޭ ހެއްޔެވެ؟ ތިމާ ކުރާ ކަންތައް ދަރިފުޅު ބަލަމުން ދާކަން ވިސްނާލާށެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުން އެހެންކުދިންނާ ރުޅި ހަދާ، ތޮޅެ އަދި ޒުވާބުކުރާ ކުދިންނަކީ ގޭތެރެއިން އެފަދަ މިސާލުތައް ދެކޭ ކުދިންނެވެ.

ވީމާ ބެލެނިވެރިންނަކީ ކުދިންނަށް ހުރި ރަނގަޅު މިސާލެއްކަމަށް ވާންޖެހެއެވެ. އެހެން މީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރާ ރަޙްމަތްތެރި، ތެދުވެރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އޯގާތެރި އަދި ކެތްތެރި ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އަމިއްލަ އެދުންތަކަށް ވުރެ އެހެންމީހުންގެ އެދުންތަކަށް އިސްކަންދޭ ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ބަދަލަކަށް ނުއެދި ހިތްހެޔޮކަމާއެކީ މީހުންނަށް ކަންތައް ކޮށްދޭ މީހަކަށް ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ކުއްޖާގެ ކިބައިގާ އެ ސިފަތައްވުމަށް އެދޭނަމައެވެ. ތިމާ އާއި ދޭތެރޭ އެހެން މީހުން ކަންތައް ކުރުމަށް ތިމާ އެދޭ ގޮތަށް، ތިމާގެ ދަރިފުޅާ ދޭތެރޭ ކަންތައް ކުރާށެވެ.

6. މުވާސަލާތް ކުރުމަށް އިސްކަން ދޭށެވެ.
ކުއްޖާ ކައިރީ ކަމެއް ކުރުމަށް ބުނެ އެކަމެއް ކުރަން ބުނީ ކީއްވެގެންކަން ކުއްޖާއަށް ތިމާ ބުނެ ނުދޭނަމަ އެކަމެއްގެ މުހިއްމުކަމެއް ކުއްޖާއަކަށް ނުވިސްނޭނެއެވެ. އަދި އެކަމަށް ދެވޭ ސަމާލުކަން ވެސް ކުޑަވާނެއެވެ. މިސާލެއް ނަގާނަމަ ކޮޓަރިން ނުކުންނަމުން ހޮޅިބުރި ނިންވާލުމަށް ބުނެފައި ނިންވާލަން ޖެހެނީ ކީއްވެގެން ކަން ކުއްޖާއަށް ވިސްނާނުދެވޭނަމަ އެކަމަށް ދެވޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވެ ހޮޅިބުރި ނިންވާލަން ޖެހެނީ ކީއްވެގެންކަމާއި ނިއްވާ ނުލުމުން ވާނެ ގޮތް ކުއްޖާއަށް ކިޔައި ދެވިފައި ވާނަމަ އެކަމަށް ދެވޭ ސަމާލުކަން ބޮޑުވެއެވެ.
ބޮޑެތި މީހުންނެކޭ އެއްފަދައިން ކުދިންގެ ހިތުގައިވެސް ސުވާލު އުފެދޭނެއެވެ. އަދި އެސުއާލުތަކުގެ ޖަވާބު ހޯދުމަށް އެދޭނެއެވެ. ބެލެނިވެރިންގެ ފަރާތުން ޖަވާބު ނުލިބޭނަމަ ކަންތައްތައް ކުރުމުގެ ބޭނުމާމެދު ހިތުގައި ޝައްކު އުފެދުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ވީމާ ކުދިންނަށް ކަންތައްތައް އޮޅުން ފިލުވައި ދިނުން މުހިއްމެވެ. ތިމަ ކުއްޖާގެ ކިބައިން އެދެނީ ކޮންކޮން ކަންތައްތަކެއްކަން ސާފުކޮށްދޭށެވެ. އަދި އިތުރު މައްސަލަތައް ވާނަމަ ކިޔައިދޭށެވެ. އެފަދަ މައްސަލަތަކާ ދޭތެރޭ ތިމާ ދެކެ ގޮތް ކިޔައިދީ މައްސަލައަށް ޙައްލެއް ހޯދުމުގައި ކުއްޖާ އެހީ ހޯދާށެވެ. ކުއްޖާ ހުށައަޅާ ޙިޔާލުތައް ބަލައިގަންނާށެވެ. ކަންތައްތައް ކަނޑައެޅުމުގައި ކުއްޖާ ބައިވެރި ކުރާނަމަ ކުއްޖާއަށް އެކަމެއް ޤަބޫލުކުރަން ފަސޭހަވާނެއެވެ. ގޭތެރޭގެ ބައެއް ޤަވާއިދުތައް ހެދުމުގައި ކުއްޖާ ބައިވެރިކުރާނަމަ އެ ޤަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމަށް ކުއްޖާ ސަމާލުކަން ދޭލެއް އިތުރުވާނެއެވެ.

7. ބައެއްކަންތައްތަކަށް ބަދަލުގެންނަން ޖެހިދާނެކަން ވިސްނާށެވެ.
ތިމާ އެދޭ ގޮތްނޫން އެހެން ގޮތަކަށް ކުއްޖާ ކަންތައް ކުރަމުންދާނަމަ އެގޮތައް ކަންތައް ވަނީ ކީއްވެގެންކަން ވިސްނާލާށެވެ. ކުއްޖާ ވަށައިގެންވާ މާޙައުލުގެ އަސަރު ކުއްޖާގެ އުޅުމަށް ކުރާނެއެވެ. މާޙައުލަށް ގެންނަ ބަދަލުން ކުއްޖާގެ އުޅުމަށް ބަދަލު ގެނެވޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް، ދެއަހަރަށް ދާ ކުއްޖަކަށް މާގިނައިން ނޫނެކޭ ބުނަންޖެހޭނަމަ އޭނާ އުޅޭ ތަނުގައި ވާތަކެތި، ނޫނެކޭ ބުނަން ނުޖެހޭފަދަ ގޮތަކަށް އެތުރިދާނެއެވެ. އޭނާއަށް އަތްލުމުގެ ހުއްދަ ނެތް އެއްޗެހި އަތްނުފޯރާ ހިސާބަކަށް ލާ ފޮރުވިދާނެއެވެ. މިފަދައިން ކަންތައްތައް ކުރުމުން ކުއްޖާއަށާއި ބެލެނިވެރިޔާއަށް ލިބޭ މާޔޫސްކަން ކުޑަވެއެވެ.

8.ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި ވެސް ލޯބިވާކަމަށް ވިސްނައިދޭށެވެ.
ބެލެނިވެރިޔެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ކުއްޖާއަށް ހެޔޮނުބައި ވިސްނައިދީ ރަނގަޅު ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ތިމާގެ ޒިންމާއެކެވެ. ރަނގަޅުގޮތް ދަސްކޮށްދިނުމަށް ތިމާ ކުރާ މަސައްކަތް ކުއްޖާ ބަލައިގަންނަސް ބަލައިގަތުން ބިނާވެގެންވަނީ ކުއްޖާއަށް ވިސްނައިދިނުމަށް ތިމާ ޙިޔާރުކުރާ ގޮތެއްގެ މައްޗަށެވެ. ތުހުމަތު ކުރުމާއި ގޮތްދެއްކުން އަދި ނުރަނގަޅު ގޮތުގައި ފާޑު ކިޔުމަކީ ކުއްޖާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރާ ޤަދަރު ކުޑަކުރުވާނެ ކަންތަކެވެ. ކުއްޖާ ނަފުރަތު ކުރާނެ ކަންތަކެވެ. ވީމާ ކުއްޖާއަށް މަގު ދެއްކުމުގައި މިފަދަ ކަންތައްތައް ނުކޮށް ވޭތޯބަލަން ވާނެއެވެ. ރަނގަޅު ކަންތައް ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދޭންވާނެއެވެ. ކަންތައްތައް ރަނގަޅު ވާނެ ކަމަށް ތިމާ އުންމީދު ކުރާކަން އަންގަން ވާނެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް ކުއްޖާދެކެ ލޯބިވާކަން އަންގަންވާނެއެވެ.

9. ބެލެނިވެރިއަކަށް ވުމުގައިވެސް ޙައްދުތަކެއް ވާކަން ދަންނާށެވެ.
ތިމާއަކީ އެންމެ ފުރިހަމަ ބެލެނިވެރިޔާއަށް ވުމީ ނާދިރު ކަމެކެވެ. ތިމާގެ ކިބައިގައިވާ ރަނގަޅު ސިފަތައް ފާހަގަ ކުރާށެވެ. އަދި ނުރަނގަޅު ކަންތައްތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. ކުއްޖާގެ ފަރާތުން ތިމާ އުއްމީދުކުރާ ކަންތައްތަކަކީ ވެދާނެ ކަންތައްތައްތޯ ވިސްނާލާށެވެ. އަދި ތިމާގެ ބައިވެރިޔާގެ ފަރާތުން އުއްމީދު ކުރެވޭ ކަންތައްތަކަކީވެސް ވެދާނެ ކަންތައްތައްތޯ ވިސްނާލާށެވެ. ތިމާއަށް ހުރިހާކަމެއް ނުއެނގިދާނެކަން ހަނދާން ކުރާށެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް މަޢާފު ކުރާށެއެވެ. ހުރިހާ ކަމެއް އެއްފަހަރާ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި މުހިންމު ކަންތައްތަކަށް ސަމާލުކަން ދޭށެވެ. އަމިއްލަ ޞިއްޙަތަށް ސަމާލުކަން ދޭށެވެ. ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ތިމާ ކުރާހިތްވާ ކަމެއް ކުރުމަށް ވަގުތު ހޯދާށެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ސިފަ ދަރިފުޅުގެ ކިބައިގައި އަށަގަންނުވަން ބޭނުންނަމަ ތިމާގެ ކިބައިގައިވެސް އެސިފަ އަށަގަންނުވާށެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ގާތުން ކިރުދިނުމުގެ ފައިދާ

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ވަޙީދު- މަޑުލު

ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ހައްދަވާފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ، ކޮންމެ މަޚްލޫޤަކީ ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ހައްދަވާފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އެކަލާނގެއީ ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާގެއެވެ. އެކަލާނގެ ހައްދަވާފައިވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ހައްދަވާފައިވަނީ އެ އެއްޗެއް އެއަށްވުރެ މޮޅުކުރުމަށް އިތުރަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޯންނާނެހައި ފުރިހަމަކޮށެވެ. އެކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަ ވެރިކަމާއެވެ.

ދަރިފުޅަށްޓަކައި މައިމީހާގައި ލައްވާފައިވާ ކިރަކީ ކުޑަކުއްޖާއަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ކާނާއެވެ. އެކިރުގައި އެކުލެވެނީ ކުޑަކުއްޖާއަށް ކާނާގެ ގޮތުން ބޭނުންވާނެ ހުރިހައި އެއްޗިއްސެވެ. އެ އެއްޗެހި ހިމަނުއްވާފައިވަނީ އުނި އިތުރެއް ނުވާނެހައި ފުރިހަމައަށެވެ. ދިރުންހުރި ބައިލޮޖިކަލް ކިރެވެ. އެކިރުގައި އެކުލެވޭ އެއްބާވަތަކީ ލެކްޓޯފެރީންނެވެ. އެއީ ދަގަނޑުގެ ބައި ހިމެނޭ އެއްޗެކެވެ. ނުރައްކާތެރި ބެކްޓީރިޔާ ތަކުން ކުޑަކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑު ސަލާމަތްކުރުމަށް ލެކްޓޯފެރީން އެހީވެދެއެވެ. އަދި ސަރުބީއާއި ހަޖަމްކޮށްދިނުމަށް މައިމީހާގެ ކިރުގައި އެކުލެވޭ "ލައިޕާސަސް" ކިޔާ މާއްދާ އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި މައިމީހާގެ ކިރުގައި ހަށިގަނޑު ބޮޑުވުމަށާއި ކަށިތައް އުފެދުމަށް އެހީވެދޭ މާއްދާތައް އެކުލެވެއެވެ.

މައިމީހާ ކައިބޮއި އުޅޭ އެއްޗެހި ބަދަލުވަމުން ދިޔަދިޔަހެން ކިރުގެ ރަހައަށް ބަދަލުއާދެއެވެ. އެހެންކަމުން ކުޑަދަރިފުޅު އެއްރަހައަކަށް ފޫހިވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. ދަރިފުޅު ބޮޑުވަމުން ދިޔަދިޔަހެން އެ އަންނަ ބަދަލާ ގުޅިގެން މައިމީހާގެ ކިރުގައި އެކުލެވޭ ބައިތައްވެސް ކުޑަކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑުގެ ތަރައްޤީއާއި ގުޅޭގޮތުން ބަދަލުވަމުން ދެއެވެ.

މައިމީހާގެ ކިރަކީ ކުޑަދަރިފުޅަށްލިބޭ ފުރަތަމަ ދިފާޢީ ވެކްސިންއެވެ. ބަލިބަލިން ދިފާޢުވުމުގެ ބާރު ކިރުގައި ހިމެނެއެވެ. ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށްޖެހޭ ބަލިތަކުން ކުޑަދަރިފުޅު ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. އަދި ހަޖަމް ކުރުމުގެ ނިޒާމަށްޖެހޭ ބަލިތަކުންވެސް ދިފާޢުކޮށްދެއެވެ. ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު ހަރުދަނާކޮށްދީ ވަރުގަދަކޮށްދިނުމުގައި މައިމީހާގެ ކިރު އަދާކޮށްދެނީ ވަރަށްވެސް މުޙިންމު ރޯލެކެވެ.

މައިމީހާގެ ގާތުން ކިރުދޭ ކުދިން:
1. ބަލިވާލެއް މަދެވެ. ބޮޑެތި ބަލިތައް ޖެހުން ދުރު
2. ހޮސްޕިޓަލުގައި ބާއްވަންޖެހޭ ވަރުވާނީ ވަރަށް މަދުންނެވެ. އަދި ޅަފަތުގައި މަރުވުން މަދު
3. ބޭރަށް ހިންގުން ދުރު
4. ބަނޑުގައި ގޭސް އުފެދުމާއި ހަޖަމް ނުބައިވުން ދުރު
5. ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމަށްޖެހޭ ބަލިތައް މަދު
6. ނޭވާލުމުގެ ނިޒާމަށްޖެހޭ ބަލިތައް ދުރުކޮށްދޭ
7. ކަންފަތަށް ޖެހޭބަލިތައް މަދު
8. އެލާރޖީން ދުރުކޮށްދޭ
9. ނިއުމޯނިއާ ޖެހޭލެއް މަދު
10. ބޮޑަށް ފަލަވުމުން ދުރުކޮށްދޭ
11. ދަސްކުރުމުގެ ބާރު ގަދަވެ، ބަސްއަހާ ކުއްޖަކަށްވޭ

ބުއްފުޅިދޭ ކުދިން:
1. ހަކުރުބަލިޖެހުމާއި ގާތްކުރާނެ ކުދިންނަށް ވެއެވެ.
2. ވެކްސިނާ ދެކޮޅު މަސައްކަތްކުރާ އެންޓިބޮޑީޒް އުފެދެއެވެ.
3. ކަންފަތުގެ ބަލިތައް ޖެހޭލެއް އާއްމުވެއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަށް ދޭންހުންނަ ކިރުގެ ބާވަތްތަކަކީ ބޭސްޖަހައިފައި ހުންނަ ދަނޑުތަ ކުން ވިނަކައި ހަދާ ގެރިބަކަރީގެ ކިރުން އުފައްދާ ބާވަތްތަކެވެ. އެހެންވުމުން ފުޅިދިނުމުން ކުޑަކުދިންނަށް ނޭގޭޒާތުގެ ބަލިބަލި ފޮށިގަތުން ގާތެވެ. އެހެންނަމަވެސް މައިމީހާގެ ކިރަކީ ކުޑަދަރިފުޅަށްޓަކައި ﷲ މައިމީހާގެ ހަށިގަނޑުގައި ލައްވާފައިވާ ޚާއްސަ ކާނާއެކެވެ.

ގާތުން ކިރުދިނުމުގައި މައިންނަށް ލިބޭފައިދާ ތަކުގެ ތެރޭގައި:
1. ދެމައިންގެ ކުލުނު ބޮޑުވެއެވެ.
2. މައިމީހާގެ ރަހިމު އަވަހަށް ހަމަޖެހުމަކަށް ދިއުމަށް އެހީވެދެއެވެ.
3. ވިހެއުމާ ގުޅިގެން ފަލަވާ ފަލަވުން ކޮންޓްރޯލް ކޮށްދެއެވެ.
4. ބުއްފުޅި ތައްޔާރުކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތާ ޚަރަދުން ސަލާމަތްވެއެވެ.
5. ޤުދުރަތީ ދޭތެރެ ދުރުކުރުމަކަށް ވެއެވެ.
6. އޯވަރީ އާއި ބްރެސްޓް ކެންސަރުން ދުރުކޮށްދެއެވެ.
7. ކަށިފީވުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ.
8. ކުރޮނިކް ހެޕަޓައިޓިސް ޖެހުމުން ދުރުކޮށްދެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދިވެހިންގެ ގާތުގައި ތަރުބިއްޔަތަކީ އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތެވެ

އަލްއަޚް އަހްމަދު ޢާޞިމް

"ދިވެހިރާއްޖެ އަކީ ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤަޢުމެއް" މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ވަރަށް އަތްމަތީ ބަހެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖެ ސައްތައިންސައްތަ އިސްލާމީ ޤަޢުމަކަށްވެގެން ވީ ކޮންކަމެއްހެއްޔެވެ؟ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމުގައުމެކޭ ބުނާތީ ބައެއްފަހަރަށް އަޅުގަނޑު ލަދުގަނެއެވެ. އެހެނީ އިވެމުންދާ އަޑުތަކުންނާއި ފެންނަމުންދާ މަންޒަރުތަކުން އިސްލާމުންގެ ގޮތް ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި ހުންނަ މިންވަރު ދަށްކަމުންނެވެ. އެހެންގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ދިވެހިންގެ ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތާ ދުރުވީމައެވެ. ހަޤީގަތުގައިވެސް ދިވެހިންގެ ގާތުގައި ތަރުބިއްޔަތަކީ އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު ކަމުގައި ހަދަމާ ހިނގާށެވެ.

ތަރުބިއްޔާ މިބަހުގައި 3 މާނައެއް އެކުލެވޭކަމަށް ތަރުބަވީ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް މާނަތައް މިތަނުގައި ބަޔާންކޮށްލާނަމެވެ. އެއީ އިތުރުވުން ނުވަތަ ބޮޑުވުން އަދި ތަރައްޤީވުން ނުވަތަ ކުރިއެރުން މީގެ އިތުރުން އިސްލާހު ކުރުން ހިމެނެއެވެ. އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔާއަކީ ރޫހާނީގޮތުންނާއި ނަފްސާނީ ގޮތުންނާއި ބުއްދީގެ ގޮތުންނާއި ޞިއްހީ ގޮތުން ގުރުއާނާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގެ އަލީގައި ވަކިގޮތަކަށް ހާނާބައްޓަންކޮށް ފުރިހަމަ ޝަހުޞިއްޔަތެއް ބިނާކުރުމެވެ. އިސްވެ ދެންނެވުނު ކަންކަމަށް ވިސްނާލުމުން އެނގިގެން ދަނީ ކުއްޖަކު އިސްލާމްދީނާ އެއްގޮތަށް ބައްޓަންކުރުމަށްޓަކައި އިސްލާމްދީނުގެ ފުރަތަމަ ދެމަސްދަރަށް ރުޖޫއަވާން ޖެހޭނެކަމެވެ.

ކުއްޖާއަށް ފުރިހަމަ ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުމަށްޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކާވެނީގެ ކުރިން ވިސްނަންޖެހެއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ ކައިވެނި ކުރުމަށް ދީންވެރި އަންހެނުން އިހްތިޔާރު ކުރުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ. ދެން ދަރިން ހޯދުމަށް ދެމަފިރިން އެއްދާންކުރާއިރު، ކިޔަންޖެހޭ ދުޢާ ކިޔުން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިފަދަ ކަންކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އިހްމާލުވާ ކަންކަމެވެ. ރަނގަޅު ދަރިފަސްކޮޅެއް ދެއްވުން އެދި އަބަދާ އަބަދު ދުއާކުރަން ޖެހޭއިރު މިކަން މިގޮތަށް ކުރޭބާވައޭ އަޅުގަނޑުގެ ހިތަށް އަރައެވެ.

ދެން ކުއްޖާ އުފަންވުމާ ގުޅިގެން 7 ދުވަސްވުމުން އަޤީގާ ކަތިލުމާއި ރަނގަޅު ރީތިނަމެއް ކިޔުމަކީ ގަދަވެގެންވާ ސުންނަތެކެވެ. ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ދަރިންނަށް ނަންކިޔާއިރު ބައްޕަގެ ނަން ހިމެނުމަކީ ވަރަށް މުހިންމުކަމެކެވެ.

ދެން އޮތީ ކުއްޖާތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ އެންމެ މުހިންމު މަރުހަލާއެވެ. ޅަފަތުގެ ދުވަސްވަރު ކުއްޖާގެ ފުރަތަމަ މަދަރުސާއަކަށްވާނީ އެކުއްޖާގެ މަންމައެވެ. މިދުވަސްވަރު ކުއްޖާއަށް ދަސްކޮށްދިން އަޚްލާޤެއްގެ ބޭނުން ކުއްޖާގެ ހަޔާތުގެ ދެން ކުރިއަށް އޮތްދުވަސްތަކުގައި ހިފާނެއެވެ. ކުއްޖާ ދީނަށް ލޯބިއްޖެއްސުމަށްޓަކައި ގުރުއާން ކިޔަވާދިނުމާއި އެކުދިންނާ ގުޅޭގޮތުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ހަޔާތްޕުޅުގެ ވާހަކަތައް ކިޔާދެވިދާނެއެވެ. އަދި މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕައާއެކު ނަމާދަށް އެރުވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ގެންދެވިދާނެއެވެ. އެހެނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ އަލައިހިވަސައްލަމަ ނަމާދުކުރައްވާ އިރު އެކަލޭގެފާނުގެ މާފަ ދަރިކަލުން ގެންދަވާކަން ރަސޫލާގެ އެކިއެކި ހަދީޘްތަކުން ސާބިތުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހިތާމައަކީ، ބައެއް މަންމައިން ހާއްޞަކޮށް ބައްޕައިން ދަރިން ނަމާދަށް ގެންދިއުމަކީ އުނދަގުލެއް ކަމުގައ ދެކި އެކުދިން ނަމާދަށް އަހުލުވެރި ނުކުރުވާކަމެވެ.

ހަމައެހެންމެ ބައެއް ބެލެނިވެރިން ދަރިންގެ ގާތުގައި ރަނގަޅަށް އުޅުމަށް ނުވަތަ އަޅުކަމެއް ކުރަންދާން ބުނާއިރު، އެފަރާތްތަކުން ފެނިގެންދަނީ މުޅިން އެހެން ކަންތައްތަކެވެ. މިއީ ވަރަށް ދެރަކަމެކެވެ.

ދެން އޮތީ ދަރިންނަށް ތަޢުލީމު ދިނުމަށް މަދަރުސާއަށް ފޮނުވާ މަރުހަލާއެވެ. މިމަރުހަލާގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މައިގަނޑު ޒިންމާއެއް އުފުލާނީ ކިޔަވައިދޭ މުދައްރިސުންނާއި މައިންބަފައިންނެވެ. ތަރުބިއްޔަތުދޭން ތިބޭ މުދައްރިސުންނަށް ތަޢުލީމާއި ތަރުބިއްޔަތާއި ހުރިގުޅުން އެނގެންޖެހެއެވެ. އެހެނީ ބައެއް މުދައްރިސުންނަށް ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މައްސޫލިޔަތު އުފުލަންޖެހޭނީ ހަމައެކަނި އިސްލާމް މުދައްރިސުން ކަމުގައި ދެކެއެވެ. މިއީ ވަރަށް ހިތާމަހުރިކަމެކެވެ. ކިޔަވާދޭ ކޮންމެ މާއްދާއެއް އިސްލާމީ އުސޫލުތަކަށް ފައްތަން ޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް ބައޮލަޖީއާއި ފިޒިކްސް އަދި ކެމިސްޓްރީ ކިޔަވައިދޭއިރު ގުރުއާނުގައި އެމާއްދާތަކާއި ގުޅޭގޮތުން އައިސްފާ ކަންތައްތަކަށް އަލިއަޅުވާލުން މުހިންމެވެ. ހަމައެހެންމެ އެކޮނަމިކްސްކަހަލަ މާއްދާތައް ކިޔަވާދޭއިރު އިސްލާމްދީނުގައި އިޤްތިޞާދީ ނިޒާމް ހަމަޖެހިފައިވާ ގޮތް ހާމަކޮށްދިނުމަކީ މުހިންމުކަމެވެ.

އެހެންނަމަވެސް ހިތާމައަކީ މިއާހިލާފަށް ދަރިން ނުވަތަ ދަރިވަރުން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އެހެން ބައެއްގެ ގޮތްތައް ބޭނުންކުރުމެވެ. އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ދޫކޮށްލުމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އިލްތިމާސަކީ ސައްތައިން ސައްތަ މުސްލިމްގައުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ދިވެހިންގެ ގާތުގައި ތަރުބިއްޔަތަކީ އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު ކަމަށް ހެދުމެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ތަފާތެއް ފާހަގަކުރެވޭ ހެއްޔެވެ؟

އަލްއުޚްތު އުންމު ޒިވާ

ގްރޭޑް 3 ގައި ކިޔަވާ ދެ ދަރިވަރަކާ އެއް ސުވާލުތަކެއް ކުރުމުން އެ ދެކުދިން ދިން ޖަވާބު ތިރީގައި މި ވަނީއެވެ.

ސުވާލު: އެންމެ ލޯބިވަނީ ކާކު ދެކެ؟
ޖަވާބު:
1: މަންމަ ދެކެ
2: މާތްﷲ ދެކެ

ސުވާލު: އެންމެ ކިޔާ ހިތްވަނީ ކޮން ފޮތެއް؟
ޖަވާބު:
1: ހެރީ ޕޮޓަރ
2: ކީރިތި ޤުރުއާން

ސުވާލު: އެންމެ މަޤުބޫލު ޝަޚުޞިއްޔަތަކީ ކޮބާ؟
ޖަވާބު:
1: މައިކަލް ޖެކްޝަން
2: މުޙައްމަދުއް ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް

ސުވާލު: އެންމެ ދާން ބޭނުންވަނީ ކޮންތާކަށް؟
ޖަވާބު:
1: ޕެރިސްއަށް
2: ސުވަރުގެއަށް

ސުވާލު: އެންމެ އުފާވާ ކަމަކީ ކޮބާ؟
ޖަވާބު:
1: ކޮންމެ އަހަރެއްގެ އުފަންދުވަސް ވަރަށް ކުލަގަދަކޮށް މަންމަމެން ފާހަގަކޮށްދޭތީ
2: ރަނގަޅު މަންމައަކާއި ބައްޕައެއް ލިބިފައިވާތީ

މަތީގައިވާ ސުވާލުތަކަށް ދެ ދަރިވަރުން ދީފައިވާ ޖަވާބުތަކަށް ބަލާއިރު ތިޔަ ބޭފުޅުންނަށް އެއްވެސް ތަފާތެއް ފާހަގަކުރެވޭ ހެއްޔެވެ؟ ދެ ދަރީން ތަރުބިއްޔަތު ކުރި މައިންބަފައިންގެ ކިބައިގައި ތަފާތެއް ވާކަން ދެނެގަނެވޭ ހެއްޔެވެ؟ ދެ ދަރީންނަށް ލިބިފައިވާ ތަރުބިއްޔަތުގައި ތަފާތުތަކެއް ވާކަން ދެނެގަނެވޭ ހެއްޔެވެ؟ އާނ އެކެވެ. ބުއްދި ސަލާމަތުން ހުރެ ކިޔައިފި ކޮންމެ މީހަކަށް ދޭހަވާނެއެވެ. އަހައިފި ކޮންމެ މީހަކަށް އެނގޭނެއެވެ.

ތަފާތަކީ ތަރުބިއްޔަތު ދިން ފަރާތުގައިވާ އީމާންތެރިކަމުގެ ތަފާތެވެ. ތަފާތަކީ ދަރީންނަށް ދެވިފައިވާ ތަރުބިއްޔަތުގެ ތަފާތެވެ. އެއް ކުއްޖަކަށް ތަރުބިއްޔަތު ދީފައިވަނީ ލާދީނީ ފިކުރުތަކުން ފުރިފައިވާ މަޔަކާއި ބަފައެއް ކަމެވެ. އަނެއް ކުއްޖަކަށް ތަރުބިއްޔަތު ދީފައިވަނީ އިސްލާމް ދީނުގެ ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ މަތީގައިވާ މަޔަކާއި ބަފައެއް ކަމެވެ.

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތުންނެވެ. އޭ ލޮބުވެތި މައިންނޭވެ. އޭ ލޮބުވެތި ބަފައިންނޭވެ. ތިޔައިން ކޮންމެ މަޔަކީ ވެސް އަދި ބަފަޔަކީ ވެސް މާދަމާ ސުވާލުވެވިގެންވާނޭ ބައެކެވެ. ތިބާއަށް ލިބިފައިވާ އަމާނާތާ މެދުގައެވެ. ހަމަ ޔަޤީނުން ވެސް އެ ދަރީންނަކީ ތިބާގެ އާޚިރަތުގެ ގޮވަތި ބާއްޖަވެރިވުމާ ނުވުމާ ގުޅިފައިވާ އަގުހުރި އަމާނާތެކެވެ. އެ ދަރީންނަށް ދެވޭ ތަރުބިއްޔަތެއްގެ ސަބަބުން ތިބާ މި ދުނިޔެއިން ދިއުމަށް ފަހު ވެސް ހިތާމަ ނުވަތަ އުފާ ކުރަން ޖެހެއެވެ. އެހެނީ ތިބާ މަރުވުމަށްފަހު ތިބާއާ އެކުގައި ވާނެ ތިން އެއްޗެއްގެ ތެރޭގައި ތިބާއަށް ލިބިފައިވާ ޞާލިޙު ދަރީންގެ ހެޔޮ ދުޢާ ހިމެނެއެވެ. މާތްﷲ މި ދިވެހި ދީބުގެ މައިންނާއި ބަފައިންނަށް ތެދުމަގު ދައްކަވާ ހެޔޮލަފާ ޖީލެއް ބިނާ ކުރުމުގެ ތައުފީޤު ދެއްވާނދޭވެ!

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދަރިންދެކެ "ކަނު"ލޯބި ނުވާށެވެ

އަލްއުޚްތު ޢާއިޝަތު ޝަޒްނާ

އަޅުގަނޑު ޤަބޫލު ކުރާހިތްވަނީ ދަރިންދެކެ "ކަނު"ލޯބި ވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ބައެއް މައިން ބަފައިންނަށް ނޭގި ކުރެވޭކަމެއްކަމަށެވެ. ކަނު ލޯބި ވުމަކީ ކޮބައިކަމާ އެކަމުން ކުއްޖާއަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރު އެނގޭނަމަ އެއްވެސް މަންމައަކާ ބައްޕައެއް އެލޯބި ވާކަށް ބޭނުމެއް ނުވާނެއެވެ. މިލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑު އެންމެ ފުރަތަމަ ބަލައިލާނީ "ކަނު ލޯބި"އަކީ ކޮބައިކަމެވެ.

ކަނު ލޯތްބަކީ ކޮބާ؟
ކަނު ލޯތްބަކީ ކުއްޖަކު ރޮއެފާނެތީ ނުވަތަ ހިތްހަމަ ނުޖެހިދާނެތީ އެކުއްޖާ ބޭނުން ވާހުރިހާކަމެއް ކޮށްދިނުމެވެ. ތުއްތުކުއްޖަކު ނުރޮއެ ބޮޑުކުރެވިފަ އެބަހުރިބާއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް އެއްވެސް ކުއްޖަކު ނުރޮއެ ބޮޑުނުވާނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ދަރިފުޅު އުފަންވާ އިރަށް ޑޮކްޓަރުންވެސް ބަލަނީ ދަރިފުޅު ރޮއެތޯ ނުވަތަ ރޮއްވާލެވޭތޯއެވެ. އެހެންވިއްޔާ ރޮއެފާނެތީ ހާސްވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި ބުނިހާކަމެއް ކޮށްދޭކަށެއްވެސް ނުޖެހެއެވެ.

އަޅުގަނޑަށް އެއްދުވަހަކު ފެނުނު މަންޒަރެއް ތިޔަބޭފުޅުންނާ ހިއްސާކޮށްލާނަމެވެ. ދެއަހަރުގެ ކުއްޖެއް ބޭނުންވެގެން އުޅުނީ ޓީ.ވީ ރިމޯޓުން ސޯފާގެ އަތްގަނޑުގައި ތަޅަންށެވެ. އެތާހުރި މީހަކު އެކަން މަނާ ކުރުމުން އެކުއްޖާގެ މަންމަ އެކަން މަނާނުކުރުމަށް ބުންޏެވެ. އޭތި އަތުލައިފިއްޔާ ރޯނެތީއެވެ. އެކަމަކު ދަންނަވަންތޯއެވެ. އެއްވަނަ ދުވަހު އަތުލީމައި ރޮއެފާނެއެވެ. ދެވަނަ ދުވަހު ނުރޯނެއެވެ. ތިންވަނަ ދުވަހު އެގޮތަށް ހަދާކަށް ނޫޅޭނެއެވެ. އަޅެމިކަން ތަޖުރިބާކޮށްލަބަލާށެވެ.

ކަނު ލޯބިވެވެނީ ހަމައެކަނި ކުއްޖާ ތުއްތު އުމުރުގާހެއްޔެވެ؟
ނޫނެކެވެ. ތުއްތު އުމުރުން ފެށިގެން ގޮސް ބޮޑުވެ ފުރާފުރިހަމަވެ ކައިވެނިކޮށް ދަރިން ލިބޭއިރުވެސް މިކަން މިހެންވެއެވެ. ތުއްތު އިރު ކުރަނީ ކުދި ކުދި ކަންތަކެވެ. ބޮޑުވީމަ ކުރަނީ ބޮޑެތިކަންތަކެވެ. ސްކޫލަށްދާ އުމުރަށް އެޅުނީމަ ކްލާހުގައި އެއްކޮށް އުޅޭކުއްޖަކު މާރީތި ދަބަހެއް ގެންގުޅޭތީ އޭގެދަބަހެއް ހޯދަންވެއްޖެއެވެ. ކިތަންމެ އަގުބޮޑަސް، ކިތަންމެ ހުތުރު މަންޒަރު ހުއްޓަސް، ކިތަންމެ މަދު ފޮތްކޮޅެއް އެޅުނަސް އެކުއްޖާ ބޭނުންވީތީ އެދަބަސް ހޯދައިދެވޭތަން އެބައާދެއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު ރަނގަޅުދަބަހެއް ހޯދަން އެގޭނެއެވެ.

ފުރާވަރު އުމުރުފުރާގައި އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ އެއްކަމަކީ މަޝްހޫރު މީހުން ނަކަލު ކުރަން ކުދިން މަސައްކަތް ކުރާކަމެވެ. މިކަހަލަ ކަންކަމުގައިވެސް ދީނާ ޚިލާފު، ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހިވައްސައްލަމްގެ ސުންނަތަށް ފުށުއަރާކަމެއް ވާނަމަ އެކަމަކަށް ތަރުހީބުދީ އެކުއްޖާ ދެރަވެދާނެތީ އެކަންކަން ކޮއްދޭކަށެއް ނުޖެހޭނެއެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި އެކަންތައްތައް މަނާކޮށް ދީނުގައި އެކަންއޮތް ގޮތް އެކުއްޖާއަށް ކިޔައިދޭށެވެ. ނޭގޭނަމަ އެގޭމީހެއްގެ އެހީ ހޯދާށެވެ.

ކަނު ލޯބި ދީގެން ގެންގުޅެވިއްޖެނަމަ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެސް ހިސާބަކުން އެކަމާ ދެރަވެ ރޯންޖެހެއެވެ. މިހެން މިދަންނަވަނީ އެކުއްޖާއަށް ދެވިފައިހުންނާނީ ރަނގަޅުނޫން ތަރުބިއްޔަތެއް ވީމައެވެ. ރިވެތި އަޚްލާޤެއް ނޭގޭނެއެވެ. މީހުންގެ ތެރޭގައި އުޅޭކަށެއްނޭގޭނެއެވެ. މިއުމުރަށްއަޅާއިރު އެކުއްޖާ ބޭނުން ކަމެއްނުވުމުން މައިންބަފައިން ކުރިމަތީ އެކުއްޖާ ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކޮށްފާނެއެވެ.

ދެންބަލާލަން ބޭނުންވަނީ ކަނު ލޯބިން މުޖުތަމަޢުތެރޭގައި ކުދިން ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކަންތައްތަކަށެވެ.
ތަނެއް ކެނޑިދާނެއަތީ ތޫނުއެއްޗެއް ނުދޭނެއެވެ. ފިހިދާނެތީ އުދުނަކާ ކައިރިއެއް ނުކުރުވާނެއެވެ. ނުކިޔެވިދާނެތީ ގޭތެރޭގެ އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރުވާނެއެވެ. މީ ހައްތަހާވެސް ކުށްހީއެވެ. އެކުއްޖެއްގެ އުމުރަކާ ގުޅޭ މަސައްކަތް އެކުއްޖަކު ލައްވާ ކުރުވަންވާނެއެވެ. ހަދަންވީގޮތް ކިޔައިދެވޭވަރުގެ މީހަކާ އެކީ ތޫނުއެއްޗެހީގަވެސް އަތްލާންވީއެވެ. އުދުނާވެސް ކައިރިވާން ވީއެވެ. ކަންތައްތައް ދަސްވާނީ ކަންތައްތައް ކުރުމުންނެވެ. ކުއްޖާއަށް ގޭތެރޭގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ވަކިތަރުތީބަކުން ކުރަން ދަސްކޮށް ދޭށެވެ. ތާވަލެއް ހަދައިގެންވެސް މިކަން ކުރެވިދަނެއެވެ. އޭރުން އެކުއްޖާއަށް ގޭތެރޭގައި މަސައްކަތް ކުރިކަމުގައިވިޔަސް ކިޔެވުމަކަށް ބުރުލެއް ނަރާނެއެވެ.

ސްކޫލުގައި ކިޔަވައިދޭ މުދައްރިސުން ކުދިން ކިޔަމަންކުރަން ބެލެނިވެރިޔާއާ ވާހަކަ ދެއްކީމަ ކުދިން ކުރިމަތީ އެ މުދައްރިސަކާ މުޚާޠަބުކޮށް ވަރަށް ހުތުރުކޮށް ވާހަކަ ދައްކާ ބެލެނިވެރިންވެސް އުޅެއެވެ. ކުދިންދެކެ މިވެވެނީ ކަނުލޯތްބެވެ. މުދައްރިސުންނަކީވެސް އިންސާނުން ކަމުން ގޯސްކޮށް ކަންކަން ކުރެވިދާނެއެވެ. އެކަން މުދައްރިސާ ބެލެނިވެރިން އެކަނިތިބެ ވާހަކަ ދައްކައިގެން ހައްލުކުރެވޭނެއެވެ.

ކިޔެވުމުގެ މަރުހަލާ ނިންމާފައި ވަޒީފާ ތަކަށް މިކަހަލަ ކުދިން ދާކަށް ބޭނުމެއްނުވެއެވެ. އާއިލައިން މިކުދިން ބޭނުންވާ ހުރިހާ ކަމެއް ބޭނުންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ލިބޭތީއެވެ. ނޫނީ މަންމަ ބުނީތީ ފަރަށްދާ އުސޫލުން ވަޒީފާއެއް އަދާކޮށްފާނެއެވެ. މަންމަ ފޮނުވާތީ ވަޒީފާއަށް ދެއެވެ. އެކަމަކު ކުރަން ހަވާލުކުރާ މަސައްކަތްތަކެއް ނުނިންމައެވެ. ގަޑިޖެހިގެން ވަޒީފާއަށް ދިޔުން ގިނަވާނެއެވެ. ވަޒީފާ ދޭފަރާތަށް ބޮލެއްގިނަވެ ފައިސާތަކެއް ގެއްލުން ނޫންކަމެއްނުވާނެއެވެ. ދެން އެންމެ ކައިރިވާނީ އެވަޒީފާއިން ކުއްޖާ ވަކިކުރުމެވެ. ކުރާނެ ކަމެއްނެތި މަގުމައްޗަށް ގިނަވެގެން އުޅެން ޖެހުމުން ގޯސްރައްޓެހިންނާ ދިމާވެ އެގޮތަށް އެކުއްޖާ ހޭނެންފަށައެވެ. މަސްތުވާ ތަކެއްޗާ މާރާމާރީއާ ވައްކަން ކުރުމާ ފޭރުމާ މިކަހަލަ ކިތަންމެ ކަންތައްތަކެއް ކުރަން ފަށައެވެ. މިހިސާބުން ވެސް އަދި ނުނިމެއެވެ. ކުދިން އެ ކުއްތައް ކުރުމުން އަދަބު ދޭންފެށީމަ ދެން ގޯސްވަނީ ހުކުމް ކުރާމީހާ އާއި އަދަބުދޭ ފަރާތެވެ. ދެން ކުއްޖާ ސަލާމަތްކުރަން ތަންތަނަށް ހިނގާ ސިޓީލައި ނޫނީ އެމީހަކު އިސްތިއުފާއަށް ގޮވަންފެށެނީއެވެ. ކުދިން ރަނގަޅުވާނީ އެކުދިންނަށް އެކުރެވުނީ ކުށެއްކަން އިހުސާސްވެސް ކުރެވިގެންނެވެ.

އިންސާނަކަށް ވީތީ އެނގެންޖެހޭ އެންމެ އާދައިގެ ކަންތައްތައް (ކައްކާ، ދޮވެ، އިސްތިރި ކުރަން) ނޭނގޭ ކިތައް ބޭފުޅުން އެބައުޅުއްވާތޯއެވެ. އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ފަށާއިރު މިކަންކަން ނޭގުން މީވަރަށް ދެރަކަމެކެވެ. ފިރިމީހައާ ރައްޓެހިންގެ ކުރިމަތީ އަގުވެއްޓޭކަމެކެވެ. އަންހެންކުއްޖެއް ނަމަ ފިރިމީހާ ޢާއިލާ ކުރިމަތީ ލަދުގަންނަން ޖެހިދެއެވެ. މިކަހަލަ ކުދިން ޒަވާޖީ ހަޔާތެއްފަށާ، ކުދީން ލިބުނީމައި އެކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރާކަށް ނޭގެއެވެ. ދެން މިޖެހެނީ ބޭރު ކަރަޔަކުން މީހަކު ހޯދާށެވެ. މިގޮތަށް ގެނެވޭ މީހުންނަކީ ގިނަފަހަރަށް އިސްލާމްދީން އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުދަންނަ މީހުންނެވެ. މިހެން ވުމުން މުޖުތަމަޢުގެ ހަރުދަނާކަން ގެއްލި މުޖުތަމައު ހަލާކުވެގެން ދެއެވެ.

ނިންމާލަމުން އަޅުގަނޑު ދަންނަވަލާން އޮތީ މައިންބަފައިން މުރާލިވެ ހީވާގި ވާށެވެ. އަދި އެކުދިންވެސް އެކަހަލަ ކުދިންގެ ގޮތުގާ ތަރުބިއްޔަތު ކުރާށެވެ. ކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރަން ވާނީ މައިންބަފައިން ނެތް ތަނެއްގައިވެސް އެކުދިން އެކަނި އުޅުވޭ ގޮތަށެވެ. އެހެން ނޫނީ މައިންބަފައިން ނެތް ދުވަހެއް އެކުދިންނަށް ފެނިއްޖެ ހިދެއްގައި އުޅޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ. ހެޔޮގޮތުގައި ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ވަރަށް ބުރަ މަސައްކަތެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިސްލާމް ދީނުގެ ރިވެތި ތަރުބިއްޔަތުން ކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީޤު މާތްﷲ މިންވަރު ކުރައްވާށި އެވެ. ބެލެނިވެރިންނަށް ހެޔޮ ވިސްނުން ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި ރަނގަޅުކޮށްލަންޖެހޭ ބައެއް ކަންތައްތައް

އަލްއުޚްތު ޢާއިޝަތު ޝަޒްނާ

މި ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި އަންހެނުން ޚާއްޞަކޮށް މައިންގެ އިހުމާލު ވަރަށްބޮޑެވެ. މިހެން މިދެންނެވީ ފިރިހެނުން (ބައްޕައިން) ގެ އިހުމާލް ވަކި ކުޑަވެގެންނެއްނޫނެވެ. އަންހެނުންނަކީ ގިނައިން ކުދިންގެ ކައިރީ އުޅޭބަޔަކަށްވެފައި ކުދިންގެ ތަރުބިއްޔަތުގެ އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބަޔަކީ އަންހެނުން ކަމަށްވާތީއެވެ. މިހާރަށް ބަލާއިރު ކުށްކުރާ ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިން ވަރަށްވެސް ގިނައެވެ. މިގޮތުން ކުއްޖާގެ އެންމެ ތުއްތު އުމުރަށް ބަލާލަމާހިގާށެވެ.

މާލެއަށް ބަލާއިރު ކޭބަލް ޓީ.ވީ ނެތް ގެއެއް ނެތް އެޕާރޓްމަންޓެއް ނެތް ކޮޓަރިއެއް ނުހުންނާނޭ ބުންޏަސް ރަނގަޅުވާނެއެވެ. ގިނައިން ބެލޭނީ ޑްރާމާ ސީރީސްތަކެވެ. ނޫނީ ހިންދީ ފިލްމެކެވެ. ނޫނީ ޕާޓީ ކޯޅުމުގެ މަންޒަރުތަކެވެ. ކުއްޖާ އެންމެ ތުއްތު އިރު ބުއްބޯން އޮންނައިރުވެސް މިމަންޒަރުތައް ފެންނަމުންދެއެވެ. މިއުމުރުގެ ވާހަކަ ހުއްޓާލާފަ ދެއަހަރާ ހައަހަރާ ދެމެދަށް ބަލާލާށެވެ. މިކުދިން ސްކޫލަށްގޮސް މިބުނާ ޑްރާމާތަކާ، ފިލްމުތަކާ ޕާޓީކޯޅުމުގެ ބަހުރުވަ ބޭނުން ކުރެއެވެ. ފިލްމު ތަކުގައި ވާގޮތް ކިޔާލަދެނީ ހިތުދަސްކުރަން ދިން ފިލާވަޅެއް ކިޔާލާ އުސޫލުންނެވެ. ކުލަތަކަށްވެސް އާ ނަންތަކެއް އެކުދިން ގެންގުޅެއެވެ.

ދެންއޮތީ ލިޔަން ކިޔަން ދަސްވެ ވާހަކަތައް ކިޔާ އުމުރެވެ. މި އުމުރުގައި އަބަދުވެސް ކިޔާނީ "ލޯބީގެ" ކޮންމެސްވާހަކައެކެވެ. މީގައި ލޯބިހޯދަން ދަންޖެހިދާނެއެވެ. ނޫނީ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް އަނިޔާއެއްކޮއްލަފާނެއެވެ. މައިންބަފައިންނަށް ފިލައިގެން ހިގައިދާނެއެވެ. މިކަހަލަ ވާހަކަ ތަކުން އެކުދިންނަށް ކިހާނުބައި އަސަރެއްކުރާކަން އެގެނީ ތީގެ ތެރޭން ކިތައް ބޭފުޅުންނަށްތޯއެވެ؟ މިކަންތައްތަކުގެ އަސަރު ދިވެހި މުޖުތަމަޢުން މިހާރު ވަރަށް ރަނގަޅަށްވެސް ފެންނަމުންދެއެވެ.

ކައިވެންޏަކާ ހިސާބައްދާއިރު ދިރިއުޅުމާދޭތެރޭ ވިސްނަނީ މަދުމީހެކެވެ. ހަމައެކަނި "ލޯބި" ހިފައިގެން ގަޒީ ކައިރިއަށްގޮސް ކައިވެނި ކުރަނީއެވެ. މި ލޯބި ދެމިއޮންނަނީ މަދު ދުވަސްކޮޅަކަށެވެ. އަނެއްކާ އެހެން ލޯތްބެއް އެހެން މީހަކުދެކެ ވެވި ކައިވެނި ރޫޅޭތަންފެނެއެވެ. ނޫނީ މައްސަލަތަކެއް ޖެހެން ފަށައެވެ. މިހިސާބަށް އަންނައިރު ގިނަފަހަރަށް ކުދިން ތިބޭނެއެވެ. އެކުދިން ތިބޭނީ ދެކޮޅަށްދަމާ ދަމާ ގޮށްވަޅު ކެނޑިފައެވެ. ކުދިންނާ ދޭތެރޭ ވިސްނަނީ މަދުމީހެކެވެ.

މިކަންތައްތަކަށް އަޅުގަނޑުގެ ސިކުޑިއަށް ފެންނަ ހައްލު ލިޔެލާނަމެވެ.
1. އިސްލާމް ދީނުގެ ރިވެތި އުސޫލުން ކުދިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުން. (އެކުދިންގެ ހިތުގައި ގުރުއާނަށާއި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ސުންނަތަށް ލޯބި ޖެއްސުން)
2. ކުދިންނާއެކު ކުދިންގެ އުމުރާނުގުޅޭ ޗެނަލްތައް ނުބެލުން.
3. އިސްލާމްދީނުގެ ވާހަކަ ތަކާއި ނަބިއްޔުންނާއި ރަސޫލުންގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނުން.
4. ކައިވެނިކުރުމަށް ދީންވެރި ސާލިހު މީހެއްހޯދައިދިނުން.

ނިންމާލުމުގެ ކުރިން މަންމައިންބަފައިންނަށް ބުނެލަން އޮތީ ވާރޭ ވެހޭއިރު އެވާރެއިން ސަލާމަތްވާ ކޮންމެސް ހިޔާވަހިކަމެއް ބޭނުންވާފަދައިން ކުދީންނަށް މައިންބަފައިންގެ ހިޔާވަހިކަން ބޭނުންވެއެވެ. އެހެން ނޫނީ އެއްވެސް ހުރަހެއްނެތި ކޮންމެ ކަމެއްވެސް އަންނާނީ އެކުދިންނާ ހަމައަށެވެ. އެކުދިންނަށް އަލިފާނެއް ފެނެއްނޭގޭއިރު މިކަންކަމާ ކުރިމަތި ލާނީކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ކުޑަކުދިން ދޮގު ހަދަނީ ކީއްވެ ؟

އިރާކް

ައަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން އާދައިގެ ކުދި ކުދި ކަންތައްތަކުގައި ވަރަށް ދޮގު ހަދާކަން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟.

ކުޑަކުދިން ދޮގު ހެދުމަށް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށިގެން އަންނަނީ އޭނާގެ ޚިޔާލީ ވާހަކަ ތަކުންނެވެ. މިކަންތައް ތަކަކީ މައިންބަފައިން ވަރަށް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭ ކަންތައްތަކެކެވެ. ސަބަބަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން ދޮގު ހަދާ ކުއްޖެއްގެ ގޮތުގައި ބޮޑުވެގެން ދިއުމަށް ނޭދެވޭތީއެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން މިފަދަ ކަންކަމުން ދަރިން ސަލާމަތް ކުރަމާތޯއެވެ؟. މިކަމުގެ ހައްލަކަށް ދިއުމުގެ ކުރިން، ކުޑަކުދިން ދޮގު ހަދާ ސަބަބު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހާމަކުރެވޭތޯ މަސައްކަތް ކޮށްލާނަމެވެ.

އާންމުކޮށް ކުޑަކުދިން އެކުދިންގެ ޅައުމުރުގެ ދުވަސްވަރުގައި ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން ދޮގު ހަދާނެއެވެ. އެކުދިންނަކަށް ރަނގަޅު ކަންތައްތަކާ ގޯސް ކަންތައްތަކެއް ފާހަގަ ނުކުރެވޭތީ ޤަބޫލުކުރަން ފަށަނީ ދޮގު ހެދީމަ މީހުންގެ ސަމާލުކަންލިބި ވާ ތަޖުރިބާ, ނުވަތަ ދިމާވާ ކަންތައްތައް ތެދު ހެދުމަށްވުރެ މާ ގިނަވެފަ އެއިގެ އަސަރު ހުންނަކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިކުރެވެނީ ކީތްކަމެއް އެ ތުއްތު ދަރިފުޅަކަށް ނޭނގެއެވެ.

ތުއްތު ދަރިފުޅު ބޮޑުވެގެން އަންނަނީ އަމިއްލައަށް ކަންތައްތަކެއް ހޯދައި ވަށައިގެންވާ މާޙަައުލުގައި ހިނގާ ހުރިހާ ކަންތައްތަކެއް އެންމެ ތުއްތު ދުވަސްވަރުން ފެށިގެން ސިކުނޑިއަށް ނަގަމުންނެވެ. ކުޑަކުދިންނަށް ދޮގުހަދަން އެނާގެ އުމުރުގެ ކޮންމެ ދުވަސްވަރެއްގައި ފެށިދާނެކަން ޤަބޫލުކުރަން އެބަޖެހެއެވެ. މިކަންތައްތައް ކުދިންގެ ގައިގައި އަށަގަންނަން ފަށާ އުމުރަކީ 4 އަހަރާއި 6 އަހަރާއި ދެމެދެވެ. ކުޑަކުދިން ކުޅުމުގެ ތެރޭން ވަރަށްގިނަ ކަންތައްތައް ދަސްކޮށް އެކުދިންގެ ސިކުނޑި ތަނަވަސް ކުރެއެވެ.

ޙަޤީޤަތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން ދޮގު ހަދާނެކަން ނުވަތަ ހަދާކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުން ނުހިފޭހާ ހިނދަކު އެކަން ޤަބޫލުނުކުރެވޭތީއެވެ. މިލިޔުން ކިޔާލުމުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މިކަންކަމަކީ ޙަޤީޤަތެއްކަން ޤަބޫލު ކުރެވިގެންދާނެއެވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޅާ ނުލެވުމުގެ ސަބަބުން ކުދިން ދޮގު ހަދާ ވަރަށް ގިނަ ސަބަބުތަކެއް އެނގިގެން ދާނެއެވެ.

ކުޑަކުދިން ދޮގު ހަދާ ބައެއް ސަބަބުތައް :
މައިންބަފައިންނަކީ ކުދިންނަށް ނަމޫނާ ބަޔަކަށް ވާން އެބަޖެހެއެވެ. މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ ހޯދުމަށް މީހަކު އައުމުން ނުވަތަ ފޯނެއް އައުމުން ކުދިން ލައްވައި މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ ނެތްކަމަށް ބުނުވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އެކަންކަމުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވިސްނުމަށް ނުގެނެވޭނެ ފަދަ ބަދަލުތައް ކުދިންގެ ހަށިގަނޑާއި ވިސްނުމަށް އަންނާނެ ކަންކަމެވެ. އަދި މަންމަ އާއި ބައްޕަ އެކުދިން ކައިރީގައި އެކަމެއް ނުކުރާށޭ އެއީ ގޯސް ކަމެކޭ ނުވަތަ ކުޑަކުދިން ކުރުން ކަމުނުދާ ކަމެކޭ ބުނުމަށްފަހު އެފަަދަ ކަންތައްތައް މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ ކުރާކަން އެކުދިންނަށް ފާހަގަކުރެވި އެކަންތައްތައް ކުދިން ކޮޕީކުރަން ފަށެއެވެ.

ކުޑަކުދިން ބަލައި، ބެލެހެއްޓުމުގެ މަސްޢޫލިއްޔަތާއި ޙަވާލުވެގެން އުޅުއްވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް އެކުދިންނާއި އެއްކޮށް އުޅޭ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި އެކުދިންނަށް ނަމޫނާ ބަޔަކަށް ވާން އެބަޖެހެއެވެ. އަދި ކުދިންގެ ފަރާތުން ގޯސް ކަމެއް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި އެކަން ހުއްޓުވުމަށް ކުދިންނާއި ދިމާލަށް ހަޅޭއްލެވުމުގެ ބަދަލުގައި ލޯބިން ކައިރިއަށް ގެނެސް ފިރުމާލައި، ކުއްޖާއަށް އެއީ ގޯސް ކަމެއް ކަމަށް އިޙްސާސްނުވާ ގޮތަށް އެކަން ކުރުމަކީ އެހާ ރަނގަޅުކަމެއް ނޫންކަން ވިސްނަދީ އެފަދަ ކަންތައްތަކުން ކުދިން ދުރުހެލިކުރުމަށް ބެލެނިވެރިން މަސައްކަތްކުރަން އެބަޖެހެއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަށް ދޮގުހެދުމަށް މަޖުބޫރުކުރެވޭ ބައެއް ސަބަބުތައް :
ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި މިފާހަގަކޮށްލަނީ، ކުއްޖަކު އަތުން ކަމެއް ގޯސްކޮށް ކުރެވުމުންނާއި ސްކޫލުން ގޭގައި ހަދަން ދޭ ފިލާވަޅެއް ނުނިންމުމުންނާއި ކަނޑައެޅިފައިވާ ގަޑީގައި ފިލާވަޅު ދަސްނުކުރުމުންނާއި އަދި ގޯސްކަމެއް ކަމަށް ބުނެ ނުކުރުމަށް ބުނެފައިވާ ކަމެއް ކުރުމުން ކުދިންނަށް އަދަބުދިނުމުގެ އާދަ ވަރަށް ގިނައިން އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި އުޅޭ ފަރާތްތަކުގައި އަށަގަނެފައިވެއެވެ.

ދަންނަވަންތޯއެވެ. ކުދިންނަށް އަދަބު ދިނުމުގެ ސަބަބުން އެކުދިން ތެދު ބުނުމަށް ފަސްޖެހި ބިރުގަންނާނެއެވެ. އެ ނިކަމެތި ޅަ ސިކުނޑި އެހިސާބުން މަސައްކަތްކުރަން ފަށާނީ އަނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ދޮގުހެދުމަށެވެ. އެކުއްޖާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފުސުުގެ ދިފާޢުގައި މަސައްކަތްކުރަން ފަށާ ހިސާބުން ދޮގު ހަދަން ފަށާނެއެވެ. މަންމަ އާއި ބައްޕައަށް ޙަޤީޤަތް ނޭނގޭ ޙާލު ކުއްޖާއާއި މެދު އުފާ ކުރާނެއެވެ. އަދި ކުއްޖާއަށް ޢަދަބު ދިނުން ހުއްޓާލާނެއެވެ. ކުދިންނަށް ޢަދަބު ދިނުމަކީ ޙައްލެއް ނޫނެވެ. ކުދިންގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަން ނުއުފެދޭގޮތަށް އެކުދިންނަށް ވިސްނައިދީ ވަރަށް ލޯބިން ކުދިންނަށް އަޅާ ލެވޭނަމަ ކުދިން ދޮގުހެދުމުން ދުރުހެލިވާނެއެވެ.

ދެވަނަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، ކުދިންނާއިއެކު އުޅޭ އެއްފުރާވަރުގެ ކުދިންގެ ފަރާތުން ދިމާވާކަންކަމުގެ ސަބަބުން ދޮގުހެދުމަށް ކުދިންނަށް މަޖޫބޫރުވުމެވެ. އެއްފުރާވަރުގެ ކުދިން ދައްކާ ވާހަކަ ތަކުންްނާއި ކުރާ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ އަޚުލާޤާއި އުޅުމަށް ވަރަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތައް އާދެއެވެ. އެކުގައި ކުޅެ ހަދާ މާޙައުލުގައި އެކި ކުދިންނަށް އެކި އާޢިލާތަކުން ހޯދައިދީފައިވާ ތަކެއްޗާއި ކޮށްދޭ ކަންތައްތައް ތަފާތުވުމުގެ ސަބަބުން އެކުދިންނަށް އިޙްސާސްކުރެވެނީ މައިންބަފައިންގެ މެދުގައި ހުރި ތަފާތުތަކެވެ. އަދި މިކަމުގެ ސަބަބުން ވާދަވެރި ކަންކަން ކުރިމަތިކުރުވާ އަދި ފާޑު ފާޑުގެ ދޮގުވާހަކަތައް ހަދައިގެން އެކުދިންގެ އާޢިލާގެ މޮޅުކަމުގެ ވާހަކަ ބައެއް ކުދިން އެކުދިންގެ ރަށްޓެހިންގެ ސަމާލުކަން ހޯދުމުގެ ގޮތުންނާއި އަދި އެކުދިން ހިތްމަރާލުމުގެ ގޮތުން ދެއްކުމުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ހިތުތެރޭގައި ހަސަދަވެރިކަން އުފެދޭތަން އާދެއެވެ. މިފަދަ ކަންތައްތައް މެދުވެރިވުމުން އެކުދިންގެ ދިފާޢުގައި މައިބަފައިންގެ ކައިރީގައި މޮޅެތި ވާހަކަ ހަދައިގެން ދޮގު ހަދާނެއެވެ. މައިންބަފައިން މިކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެއްވުމަކީ ވަރަށް މުޙިއްމުކަމެކެވެ.

ކުޑަކުދިން ގިނަ ފަހަރަށް ކުރާ ކަންތައްތައް ހަނދާނެއް އެހާބޮޑަކަށް ނުހުންނާނެއެވެ. އަދި ގިނަފަހަރަށް އެކުދިންނަކަށް އެކަމެއް ނޭނގޭނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބައެއް ފަހަރު ކުޑަކުދިން ދޮގު ހަދާހެން ހީވާފަހަރު އާދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހަޤީޤަތުގައި އެކުދިން އެ ހަދަނީ ދޮގުކަމަށް ޤަބޫލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ވާގޮތަކީ ކުދިންގެ ސިނކުޑި ޅަވުމާއިއެކު ވިސްނުމުގެ ތޫނުފިލިކަން ނެތުމުގެ ސަބަބަނުންނާއި ސަމާލުކަން ނުދޭ ވަގުތެއްގައި އެކަމެއް ހަނދާން ނެތުމުގެ ސަބަބުން ދޮގު ހެދޭތަން އެބައާދެއެވެ. ކުޑަކުދިންނަކީ އެކުދިން ވަށައިގެންވާ މާޙައުލުގައި ހިނގާކަންކަމަށް ސަމާލުވެ ދަސްކުރާ ބަޔެކެވެ. ވީމައި މިކަމަކީވެސް ވިސްނާލުން މުޙިއްމުކަމެކެވެ.

ކުޑަކުދިން ކައިރީގައި ދޮގު ނުހެދުމަށް ބުނުމުން އެކަން ނުހުއްޓައިފިނަމަ އެކުދިންނަށް އަނިޔާކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަފްތާ ބަންދުގައި އެކުދިންނާއިއެކު ދާ ތަންތަނަށް ދިއުންފަދަ ނުވަތަ އެތަންތަނަށް އެކުދިން ގެންދިއުން ހުއްޓާލުންފަދަ ނުވަތަ ބޭނުންހާ ވަގުތެއްގައި ކުޅެ މަޖާކޮށް ހެދުމުގެ ފުރުސަތު ނުދިނުންފަދަ އަދި އެކުއްޖާކައިރީގައި ކުރެވޭ ގޯސް ކަންތައްތައް، އެއީ ކޮށްގެން ވާނެކަންތައްތައް ނޫންކަމާއި އެއީ ގޯސް ކަންތައްތައް ކަމުގައި ބުނެދީ، ދަރިފުޅަކީ ގޯސް ކުއްޖެއް ނޫންކަން ދަރިފުޅަށް ވަރަށް ލޯބިން ވިސްނައިދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރަންވާނެއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަށް އެކުދިންގެ އުމުރާއި އަޚުލާޤާއި ގުޅުންހުރި ކުދި ވާހަކަތައް ކިޔަން ދޭންވާނެއެވެ. ކުދިން ޓީވީ ޗެނަލްތައް ބެލުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަންވާނެއެވެ. ސަބަބަކީ ޓީވީ ޗެނަލްތަކުން ދައްކާ އެކި އެކި ޝޯތަކާއި ކާޓޫނުތަކުން ފެންނަ މަންޒަރުތަކުން ހަދާ ދޮގާއި މަކަރު ކުދިންނަށް ދަސްވާ ދަސްވުން އަވަސްވެ، އެ ޗެނެލް ތަކުން ކުދިންނަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތައްކުރާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޓީވީ ބަލާއިރު މައިންބަފައިންގެ ހާޟިރުގައި ކުދިން ޓީވީ ބެލުމަކީ ވަރަށް މުޙިއްމުކަމެކެވެ.

ކުޑަކުދިން ކޮންޓްރޯލު ނުކުރެވި އެކުދިން ބޭނުންވާ ކޮންމެ އެއްޗެއް ޓީވީއިން ބަލައި ، ދަސްކޮށް ގޯސްކޮށް އުޅުމަކީ އެއްވެސް މަންމައަކު އަދި ބައްޕައަކު އަދި އެއްވެސް ބެލެނިވެރިއަކު ދެކެން ބޭނުންވާނެ މަންޒަރެއް ނޫނެވެ.

މިހާރު އަޅުގަނޑު އުންމީދުކުރަނީ މިލިޔުމުން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް، ކުޑަކުދިން ދޮގު ހަދަނީ ކީއްވެކަމާއި އަދި މައިންބަފައިންނާއި ބެލެނިވެރިން ދަރިންނަށް ނަމޫނާ ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމާއި، ޚާއްސަކޮށް ކުދިންގެ ކުރިމަތީގައި ދޮގުނުހެދުމަށާއި އެފަދަ ކަންކަމުން ކުދިން ދުރުހުލެކުރުވުމުގެ މުހިއްމުކަން އެނގިގެން ހިނގައްޖެ ކަމުގައެވެ.

ކުޑަކުދިން ދޮގު ހެދުން ނުހުއްޓިއްޖެނަމަ އެކުދިންނާއިމެދު ނާއުންމީދު ނުވެ، އެކުދިންނަށް ކައުންސިލިން ދިނުމަކީ ވެސް ވަރަށް މުހިއްމުކަމެކެވެ. ނުވަތަ ކުއްޖާއަށް ވުރެ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކާއި ވާހަކަދެއްކުމަށް ކުއްޖާއަށް ހުޅުވާލާށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބެލެނިވެރިޔާގެ ލޯމަތިން ކުއްޖާ ނުގެއްލޭ ހިސާބުގައި ހުރުން މުހިއްމެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ކުދިންގެ ޙައްޤުތައް

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ޝާފިޢު ބިން ޢަބްދުލްޣަފޫރު

1- ހެޔޮލަފާ ޞާލިޙް މަންމައެއް ކުއްޖާއަށް ހޯދައިދިނުން (ކުއްޖާ އުފަންވުމުގެ ކުރިން)

2- ކުއްޖާ އުފަންވުމާއެކު ކަދުރު ފަދަ ފޮނި އެއްޗަކުން ތަންޙީކުކުރުން (ސުންނަތެއް)

3- ކުއްޖާއަށް އިސްލާމީ ރިވެތި ނަމެއް ކިޔުން، މިސާލަކަށް: ޢަބްދުﷲ ނުވަތަ ޢަބްދުއްރަޙްމާން

4- ކުއްޖާގެ ޢުމުރުން 7 ވަނަ ދުވަހު އެކުއްޖާގެ ބޯ ބޭލުމާއި ބޮލުގެ އިސްތަށީގެ ބަރުދަނަށް ޞަދާޤާތްކުރުން (ސުންނަތެއް)

5- ޢަޤީޤާ ކަތިލުން (މުސްތަޙައްބުކަމެއް)

6- ޚިތާނުކުރުން

7- ކުއްޖާއަށް އިސްލާމީ ތަޢުލީމު ދިނުމާއި އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތު ދިނުން

8- ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ފޭރާމުން އެކުއްޖާ ޒީނަތްތެރިކުރުން

9- އެކުއްޖާގެ މައްޗަށް ޚަރަދުކުރުން، އަންނައުނު ހޯދައިދިނުމާއި ކާންދިނުމާއި ބަލިވުމުން ބޭސްފަރުވާ ކުރުމާއި އަދިވެސް އެކުއްޖާއަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ އެހެނިހެން ޚަރަދުތައް ކުރުން (ބައްޕަގެ މައްޗަށް)

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ މައިންގެ ޙާލަތު

އަލްއުޚްތު ނިއުމާ ހާރޫން

އަންހެނުންނަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް މަތިވެރި މަޤާމެއް ދެއްވާފައިވާ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް މިކަން ދަންނަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ކިތަށް މީހުންތޯއެވެ!އަޅުގަނޑަކީވެސް ތިބާފަދަ އަންހެނަކީމެވެ. މި މުޖުތަމަޢުގެ ގިނަ އަންހެނުންގެ މިޒާޖާއި ސުލޫކު ހުންނަގޮތުން އަޅުގަނޑު ހައިރާން ވެއްޖެވެ. ހައިރާން ނުވާންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. އަޅުގަނޑު މި ލިޔުމުގައި ފާހަގަ ކޮށްލާނީ މި މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ އަންހެނުން އުޅޭ ގޮތުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ އަންހެން ވެރިން އުޅޭ ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ.

އޭއުޚްތުންނޭވެ! ތިބާ އަށް އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ މި ކުޑަ ކުޑަ ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގެ ޙާލަތު މިއަދު މި އޮތް ގޮތުން،އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން އުޅޭ ވިޔާނުދާ އުޅުމުން ތިބާ ތިބާގެ މަސްޢޫލިއްޔަތު ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާ ނުކުރާކަން ހާމަވެގެން ދެއެވެ.މިއަދު ތިބާ ތިބާގެ މަސްޢޫލިއްޔަތު ހަނދާން ނެތިއްޖެ ފަދައެވެ. އަންހެނާގެ ވަޒީފާއަކީ ގޭތެރޭގެ ކަންތަށްތަކާއި ، ފިރިމީހާއާއި،ދަރިންގެ ކަންތައްތަށް ބެލެހެއްޓުމެވެ.

ނަމަވެސް،މިކަން މިހެން އޮށްވާ، އެކި އެކި ތަފާތު ތަންތަނުގެ ވަޒީފާއަށް ގޮސް ބޭރުތެރެއަށް ގިނަވެ ގަންނަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ލާ ހެދުމަކުން ޢައުރަ ނިވާ ނުވާ ހާލު ބޭރަށް ނުކުންނައިރު މާ ފަހުރުވެރި ވަނީ ހެއްޔެވެ؟މަގުމަތިންދާ ހުރިހާ ފިރިހެން ވެރިން ތިބާ އާއި ދިމާއަށް ކަޅިޖަހާނުލާ ބަލަމުން ދާއިރު ލަދުވެތި ކަމުގެ ޒައްރެއްގެ މިންވަރުވެސް އިހުސާސް ނުވަނީ ހެއްޔެވެ؟ ތިބާގެ ވަނާތަކަކީ މަގުމަތީގައި ނީލަންކިޔޭފަދަ ދަށުދަރަޖައިގެ އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ! ތިބާގެ ވަނާތަކަކީ އިތާ މުތަށްވުރެ އަގުބޮޑު އެއްޗެކެވެ. އަގުބޮޑެތި އެއްޗެހި ބަހައްޓަން ޖެހޭނީ މީހުންނަށް އަތްނުލެވޭ ގޮތަށް ނުވަތަ ނުބެލޭ ގޮތަށް ފޮރުވާފައި ކަން ތިބާ އަށް އެނގޭ ނޫންހެއްޔެވެ؟އެހެންކަމުން ބޭރަށްދާއިރު ތިމާގެ އައުރަ ނިވާ ވާފަދަ ދޫ ހެދުމެއް ލުމަށް އާދަ ކުރާށެވެ.

ތިބާ ތިބާގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު ކާފަރު ފަރަންޖީންނާ ބަލަން ޙަވާލު ކޮށްފައި ވަޒީފާއަށް ދާން ހިތްވަރު ލިބުނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ ތިބާ އެދަރިފުޅުގެ މުސްތަޤުބަލާ ދޭތެރޭ އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުވިސްނަނީ ހެއްޔެވެ.؟ އެދަރިފުޅު ކާފަރު ފަރަންޖީންނާ ބަލަން ޙަވާލުކުރުމުން އެކުދިންގެ އަޤީދާ އަށް ކުރާނެ ނޭދެވޭ އަސަރު ތިބާ އަށް ނޭނގެނީ ހެއްޔެވެ؟ ބޭރުތެރަށް ނުކުމެގެން ތިޔަ އުޅެނީ ތިބާ ކުރާނެ ކަމެއް ގޭގައި ނެތީމާ ހެއްޔެވެ؟ ނޫނެކެވެ!ތިބާ ގޭގައި އުފުލަންޖެހޭ އެތަކެއް މަސްޢޫލިއްޔަތު ތަކެއް ވެއެވެ.ދަރިފުޅަށް ރަނގަޅު އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތެއްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކޮށް ގޭގެ ހުރިހާ ކަންތައްތަށް އިންތިޒާމު ކުރުމަކީ ކުޑަ ކަމެއް ނޫނެވެ.

ދެން، ވަޒީފާއަށް ނުގޮސް ގޭގައި ތިބޭ އަންހެން ވެރިންނާމެދު ވިސްނާލަމާބަހީއެވެ!ތިބާގެ ފިރިމީހާ ދުވާލުދާ ހަތަރުދަމު ފައިސާ ހޯދަން ބުރަމަސައްކަތް ކޮށް، ތިބާ ވަޒީފާއަކަށް ނުފޮނުވާ ތިބާ ގޭގައި ބެހެއްޓީ ތިބާގެ ދަރިން ރަނގަޅު ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރާނެ ކަމުގެ ފޮނި އުއްމީދާއި އެކުގައި ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ނަމަވަސް ތިބާ ތިބާގެ ފިރިމީހާގެ ފޮނި އުންމީދުގައި ކޮޅުފައިން ޖަހާ ޚިޔާނާތްތެރި ވެއްޖެވެ. ތިބާއަކީ ހާދަހާވާ ރަޙުމް ކުޑަ މީހެކެވެ.

ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަށް ކުރަން ފަސޭހަޔަކަށް ދަރިފުޅަށް ކާޓޫނު އަޅުވާދީފައި ޓީވީއާއި ދަރިފުޅު ބަލަން ހަވާލު ކުރީމާ ނިމުނީއެވެ.ޓޮމް އެންޑް ޖެރީ،ބެންޓެން ފަދަ ނަންކިޔަން ނޭނގޭހައި ވިޔާނުދާ ކާޓޫނު ބަލައިގެން އެއިން ފެންނަ ގޮތަށް ކުއްޖާ ކަރާޓީ ތަޅަން ފެށީމަ، ރުޅިއަންނަނީ ދަރިފުޅު ދެކެއެވެ.ރުޅި އައިސްގެން ދަރިފުޅަށް އަނިޔާ ކުރާއިރު އެއީ ތިބާގެ ކުށް ކަމުގައި އިޙުސާސް ނުވަނީ ހެއްޔެވެ؟ ދަރިފުޅަށް ފާޑު ފާޑުގެ ލޯބީގެ ލަވަތަށް ދައްކައި ލަވަޔާއި މިއުޒިކާ ދޭތެރޭ ދަރިފުޅުގެ ހިތުގައި ލޯބި ޖައްސާއިރު ތިބާއަށް އެއީ ޙަރާމް ކަމެއްކަން އެނގިފައި ނުވަނީ ހެއްޔެވެ.؟ އަޅުގަނޑު ޝައްކެއް ނުކުރަމެވެ. ލަވަޔާއި މިއުޒިކަކީ ޙަރާމް ތަކެތިކަން ތިބާއަށް ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގެއެވެ. އެކަމަކު ތިބާގެ ޢަމަލުތަށް ހަތް އުޑުގެ މަތިން ގަދަ ކީރިތި ވަންތަ الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ބައްލަވާ ވޮޑިގެންވާކަން ތިބާ ހަނދުމަނެތުނީއެވެ. ދެން އޮންނާނީ ޑްރާމާ ބެލުމުގެ ގަޑިތަކެވެ. ޓީވީ އިން ދައްކާ ފާޑު ފާޑުގެ ޑްރާމާ ބަލަން ސޮނިވެއްޓިފައި އިންނައިރު ނަމާދު ވަގުތު ފާއިތުވެދާއިރުދެސް ތިބާއަށް ރެޔަކާނުލައެވެ. ދަރިފުޅަށް ތިޔަ ދައްކައި ދެނީ ކޮންފަދަ ނުބައި ނަމޫނާ އެއް ހެއްޔެވެ؟

ހިތާމަހުއްޓެވެ! މި ލޮބުވެތި ވަޠަންގެ މައިންގެ ޙާލަތައިމެދު އަޅުގަނޑު ހިތާމަ ކުރަމެވެ.ކަރުނައަޅައި ރޮމެވެ.ސަބަބެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ.ދަރިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މައިދާނުގައި ތިބާ ވަނީ ފެއިލް ވެފައެވެ. ދަރިން ނަށް އިސްލާމީ ހެޔޮ ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުމަށް ތިބާ ވަނީ ނުކުޅެދިފައެވެ.ހިތާމައިގެ ކޮޅެއްވެސް ނެތެވެ.

ތިބާ ތަޢުބާވުމަށް އަޅުގަނޑު ނަޞޭހަތްތެރިވަމެވެ. ތިބާއަށް ހެޔޮއެދޭ މުސްލިމް އުޚްތެއްގެ ހައިޞިއްޔަތުންނެވެ. ވަގުތު ފާއިތު ނުވަނީސް ތަޢުބާ ވުމަށް އަވަސްވެ ވަޑައިގަންނަވާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއީ ތަޢުބާވާ އަޅުންގެ ފާފަތަށް ފުއްސަވާ ދެއްވާ ތަޢުބާވާ އަޅުންދެކެ ލޯބިވެ ވޮޑި ގަންނަވާ ދީލަތިވަންތަ އިލާހެވެ. މިއަދުން ފެށިގެން ތިބާގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާކުރުމަށް މަސައްކަތް ފަށާށެވެ. އަދި ތިބާގެ ލޯބި ވެތި ދަރިންނަށް އިސްލާމީ ރަނގަޅު ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުމަށް ޢަޒުމް ކަނޑައަޅާށެވެ. އަދި މި ޢަޒުމްގެ މަތީގައި ހިތްވަރާއެކު ތިބާ ސާބިތުވެ ހުންނާށެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން މާދަމާ ތިބާ އުފާކުރާނެއެވެ.ތިބާ މަރުވުމަށްފަހު އެދަރިފުޅު ކުރާ ހެޔޮ ދުޢާގެ ސަބަބުން ތިބާގެ ހެޔޮ ޢަމަލުގެ ފަތް ބަރުވެ ތިބާ ސުވަރުގެއަށް ވައްދަވަން الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިންވަރު ކުރަށްވާ ދުވަހު ތިބާ އުފަލެއް ނުވާނެ ހެއްޔެވެ؟ ޝައްކެއްނެތެވެ. އެދުވަހުން ތިބާ އުފާ ކުރާނެކަން ޔަގީނެވެ. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މި މުޖުތަމަޢުގެ އަންހެން ބޭކަނބަލުންނަށް ހެޔޮވިސްނުން ދެއްވާށިއެވެ! އަދި އެކަނބަލުންނީ ހެޔޮބަސް އަޑުއަހާ ހެޔޮ ބަހާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލު ކުރާ ބައެއް ކަމުގައި ލައްވާށި އެވެ! އާމީން!

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ދަރިފުޅު ބޮޑާ ނުހާކާށެވެ

އަލްއުޚްތު ޚަދީޖާ އިސްމާޢިލް

ފުރަތަމަ ދުވަހު ކުޅޭކުޅޭ ކާރެކެވެ. ދެވަނަ ދުވަހު ބޯޅައެކެވެ. ދެން އަތުކުރީ ގަޑިއެކެވެ. އެހިސާބުން ނިމުނީކީ ނޫނެވެ. އޮފީހުން ނިމިގެން ގެއަށް އަންނަ މަގުމަތީ ދަރިފުޅަށް ހަދިޔާ ގަތުން އައިސަގެ އާދައަކަށް ވިއެވެ. ހަދިޔާ ލިބުމުން ދަރިފުޅު އުފާވެއެވެ. އަދި އައިސަ ވެސް ހިތްހަމަ ޖެހެވެ. ކަންތައް ކުރެވެމުންދިޔަ ގޮތާ ދޭތެރޭ ވިސްނާލެވުނީ ހަދިޔާއެއް ނުލާ ގެއަށް އާދެވުނު ދުވަހު ދަރިފުޅު ހޭކި ބޮޑަލުންނެވެ. އައިސަ ކަންތައް ކުރަމުން އައި ގޮތުން ދަރިފުޅަށް ލިބެމުން އައީ ނުރަނގަޅު މެސެޖެއްކަން ވިސްނުނެވެ.

ތެދެކެވެ. ކުޑަކުދިންނަކީ އެއްޗިހި ބޭނުންވާ ބައެކެވެ. އެއްޗިއްސަށާއި ކަންތައްތަކަށް އަބަދު އެދި އެދި ތިބޭ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފުޅުގެ ކޮންމެ އެދުމަކަށް އާއެކޭ ބުނުމުން ތިމާ ބޭނުން ކޮންމެ ކަމެއް ވާންޖެހޭނެކަމާއި ބޭނުން ކޮންމެ އެއްޗެއް ލިބެންޖެހޭނެކަމަށް ދަރިފުޅަށް ހީވާން ފެށުން އެއީ ކައިރިކަމެކެވެ. ދަރިފުޅުގެ ކޮންމެ އެދުމަކަށް އާނ ބަސް ބުނުމުގެ ބަދަލުގައި ބައެއް ފަހަރު ނޫނެކޭ ބުނުން އެއީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެއީ ދަރިފުޅުގެ އެދުންތަކަށް ނޫނެކޭ ބުނާ އަޑު އަހަން ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭން ޖެހޭތީއެވެ. ކޮންމެ ބެލެނިވެރިއަކުވެސް ތިމާގެ ދަރިފުޅު ބޭނުން އެއްޗިހި ހޯދައިދިނުމަށް އެދޭނެއެވެ. މައްސަލައަކީ ތަކެތި ހޯދައިދިނުމެއް ނޫނެވެ. ތިމާ ބޭނުން ކޮންމެ ކަމެއް ނުވާނެކަން ނުވަތަ ބައެއް ކަންތައް ކޮށްދީ އަދި ތަކެތި ހޯދައިދިނުމަކީ އޭގެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. ތިމާގެ ދަރިފުޅު ދެކެވާ ލޯބިން ދަރިފުޅު 'ހަލާކު' ކުރެވުނީތޯ ބަލާނަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ދަރިފުޅަށް ދެވިފައިވަނީ ކޮންކަހަލަ މެސެޖެއްތޯ ވިސްނާލައިގެންނެވެ. ދަރިފުޅު ބޭނުންވި ކުޅޭ ސެޓު ނުލާ ގެއަށް އާދެވިއްޖެނަމަ ދަރިފުޅުގެ ފަރާތުން ބޮޑާ ހޭކުމާއި ރުޅިގަދަވުން ފެންނާނެކަން ތިމާއަށް ޔަޤީން ވާނަމަ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އޭނާއަށް ލިބިފައި އެވަނީ ނުރަނގަޅު މެސެޖެކެވެ.

ތިމާގެ ދަރިފުޅަކީ ދަހިވެތި އަދި އަމިއްލަ އެދުން ބޮޑު ކުއްޖަކަށް ހެދުމަށް އެއްވެސް ބެލެނިވެރިއަކު ނޭދޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ދިރިއުޅުމުގައި ކަންތައް ދިމާވާ ގޮތުން ދަރިފުޅުގެ އެއްވެސް އެދުމަކަށް ނޫނެކޭ ބުނަން ޖެހިލުން ވާފަދަ ގޮތް މެދުވެރިވާ ފަހަރު އާދެއެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ ދަނޑިވަޅުތަކުގައިވެސް ވަގުތީ ޙައްލެއް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި ކުރިމަގަށް ވިސްނުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތެވެ. މިސާލެއް ނަގަމާތޯއެވެ. އައިސަ އޮފީހަށް ދަމުން ދަނީ ދަރިފުޅު އޭނާގެ ބޮޑުދައިތަގެ ގެއަށް ލައިފައެވެ. ބޮޑުދައިތަ ގެޔަށް ދާން ނުވާކަމާ މަންމަ ކައިރީ ހުންނަން ބޭނުން ވާހަކަ ދަރިފުޅު ބުންޏަސް އައިސައަށް އެނޫން އެހެން ގޮތެއް ނޯވެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަދިޔާ ގެނެސްދޭން ފެށުނީ އޭގެ ބަދަލުގައި ދަރިފުޅު ހިތްހަމަ ޖެއްސުމަށެވެ.

މިފަދައިން ގިނަފަހަރު ދިމާވަނީ ގިނަ ވަގުތު މަސައްކަތުގައި އުޅޭ، ނުވަތަ ވަރިވެފައިވާ ބެލެނިވެރިންނަށެވެ. ބައެއް ބެލެނިވެރިން ބުނާގޮތުގައި މަސައްކަތުގެ ބުރައާއި ވަރުބަލިކަމަށްފަހު ދަރިފުޅާއިއެކު ހޭދަކުރުމަށް ލިބޭ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅު ދެބަސްވުމާއި ހަމަނުޖެހުމުގައި ހޭދަކުރަން ބޭނުންނުވާތީ ދަރިފުޅުގެ ކޮންމެ އެދުމަކަށް އާއެކޭ ބުނެލަނީއެވެ. ފަހުން ފެނިދާނެ ނަތީޖާއަކަށް ވިސްނާނުލައެވެ. ދަރިފުޅާއެކު ހޭދަކުރަންޖެހޭ ވަގުތު ހޭދަ ނުކުރެވުމުން ލިބޭ އުނިކަން، ހޯދައިދެވޭ ތަކެތިން ފޫނުބެއްދޭނެކަން ޤަބޫލު ކުރާ ހިނދުވެސް ބައެއް ފަހަރު ތިމާއަށް ކަންކުރެވޭގޮތުން ދެވޭ މެސެޖަކީ އެއީއެވެ. ކުދިންނަކީ މިފަދަ މެސެޖް ފަސޭހައިން ނަގައިގަންނަ ބައެކެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ދަރިފުޅަށްޓަކައި ވަގުތު ހުސްކުރުން އެއީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެއީ އެވަގުތުގައި ތިމާގެ ހުރިހާ ސަމާލުކަމެއް ދަރިފުޅަށް ދެވޭނެ ގޮތަށެވެ. އަދި ދަރިފުޅަށްޓަކައި ޤަވާޢިދުތަކާއި ޙައްދުތައް ކަނޑައަޅައި ދަރިފުޅަށް އެ ޤަވަޢިދުތަކާއި ޙައްދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަންތައް ކުރަން އާދަކޮށްދެވިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް، ކުޅިވަރެއް ކުޅުމަށް ވަކިވަރަކަށް ވަގުތު ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. ކޮމްޕިޔުޓަރ ކައިރީ ގޭމްކުޅުމަށް ކުދިން ގިނަ ވަގުތު ހޭދަކުރާތީ އެކަމާ ބެލެނިވެރިން ޝަކުވާ ކުރާ އަޑު އަހަމެވެ. ނަމަވެސް މި ދެންނެވި ފަދައިން ވަކި ޤަވަޢިދުތަކެއް ހެދި، ދަރިންނަށް ވިސްނާދެވިފައިވާނަމަ މި ޝަކުވާ ކުރަން ޖެހޭނެބާވައެވެ. ތެދެކެވެ. ޤަވާޢިދު ތަކެއް ހެދިދާނެއެވެ. ޙައްދުތަކެއް ކަނޑަ އެޅިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެހާވަރަކުން އަދި ނުފުދެއެވެ. އެންމެ މުހިއްމުކަމަކީ އެ ކަނޑައެޅޭ ގޮތެއްގައި ތިމާ ހިފެހެއްޓުމެވެ. ބޯޅަކުޅެވޭނީ ފިލާވަޅުތައް ދަސްކޮށްފައި ކަމުގައި ދަރިފުޅަށް އަންގައިފިނަމަ ދަރިފުޅަށް ބޯޅަ ކުޅެވެންވާނީ ފިލާވަޅު ދަސްކުރުމުންނެވެ. ކުދިންނަކީ އަބަދުވެސް ބޮޑެތި މީހުން އިމްތިޙާނު ކުރާ ބައެކެވެ. ބޮޑެތި މީހުން އެމީހުންގެ ބަހުގައި ހިފަހައްޓާ ވަރެއް އެކުދިން ބަލާނެއެވެ. ބައެއްފަހަރު ކުދިން ރޮއެ އަޑުގަދަ ކުރުމުން ބޮޑެތި މީހުން އެމީހުންގެ ގޮތް ދޫކޮށް ކުއްޖާ އެދޭ ގޮތަށް ކަންތައްކޮށްދެއެވެ. އެފަދައިން ބޮޑެތި މީހުން ކަންތައް ކުރާނަމަ ކިތައްމެ ޤަވާޢިދުތަކެއް ހަދާ ނިންމިޔަސް އެއިން އެކައްޗަކީވެސް ކުއްޖާއަށް މުހިއްމު އެއްޗިއްސެއްނޫނެވެ. އެއީ އެ ޤަވަޢިދުތަކާ އެއްގޮތަށް ކަންތައް ނުކޮށް ވާނެކަން އެނގޭތީއެވެ.

ކުޑަކުދިންނަކީ އެބަޔަކަށް ގިނަގިނަ އިޝްތިހާރުތައް އަމާޒުވާބައެކެވެ. ބައެއް ފަހަރު މަދަރުސާގައި އެކުގައި އުޅޭ ކުދިންގެތެރޭ ވަކި ވައްތަރެއްގެ ދަބަހެއް ނުވަތަ ބޫޓެއް ހޯދައިދިނުމަށް އެދިދާނެއެވެ. މިފަދައިން އެދިއްޖެނަމަ އެއީ ކޮންމެހެން ނުހޯދާ ނުވާނޭ އެއްޗެއްތޯ ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. އޭނާގެ އެކުވެރިންތެރޭ ބާކީ ވަނީއޭ ދަރިފުޅަށް ހީވިޔެ ނުދިނުންވެސް އެއީ ތިމާ ވިސްނާލަން ޖެހޭނެކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ބައެއްފަހަރު އެ އެއްޗެއް ހޯދައިދިނުން އެއީ އެންމެ ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށް ފެނެއެވެ. ކޮންމެ ކޮންމެ ފަހަރަކު ނޫނެވެ. ފައިސާއަކީ މަސައްކަތުން ހޯދާ އެއްޗެއްކަމާ ފައިސާ ޚަރަދު ކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭނެކަން ކުއްޖާއަށް ވިސްނައިދެވިއްޖެނަމަ އެއީ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް މުސްތަޤްބަލްގައި އެކުއްޖަކަށް ފައިދާ ކުރުވާނެ ކަމެކެވެ.

ލޯތްބަކީ ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް ބޭނުންވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ކުދިން ބޮޑެތިވަމުން އަންނައިރު އެކުދިންދެކެ ލޯބީވާކަމުގެ އިޙްސާސް ވުމަކީ ދިރިއުޅުމުގެ މައިދާނުގައި އިތުރު ހިތްވަރު ލިބި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑު ކޮށްދޭނެކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ދަރިންނަށް ލޯބި ދިނުމަކީ އެކުދިންގެ ހުރިހާކަމެއް ކުރުމަށް ތިމާ އަބަދު ތައްޔާރަށް ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ މިނިވަންކަމާ އެކީ އުޅެވޭނެ ބަޔަކަށް ދަރިން ހެދުމަށް އެދޭނަމަ އެފަދަ ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުން މުހިއްމެވެ. އެކުދިންނަށް ކުރެވޭ ވަރުގެ ކަންތަށް އެކުދިން ކުރުމަށް ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި ތިމާ އެކަމެއް ކޮށްދެމުންދާނަމަ އެކުދިންނަށް އެކަންތައްތައް ދަސްކުރުމަށް އޮންނަ ފުރުސަތު ގެއްލިދެއެވެ. އަދި ކަންތައްތައް ދަސްކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއްކަމަށް ނުވެދެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ކަމެއް ކޮށްދިނުމަށް އަބަދުވެސް މައިންބަފައިން ނުވަތަ އެހެން މީހުން ތިބޭނެކަމަށް ވިސްނޭނެތީއެވެ. ނަމަވެސް އެކުދިންދެކެ ލޯބިވާކަން ހާމަ ކުރުމަށް ބައެއް ފަހަރު އެކުދިން އަމިއްލައަށް ކުރެވޭ ކަންތައްވެސް ކޮށްލަދެވިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް އެކަނި ބޮލުފުނާ އެޅޭ ކުއްޖަކު އެކަނި ފުނާއަޅަން ދޫކޮށްލިޔަސް ބައެއްފަހަރު އެކުދިންގެ ބޮލުގައި ފުނާ އަޅާ ދިނުމުން އެކުދިންދެކެ ލޯބިވާކަމުގެ އިޙްސާސް އެކުދިންނަށް ކުރެވޭނެއެވެ. ތިން ހަތަރު އަހަރަށްދާ ކުދިންނަށް ހިނގާފައި އުޅެވުނަސް ބައެއްފަހަރު އުރާލާ ހަދަންވާނެއެވެ. ޙާއްސަކޮށް ދުރުތާކަށް ހިނގުވާފައި ދާނަމަ ވަރުބަލި ފިލުވާލަދިނުމަށް އުރާލެވިދާނެއެވެ. ތިމާގެ ދަރިފުޅަށް ކިތައްމެ ކަންތައްކޮށްދޭ ހިތްވިޔަސް އެކުދިންނަށް ކުރެވޭވަރު ކަންތައް އެކުދިން ލައްވާ ކުރުވުމަކީ އެކުދިންނަށް ދެވޭ ރަނގަޅު ތަރުބިއްޔަތެކެވެ.

ބައެއް ބެލެނިވެރިން އެމީހުންގެ ދަރިން ބުނާހާ ކަމެއް ކޮށްދެނީ ދަރިންގެ ރުހުން ހޯދާށެވެ. ދަރިފުޅު އެދޭ ކަމަކަށް ނޫނެކޭ ބުނުމުން ތިޔައީ ގޯސް މަންމަ އެކޭ ނުވަތަ ގޯސް ބައްޕައެކޭ ދަރިފުޅު ބުނެފާނެއެވެ. މިފަދަ ބަހެއް އިވުމުން ދަރިފުޅުގެ ރުހުން ހޯދުމަށް އެ އެދުނު ކަމެއް ކުރުމަށް އަވަސްވެގަނެވެއެވެ. ރަނގަޅު ގޮތަކީ މިއީތޯއެވެ؟ ބޭނުންވަނީ ދަރިފުޅުގެ ވަގުތީ ރުހުން ތޯއެވެ؟ ނުވަތަ ހަރުދަނާ ގޮތުގައި ދަރިފުޅު ތަރުބިއްޔަތު ކުރުން ތޯއެވެ؟ ނޫނެކޭ ބުނާ އަޑު އަހަން ދަރިފުޅަށް ދަސްކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. ޤަވާޢިދުތައް ހަދާ އެއަށް ބޯލަނބަން ދަސްކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ. ތިޔައީ ނުބައި މަންމައެކޭ ނުވަތަ ބައްޕައެކޭ ބުންޏަސް އެކަމާ ހާސްވާކަށް ނުޖެހެވެ. ކަމުގެ މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިފަދަ ދަނޑިވަޅުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތަކީ ދަރިފުޅު އެނާގެ ރުޅި މަޑުކުރުމަށް ދޫކޮށްލުމެވެ. ތިމާގެ ބަހުގައި ތިމާ ހިފެހެއްޓުމެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފުޅު ދެކެ ލޯބިވާކަން ހާމަކުރަމުންނެވެ.

ގިނަ ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާގޮތުގައި ހަމަސް ނުފުރޭ ކުޑަކުދިން ކިތައްމެ ގިނައިން އުރާ، ކިތައްމެ ގާތްކޮށް ގެންގުޅުނަސް އޭގައި މައްސަލައެއްނެތެވެ. އެވަރު ތުއްތު ކުދިންގެ ބޭނުންތަކަށް އަޅާލާން ބެލެނިވެރިން އަބަދުވެސް ތައްޔާރަށް ތިބެންޖެހޭނެއެވެ. ރޯލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ލަސްނުކޮށް އުރާލާ އަދި ކިރުދީ ނުވަތަ ކާންދީ ހެދުމުން ބޮޑެތި މީހުންގެ މައްޗަށް އަދި ދުނިޔޭގެ މައްޗަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުވެ ދަރިފުޅާއި މައިމީހާގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކޮށްދޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ދަރިފުޅު ފިރުކެން ފަށާ ހިސާބުން ކަންތައްތައް ބަދަލުކުރަންޖެހެއެވެ. ކަންތައްތަކަށް ޙައްދެއް ކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ. ބައެއް އެދުންތަކަށް ނޫނެކޭ ބުނާއަޑު އަހަން ދަސްކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ. ފުރަތަމަކޮޅުގައި ދަތިވާނެއެވެ. އެފަދަ ކަންތައްތަކަށް ކުދިން ހޭނުމަކީ ދުވަސްތަކެއް ނަގާނޭ ކަމެކެވެ. ބެލެނިވެރިން ޖެހޭނީ ކެތްތެރިވާށެވެ. ކުދިން ބޮޑެތިވަމުން ދާވަރަކަށް ވިސްނެމުންދާނެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ތަރުބިއްޔަތުގެ ހުންގާނު މަންޒިލާ ދިމާއަށް ސީދާ ކޮއްލަމާތޯއެވެ؟

ޑރ. އިބްރާހިމް ޝިހާމް

ޢާއިލާއަކީ ކޮންމެ މުޖްތަމަޢެއްވެސް އޭގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އެންމެ މުހިއްމު ބައެވެ. އޭގެ ޙާލަތު ރަނގަޅުވެއްޖެނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ ޙާލަތުވެސް ރަނގަޅު ވެދެއެވެ. އަދި އޭގެ ސަބަބުން ވަކިވަކި ފަރުދުން އިޞްލާޙުވެ ފަލާޙާއި ކާމިޔާބަށް ވާޞިލުވެދެއެވެ. އަދި ޢާއިލާތައް ރޫޅި ބަލިކަށި ވެއްޖެނަމަ މުޖްތަމަޢުގެ އެހެން ގުޅުންތައްވެސް ހީނަރުވެ އިޖްތިމާޢީ އެތައް ބަލިތަކެއް އެމުޖްތަމަޢެއްގައި އަށަގަނެގެން ދެއެވެ.

އެމީހެއްގެ ޢާއިލާއެއް ބެލެހެއްޓުމާއި، ޚިދުމަތްކޮށްދިނުމާއި ރަނގަޅު މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރުމުގައި އެހީތެރިވުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ޒިންމާއެކެވެ. މިއީ އެއިން ހަމައެކަކުވެސް ނުނެއްޓޭނެފަދަ އިލާހީ އަމުރުފުޅަކުން ސާފުކޮށް އެނގޭން އޮތް ޒިންމާއެކެވެ.

މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވި ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. ''އޭ އީމާންވި މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ނަފްސުތަކާއި ތިޔަބައިމީހުންގެ އަހުލުން ނަރަކައިގެ އަލިފާންގަނޑުން ރައްކާތެރިކުރާށެވެ. އެއަލިފާންގަނޑު ރޯކުރާނޭ ދަރުކަމުގައި ވާހުށީ މީހުންނާއި ހިލައެވެ. އަދި އެތަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ހަރުކަށި އަދި ބާރުގަދަ މަލާއިކަތުންގެ ބަޔަކު ތިއްބަވާނެއެވެ. އެބޭކަލުން މާތް ﷲ ކުރައްވަވާ އަމުރުފުޅަކަށް ނުކިޔަމަންނުވާހުއްޓެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަށް އަމުރުކުރައްވާ ކަންތައް އެބޭކަލުން ކުރައްވާނެތެވެ.'' (އައްތަޙްރީމް:6)

ޞަޙީޙު ބުޚާރީއާއި ޞަޙީޙު މުސްލިމްގައިވާ އަހަރުމެންގެ މާތް ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމްގެ މަޝްހޫރު ޙަދީޘްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "ތިއިން ކޮންމެ މީހަކީވެސް ބެލެހެއްޓުންތެރި އެކެވެ. އަދި އެމީހަކާއި ބަލަހައްޓަން ޙަވާލުވެފައިވާ އެއްޗަކާއި މެދު ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ވެރިމީހާއަކީ އޭނާގެ ދަށުގައިވާ މީސްތަކުންނަށްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އެމީހުންނާއި މެދު އޭނާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ފިރިމީހާއީ ޢާއިލާގެ މައްޗަށްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އޭނާޔާ އެއާއިމެދު ސުވާލުވެވޭނެއެވެ. އަޅުމީހާއީ އޭނާގެ ވެރިމީހާގެ މުދަލުގެ މައްޗައްވާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އެތަކެއްޗާއި މެދު އޭނާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ. ތިއިން ކޮންމެ މީހަކީވެސް ބެލެހެއްޓުން ތެރިއެކެވެ. އަދި އެމީހަކާއި ބަލަހައްޓަން ޙަވާލުވެފައިވާ އެއްޗަކާއި މެދު އެމީހާއާއި ސުވާލުވެވޭ ހުއްޓެވެ.'' (ޞަޙީޙު މުސްލިމް 4496).

ވީމާ މިއީ ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެއްކަން ދެނެ ތިބެ މި އަދާކުރާނެ ގޮތް ދެނެގަންނަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެނީ ކުދީން ރަނގަޅަށް ބަލާ ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ހުޅަނގުގެ މީހުންދެކޭ ފަދައިން މުސްކުޅިވާ ދުވަހަށްޓަކައި ކުރެވޭ ރަނގަޅު އިންވެސްޓްމެންޓެއް، އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. މިމަސްއޫލިއްޔަތު ރަނގަޅަށް އަދާ ނުކުރުމުން ދިމާވާނޭ އެންމެ ބޮޑު މަސްއަލަ އަކީ މުސްކުޅިވާދުވަހު ބަލި ޙާލުގައި އޮންނައިރު ގޮވާލަންވެސް ވަދެލާނެ ''ވަޤުތެއް'' އެދަރީންނަށް ނުލިބުމެއް ނޫނެވެ. އެބަލި އަމަޔަށް ނުވަތަ ބަފަޔަށް ފައިސާގެ ކުޑަ އެހީއެއް ދެވުމުން އެފުދުނީކަމަށް، ހައްޤު އަދާވީކަމަށް، ދަރީން ދެކެން ފެށުމުން ލިބޭ ހިތްދަތިކަން އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އަތުގައި ލާރިހުރިނަމަ ބަލިވީމަ ބަލަހައްޓާނޭ މީހުންވެސް ހޯދިދާނެއެވެ. ނުވަތަ ދަރީން އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް އަދާކޮށްވެސް ފާނެތާއެވެ.

އެކަމަކު މިއީ ހައްތަހާވެސް މިދުނިޔެމަތީގައި އެކި ގޮތްގޮތަށް ފެންނަ ނުވަތަ ފެނިދާނެ ނަތީޖާއެވެ. ޢާއިލާއެއްގެ ސިފައިގައި ﷲ ތިމާއަށް ޙަވާލުކުރެއްވި އަމާނާތް ރަނގަޅަށް ނުބަލަހައްޓާ އިހުމާލުވާކަމުގެ ބަދަލު އާޚިރަތް ދުވަހުން ދޭންޖެހިއްޖެނަމަ ލިބޭނެ ނިކަމެތި ކަމެއްގެ ބޮޑުކަމާއެވެ! މާތް ﷲ ކަނޑައެޅިގެން ތިމާއާއި ޙަވާލުކުރައްވާފައިވާ ކަމެއް ރަނގަޅަށް ނުކޮށް ފަރުވާކުޑަކުރުމުގެ ފާފައިން ސަލާމަތްވާނީ ކިހިނެތް ތޯއެވެ؟ ވީމާ ދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަކީ ކޮނޑުގައި ދީނީ ވާޖިބެއްކަމަށް ދެކިގެން ފުރިހަމައަށް އެއަދާކުރާނެ ގޮތެއް ހޯދުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. އެޅަ ސިކުނޑިތައް ރަނގަޅަށް ބައްޓަންކުރުމުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތު ކިތަންމެހާވެސް ބޮޑެވެ. "ނުބީހެންޏާ ކަނޑާހަމަ"އިގެ އުޞޫލު ބޭނުން ކުރާނަމަ އަބަދުމެ އުޅޭހާވާނީ އޮޑިބީހިގެންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖްތަމަޢުން މިހާރު ފެންނަ ފަދައިންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް އިސްލާމްދީނުގައި މިކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ދެއްވާފައިވާ އިރުޝާދުތައް ދެނެގަނެ އެއަށް ޢަމަލުކޮށްގެން މެނުވީ މި މަސްއޫލިއްޔަތު ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާނުކުރެވޭނެއެވެ. މި އުޞޫލުތަކާއި ގޮތްތައް ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ފަހަރެއްގައިވެސް އަޅުގަނޑުގެ މަޤްޞަދެއް ނޫނެވެ. އަދި އަޅުގަނޑަށް ޤާބިލުކަން ލިބިފައިވާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ. ހަމައެކަނި ކަމުގެ މުހިއްމުކަމަށް އިޝާރާތްކުރުމާއި ވިސްނާލަންޖެހޭ ބައެއް ކަންތައް ފާހަގަކޮށްލަނީއެވެ. އަދި ކުށެއްވާނަމަ ރަނގަޅު ކޮށްދިނުމާއި ނަސޭހަތް އެދި ހުރީމެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށްވެސް އެނގޭ ގޮތުގައި ކުއްޖަކު ބޮޑުވަމުން އަންނައިރު އޭނާއަށް ރަނގަޅު "ރޯލް މޮޑެލް" އެއް ނުވަތަ ނަމޫނާއެއް ނެގިފައި ހުރެއްޖެނަމަ އޭނާ އެއާއި އެއްގޮތް ވުމުގެ ގޮތުން އަމިއްލަ ނަފްސުގައި އެ ރަނގަޅު ސިފަތައް ހަރުލެއްވޭތޯ ބަލާނެތެވެ. ރަނގަޅު ސުލޫކައި ވިސްނުން އަށަގެންނެވުމަށް ތިމާމެން ރަނގަޅު މިސާލުތަކަކަށް ވުމަކީ ލާޒިމްކަމެކެވެ. ރިވެތި އާދަތަކާއި މާތް ޚުލްޤެއް އެކުދީންނަށް ނުދައްކާ އެކުދިންގެ އަޚްލާޤާއި މެދު ވާހަކަ ދައްކައި އަދަބުދީ ހެދިޔަކަސް މާބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ނުލިބޭނެތެވެ. އަދި ނަތީޖާ ދިމާ އިދިކޮޅަށް ނުކުތުންވެސް އޮންނާނީ ދާދިގާތުގައެވެ. ތިމާމެން ނަމާދު ޤާއިމް ނުކުރާނަމަ ނުވަތަ ދައްކާވާހަކައިގައި ނެތިނުބައި ކިޔުމާއި ދޮގުހެދުން ހުންނަނަމަ އެކުދީންނަށް އެކަންކަމަކީ އާދައިގެ ކަންތައްކަމުގައި ނުނެގޭނެ ގޮތެއް ނޯންނާނެއެވެ. ވީމާ އެކުދީންނަށް ރިވެތި އިސްލާމީ އަޚްލާޤު ދައްކައިދިނުމަކީ އަދި ދިރިއުޅުމުގައި އިސްލާމްދީން އަށަގަންފައިވާކަން ސާފުކޮށް އަނގައިދިނުމަކީ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ.

އަދި މީގެ އިތުރުން މާތް ﷲ ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފައިދާއަށްޓަކައި އިސްވެދިޔަ އެތައް ޤަރުނުތަކެއްގެ ޞާލިހު އަޅުންނާއި ނަބިއްޔުންގެ ވާހަކަތައް ވަރަށް ވެސް ފަސޭހައިން ވިސްނޭ ފަދަ ގޮތެއްގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ހިމަނުއްވާފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެ ނަބިއްޔުންނާއި ޞާލިޙުންގެ "ވާހަކަތައް" ދެނެގަނެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުދީންނަށް އެއިން އަސަރުކުރާނެ ފަދަ ގޮތަކަށް އެކުދީންގެ އުމުރާ ގުޅޭފަދައިން ގެނެސް ދިނުމީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. އެހެނީ ހަމަގައިމުވެސް މުސްލިމް ކުއްޖަކަށް ހެރީޕޮޓާރ ގެ ޖާދޫ އަށްވުރެ ބޮޑަށް އެނގުން ޙައްޤުކަން ބޮޑީ ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުންގެ ޙައްޤަށްޓަކައި ވެވަޑައިގެންނެވި ޤުރުބާނީތަކެވެ. ޕޯކެމޮންގެ ކުޅަދާނަކަން އެނގުމަށްވުރެ ބޮޑަށް މުހާޖިރުންނާއި އަންޞާރުން ދީނަށްޓަކައި ކުރެއްވި ޖިހާދުގެ ވާހަކަތައް އެނގުން މާ މުހިއްމެވެ. މި ރަމަޟާން މަހުގެ މެންދުރު "ރޯދަ ކުރުކުރުމަށް" ބޭނުންކުރެވޭ ވާހަކަތަކަކަށް ނުހައްދަވާ ޢާއްމު ދިރިއިޅުމުގައިވެސް އެއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ "ދިރިހުރި" ވާހަކަތަކަކަށް ހެއްދެވިއްޖެނަމަ ކުރާނެ ފައިދާ ވަރަށްވެސް ބޮޑުވާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެނގެ ކުޑަކުދީން އިސްލާމީ މާޙައުލެއްގައި ބޮޑުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރެވެމުންދާއިރު އެކުދީންނަށް އިސްލާމްދީން ނެގެނީ ކޮންގޮތަކަށްތޯ ވިސްނާލުން މުހިއްމެވެ. އެކުދީންނަށް ދީނާމެދު ހެޔޮކޮށް ވިސްނުވައިދިނުމަށްޓަކައި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެންޖެހެއެވެ. ދީނަކީ ކުރަން ހުއްދަ އަދި ހުއްދަނޫން ކަންތައް ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑެއް އެކަނިކަމުގައި ވިސްނިއްޖެނަމަ އަދި މިދެއްކުނީ ރަނގަޅު މަންޒަރެއް ނޫންކަން ގައިމެވެ. އަދި މިވެނި އެވެނި ކަމެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ ނަރަކަށްއަށް ދިއުން އެއީ އެކުދިންނަށް ދީނާމެދު އެނގޭ އެންމެ މުހިއްމު ނުކުތާ ކަމުގައި ވާނަމަވެސް އަދި މިދެވުނީ ފުރިހަމަ ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ. މި ދެންނެވި ކަންތައްކަކީވެސް އެނގެންޖެހޭ މުހިއްމު ކަންތަކެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީނާއި އަދި މާތް ﷲ އާއިމެދު އެނގެންޖެހޭ މާ މުހިއްމު އެހެންކަންތައް އެބަހުއްޓެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މާތް ﷲ އަށް ކިޔަމަންވެ، އަންގަވާފައިވާ ކަންތައްކޮށް އަދި އެކަލާނގެ އެއިން ސަލާމަށްވުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އަންގަވާފައިވާ ނަރަކައަށް ވަނުމަށް ނުރުހުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަޅުގަނޑުމެން މާތް ﷲ ދެނެގަނެފައި ވުމެވެ. އެފަރާތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދެއްވާފައިވާ ނިޢްމަތްތައް ހަނދާންކޮށް އެފަރާތަށް ލޯތްބާއި ޝުކުރުން ހިތްތައް ފުރިފައިވުމެވެ. އެކަލާނގެ އެންގެވި ކޮންމެ ކަމެއްގައިވަނީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފައިދާއާއި މަޞްލަޙަތުކަން (އެ ފައިދާ ފެންނަން އޮތަސް އަދި ނެތްކަމުގައިވިޔަސް) ކުޑަވެސް ޝައްކެއްނެތި ޤަބޫލުކުރެވިފައިވުމެވެ. މަޔަކު ދަރިއަކު ލޯބިނުވާ މިންވަރަށް މާތް ﷲ އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންނަށް ލޯބިވެ ވޮޑިގެންވާކަމަށް ޔަޤީންވާތީއެވެ.

ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެނގެވިގޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމަށް އަވަސްވަނީ އެކަލޭގެފާނުގެ ސިފަތަކުން ސިފަ ލިބުމަށް ލޯބިކުރަނީ އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ނަންފުޅު ގަނެވޭހިނދު ޞަލާމާއި ޞަލަވާތްލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާ ކުރާ މުހިއްމުއެއް ސަބަބަކީ އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ހިތުގައި ވާ ލޯތްބެވެ. އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފޯރުކޮށްދެއްވުމަށް ހިތްތަކުގައިވާ ޝުކުރުވެރިކަމުގެ ބޮޑުކަމުންވެސްމެއެވެ. މި ޝުޢޫރުތަކަކީ އިސްލާމްދީން ދެނެގަންނަމުންދާ ޅަދަރިފުޅުގައި އަށަގެންނެވުނު ވަރަށްވެސް މުހިއްމު ޝުޢޫރުތަކެކެވެ. އެހެންނުވާނަމަ މި މާތް އިސްލާމްދީނަކީ ހަމައެކަނި ކުރަންޖެހޭ އަދި ކުރުން ހުއްދަނޫން ކަންތައްތަކެއް ކަނޑައަޅާ އެއްޗެއްކަމުގައި އެކުދިންގެ ނަޒަރުގައި ވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. އަދި މިހެންވެއްޖެނަމަ ނުކުންނާނެ ނަތީޖާ ހިތިވެފައި އެހާވެސް ނުރައްކަލެވެ. އެހެނީ އެކުއްޖާ ބޮޑުވަމުން އަންނަ އަހަރުތަކަކީ އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގައި ކަންތައް ބިންވަޅުނެގޭ ދުވަސްވަރެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑީގައި ކަންތައް ބިންވަޅުނެގޭ ދުވަސްވަރެވެ. އެދުވަސްވަރު އެކުއްޖާގެ ސިކުނޑިއަށް ދީނަކީ އޭނައަށް ހަމައެކަނި ހުރަސްތަކެއް އަޅާ އަދި މަޖުބޫރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ވިސްނިއްޖެނަމަ ސިކުނޑީގެ ފުން ހިސާބުތަކުގައި މީގެން މިންޖުވެއްޖެނަމަ ދިރިއުޅުން ހާދަ ފަސޭހަވާނެއޭ، ހާދަ އިތުރުކަމެއް ކުރެވޭނެއޭ ބިންވަޅު ނުނެގި އެއް ނުދާނެއެވެ. އަދި މިގޮތަށް ސިކުނޑިއަށް ވަންނަ ކަންތަކަކީ އުމުރު ދުވަހަށް ސިކުނޑީގައި ފިލާނުގޮސް ހުންނަ ކަންތަކެވެ. އޭގެ އަސަރު ފެންނަނީ އެތައް އަހަރަކު "އިސްލާމީ" މުޖުތަމަޢެއްގައި ވަރަށް ރަނގަޅަށް އުޅެފައި ޣައިރު މުސްލިމް ރަށެއްގައި ދުވަސްކޮޅަކު އުޅެން ލިބުނީމައެވެ. އޭރުން ކުރީން އުޅުނު ގޮތްތައް ބޯދާގޮތްތަކަކަށްވެ، ޙަރާމް ޙަލާލުބަލައި އުޅުމަކީ "ކަޓު" ކަމަކަށްވެ ސަލާމަތް ބުއްދި ހުންނަމީހުން ދުރުހެލިވުމަށް ދުވާ ޙިޔާލާތުތަކަށް "ސިކުނޑި ހުޅުވާލާނީ" ކުޑަވެސް ފަސްޖެހިލުމެއް ނެތިއެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މިކުޑަ މުޖްތަމަޢުގައި މަދެއްކޮށް ހިނގާފައިވާ ނުވަތަ ހިނގަމުންދާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މި މުޖްތަމަޢުއަށް ކްރިސްޓިއަނިޓީ އާއި އޭތީސްމް (ކަލާނގެ އެއް ނުވާކަމަށް ގަބޫލުކުރުން) އަދި އެގްނޯސިސް (ކަލާނގެއެއް ވާކަން ނުވަތަ ނުވަތަ ނޫންކަން ޔަޤީނަށް ނުހޯދޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރުން) ފަދަ ހަމަ ބުއްދިއާ ތަޢާރުޟުވާ، ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކުވެސް ފުންކޮށް ވިސްނާލައިފިނަމަ އެއީ ހަމަނުޖެހޭ ވިސްނުންތަކެއްކަން ސާފުވާފަދަ ޚިޔާލްތައް ވަނުމުގެ އެއް ސަބަބަކީވެސް މިއެވެ. ވީމާ މިފަދަކަންތައް ހުއްޓުވުމަށް އެޅޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ޅަދަރީން އިސްލާމްދީނުގެ މައްޗައް ލޯބި ޖެއްސުމެވެ. އަދި ދީން ފުރިހަމަ އަށް އަންގައިދިނުމެވެ. އަދި ކުރުން ޙަރާމް ކަންތައްތަކާއި ވާޖިބު ކަންތައްތަކުގެ ލިސްޓެއް އެކުދީންނަށް ދީ އެއަށް ކިޔަމަން ނުވެއްޖެނަމަ "ނަރަކައަށް ހިނގައިދާނެ" ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމުން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ ވާޖިބު އަދި އަދާ ނުވާކަން ހަނދާންކޮށް، އެކުދިންގެ ހިތްތަކުގައި ދީނުގެ އެކި ކަންކަމަށް އެކަންކަމާއި އެކަށީގެންވާ އަހައްމިއްޔަތު ކަމެއް ދެވޭފަދަ ގޮތަކަށް ކިޔައިދިނުން ހުއްޓެވެ. ނަރަކައަކީ ކިހާބިރުވެރި ނުބައި ތަނެއްކަމާއި ތިމާނުރުހޭ ކޮންމެ ވަގުތެއްގާ ނުވަތަ މީހަކާއިމެދު ނުރުހޭ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި ދުލުކޮޅުގައި އެތަނަށް އެމީހަކު "ފޮނުވަން" އޮތުން ހެޔޮވާވަރުގެ ތަނެއް ނޫންކަން ސާފުވެފައި އޮތުން މުހިއްމެވެ.

ކުޑަކުދީންނަށް ދީނުގެ މަޢުލޫމާތުދޭ ހިނދު އެކުދިންގެ އުމުރާއި ގުޅޭގޮތަށް ދިނުން މުހިއްމު ކަމީ އެއްވެސް މީހަކު ދެބަސްވާނޭ ކަމެއްނޫނެވެ. އެކަމަކު އެގޮތަށް ކަންތައްކުރުމަކީ މިހާރު އެންމެން އުޅޭ "ބުރަ" ކަމުން ނުވެވިފަ އޮންނަ ކަމެކެވެ. އެހެނީ އެއްޗެއް ކިޔައިދިނުމަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް ލިބިއްޖެނަމަ ތިމާއަށް ކަމެއް އެނގިފައިވާގޮތަށް އަޑުއަހަން އިންނަމީހާގެ އުމުރަށް ނުވަތަ ޙާލަތައް ނުބަލާ ކިޔައިދިނުން ފަސޭހަވާނެއެވެ. ނަތީޖާއަކަށްވަނީ އެކުދީންނަށް އެކިޔަވައިދެވޭ އެއްޗެއްގެ ފައިދާއެއް ނުވާފަދަ ގޮތަކަށް ކިޔައިދެވުމެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުގައި ދީނުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއްބައިކަމުގައިވާ توحيد ނަގަމާހެވެ.

މުސްލިމް ކުއްޖަކަށް ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގުން މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ. އަދި ކިޔަވާވެސް ދެވޭ އެއްޗެކެވެ. ދީނުގެ ބޮޑެތި ޢިލްމުވެރިން އެތަކެއް ވިސްނުންތަކާއި ބަޙުޘްތަކަކަށް ފަހު ތިން ސުރުޙީއެއްގެ ދަށުގައި މިބައިކުރެވިދާނެ ކަމަށް ނިންމަވާ އެބައިތަކުގެ ނަންކަމުގައި توحيد الربوبية، توحيد الألوهية، توحيد الأسماء والصفات ވަނީ ހަމަޖައްސާފައިއެވެ. ނަމަވެސް މިހުރިގޮތަށް ވަރަށް ޅަސިކުނޑިތަކަކަށް ކިޔާދެވިއްޖެނަމަ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ މި ބުނެވުނު ބައިތަކުގެ ނަންތަކާއި އޭގެ "މާނަ"ތައް ހިތުން ދަސްކުރުމެވެ. މާބޮޑު ފަހުމްވުމަކާއި ނުލައެވެ. ނަމަވެސް ވަރަށް އާދައިގެ ބަހުން އެކުއްޖަކަށް ވިސްނޭގޮތަށް ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި އޭގެން ނިކުންނަ ޢަޤީދާތައް ކިޔައި ދިނުން މުހިއްމެވެ.

ކުއްޖަކަށް ނުވަތަ ބޮޑުމީހަކަށް ވިޔަސް އެއްޗެއް ބުނެދޭ ހިނދު އޭނާ އެއްޗެއް ބަލައިގަތުމުގެ މާޙައުލެއް އުފެއްދުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. ތިމާ ކިޔާއެއްޗެއް މީހަކު ބަލައި ނުގެންފިނަމަ އެއީ އެމީހާގެ މައްސަލަ އެއްކަމަށް ނުނިންމާ އެއީ އަޅެ ތިމާގެ ނުވަތަ އެއެއްޗެއް ކިޔާދެވުމުގައި ހުރި އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެއްކަމުގައި ވެދާނެކަން ހަނދާންކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ސާހިބާ މުޙައްމަދު ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ދައްކަވާފައިވާ މަތިވެރި ނަމޫނާއަށް ބަލައިލަމާހެއްޔެވެ. އަބޫދާވޫދުއާއި އަންނަސާއީ ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްފުޅެއްގައިވާ ބަސްފުޅަށް ބައްލަވާށެވެ.

ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެއްދުވަހަކު އެކަލޭގެފާނުގެ ސަޙާބީންގެ ތެރެއިން ޅަޒުވާން ބޭފުޅެއްކަމުގައިވާ މުޢާޒް ބިން ޖަބަލުގެ އަތުގައި ހިއްޕެވިއެވެ. އަދި ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އޭ މުޢާޒް އެވެ! ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނުދެކެ ލޯބިވަމެވެ." ވިސްނާލައްވާށެވެ. މިޞަޙާބީއަށް އެވަގުތު ވެރިވަމުންދާނީ ކޮންފަދަ ޝުޢޫރުތަކެއް ތޯއެވެ؟ މުޅި އުއްމަތް ކައު ކުރެއްވި ނަބިއްޔާ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެ ޙަދީޘްކުރެއްވި ބަސްފުޅުން އުފަލުންނާއި ޝުކުރުވެރިކަމުން ފުރިގެން ނައަންނާނީ ކޮންހިތެއް ތޯއެވެ؟ ރަސޫލު ﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް އެފަދައިން ތިންފަހަރު ޙަދީޘްކުރެއްވި ކަމަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެމާތް ސަޙާބީ ރަސޫލުﷲ ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމްގެ މައްޗަށް ކޮޅުނެތް ކޮޅަށް ލޯބި ބޮޑުވެ ހިތްމަޑުވީހިނދު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. " ކޮންމެ ނަމާދަކަށްފަހު މި ދުޢާ ކިޔުމަށް ހަނދުމަ ނައްތާނުލުމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނު ކަލޭގެފާނަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވަމެވެ. "ޔާ ﷲ އިބަރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރުމުގައްޔާއި ޝުކުރުކުރުމުގައްޔާއި އަޅުކަންކުރުމުގައި ވާގިވެރިވޮޑިގަންނަވާނދެއެވެ.!" ވިސްނަވާލައްވަ ބައްލަވާށެވެ. މުޢާޒްގެފާނު ދުވަހަކުވެސް މި ނަސޭހަތްޕުޅު ހަނދުމަ ނެތޭނެހެން ހީފުޅުވޭތޯއެވެ؟ މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލައްﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމް ޢަމަލު ކުރެއްވިގޮތެވެ. ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ މާތް ނަމޫނާއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ނަކަލުކުރަން އެންމެ އެކަށީގެންވާ މިސާލެވެ.

އޭ އަޅުގަނޑުގެ އަޚުންނާއި އުޚްތުންނޭވެ. އަޅުގަނޑުމެންނާއި ޙަވާލުކުރެވިފައި އަމާނާތްތަކަށް ރައްކާތެރިވަމާތޯއެވެ. މިކަމުގައި ޢަމަލުކުރުމަށްވާ އެންމެ ރަނގަޅުގޮތް ދެނެގަނެ އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރަމާތޯވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެކަކު އަނެކަކަށް ވާގިވެރިވުމަށް ނަސޭހަތްތެރިވަމުން ކާމިޔާބުގެ މަންޒިލާދިމާލަށް ކުރާ މިދަތުރުގައި ހުންގާނު އިހުނަށްވުރެވެސް ސީދާކޮށްލަމާތޯވެ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއިލާތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކާމިޔާބުގެ ސަބަބުތަކެއްކަމުގައި ހަދާ ޣާފިލްވެ ހަލާކުވެދިއުމުގެ ސަބަބެއްކަމުގައި ވިޔަ ނުދެމާތޯވެ. މާތް ﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެނަށް ހެޔޮ ވިސްނުންދެއްވައި އެވިސްނުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ހެޔޮ ތައުފީޤު ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން!

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

ފުރާވަރު

އަލްއަޚް އާސް ޢަބްދުﷲ

ފުރާވަރު އުމުރަކީ ކުދިންގެ އުޅުމަށް އިންޤިލާބެއް ގެނުވާ އުނދަގޫ ދުވަސްވަރެކެވެ. ވުމާއެކު ބެލެނިވެރިން އެމީހުންގެ ދަރިންނަށް ފުރާވަރު އުމުރުގައި ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދިނުން މުހިއްމެވެ. މި އުމުރުގައި ކުދީންގެ އުޅުމަށް ޙާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ނުދެވިއްޖެނަމަ، ކުއްޖާގެ އަޚްލާޤަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސް ގޯޅި އެޅުން އޮންނާނީ ދާދި ގާތުގައެވެ.

ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުދިން، ބެލެނިވެރިންނާއި، ދަރިފުޅާއިދެމެދު، ބަދަހި އިތުބާރު ހިފޭ ގުޅުމެއް ޤާއިމް ކުރެވިފައިވާނަމަ ފުރާވަރު އުމުރުގައި ކުއްޖާ މަގުގެއްލިގެން ދިއުން ދުރެވެ. އަދި ބެލެނިވެރިންނާއި ދަރިންނާއި ދެމެދު މި ދެންނެވި ފަދަ ގުޅުމެއް ޤާއިމްކުރެވިފައިވާނަމަ ފުރާވަރު އުމުރުގައި ކުދީންނަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިމަތިލުމުގައި ބޮޑު ބާރަކަށް މިކަން ވެގެންވެދާނެއެވެ.

މި އުމުރުގެ ގިނަ ކުދިންނަށް އިޙްސާސްކުރެވޭ ގޮތުގައި ފުރާވަރު އުމުރުގައި އެކުދީންނަށް ކުރިމަތިވާ ގިނަކަންތައްތައް ބެލެނިވެރިންނަށް ވަޒަންނުކުރެވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބެލެނިވެރިންނާއި ދަރީންނާއި ދެމެދު އޮންނަންވާ ގުޅުމަށް ބުރޫއަރައެވެ. ވުމާއިއެކު މި އުމުރުގައި ކުދިންގެ އިޙްސާސްތައް ދެނެގަނެ އެކުދީންނާއި ބަދަހި ގުޅުމެއް ބޭވުން މުހިއްމެވެ.
ހަމައެކަނި ބެލެނިވެރިއަކަށް ނުވާށެވެ. ރަޙުމަތްތެރިއަކަށް ވެސް ވާށެވެ:

ފުރާވަރު ކުދިންނާއި މުޢާމަލާތް ކުރާއިރު ބެލެނިވެރިންނަކީ ކުދިންގެ ރަޙްމަތްތެރިއެއް ކަމަށް އިޙްސާސްވާ ގޮތަށް މުޢާމަލާތް ކުރުން މުހިއްމެވެ. ކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ދިމާވާ ކަންތައްތަކުގައި ޢަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވެ ހިތްވަރު ދިނުން މުހިއްމެވެ. މީގެ އިތުރުން ކުއްޖާގެ ޝަޙްޞިއްޔަތު ބިނާކުރުމުގައި އެހީތެރިވެދެއެވެ. ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުދިންނާއި މުޢާމަލާތު ކުރާއިރު ބޮޑެތި މީހުންނާ މުޢާމަލާތު ކުރާގޮތަށް މުޢާމަލާތު ކުރުން މުހިއްމެވެ. މީގެ މާނައަކީ ޢާއިލާގެ އެކި ޙަރަކާތް ތަކުގައި ދަރިފުޅު ބައިވެރިކުރުމާއި ކަންކަމުގައި ދަރިފުޅުގެ ޙިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދުމެވެ.

ދަރިންގެ އަޑު އަހާށެވެ:
މީގެ މާނައަކީ ހަމައެކަނި އަޑު އެހުމެއް ނޫނެވެ. އަޑު އަހާ ދެނެގަތުމެވެ. ދަރިންގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާ، ދެނެގަނެ، ވިސްނުމުން ކުއްޖާގެ ފިކުރުތަކާއި އަމާޒުތައް ދެނެގަނެވި، މިކަންކަމާއި އެހީތެރިވުމަށް ފަސޭހަވެގެންދާނެއެވެ. އަދި ދަރީންގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމުގެ ސަބަބުން ބެލެނިވެރިންނާއި ދަރީންނާއި ދެމެދު ވާގުޅުން ބަދަހިވެ އިތުބާރު އުފެދި ކުދިންނަށް ދިމާވާ ކަންކަމުގައި ގޮތް ނޭނގޭ މީހުންގެ ފަރާތުން މަޝްވަރާ ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި ބެލެނިވެރިންނާ މަޝްވަރާކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެއެވެ.

މިނިވަންކަމަކީ ޙަޤީޤީ ގޮންޖެހުމެކެވެ:
ތިބާއާއި ތިބާގެ ދަރިފުޅާއި ދެމެދު އާދައިގެ ހަމަޖެހޭ ގުޅުމެއް ބިނާކުރާށެވެ. ދަރިފުޅުގެ އަޑު އަހާށެވެ. ދަރިފުޅުގެ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމަށް ޖާގަ ދޭށޭވެ. އެ ޚިޔާލަށް އިޙްތިރާމް ކުރާށެވެ. ނަމަވެސް ފަހުބަސް ބުނަންވާނީ ތިބާއެވެ. ކުއްޖާއަށް އިޙްތިރާމް ކުރިވަރަކަށް ކުއްޖާ ތިބާޔަށް އިޙްތިރާމް ކުރާނެއެވެ. ތިބާގެ ޚިޔާލާއި އެއްގޮތް ނުވި ނަމަވެސް ދަރިފުޅުގެ ޚިޔާލަށް ފުރްޞަތު ދޭށޭވެ. ނަމަ ނަމަ ދަރިފުޅު ވިސްނާގޮތަށް، އެނާގެ ތަބީޢަތަށް ނުވަތަ އޭނާގެ މިޒާޖަށް ފާޑު ނުކިޔާށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބެލެނިވެރިއާއާއި ފުރާވަރު އުމުރު ކުއްޖާއާއި ދެމެދު އުފެދިގެން ނުވާނޭ ފަދާ ދުރުކަމެއް އުފެދިދާނެއެވެ.

ރަނގަޅު މިޘާލު ދައްކާށެވެ:
ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުދިން އަބަދުވެސް އެހެން މީހަކު ކޮޕީ ކުރުން ގާތެވެ. ވުމާއެކު ބެލެނިވެރިން ވާންވާނީ ކުދިންނަށް ވަރަށް ރަނގަޅު ނަމޫނާއަކަށެވެ. ސަބަބަކީ ކުއްޖާގެ މިޒާޖާއި އުޅުން ބައްޓަން ވުމުގައި ބެލެނިވެރިން ދައްކާ ނަމޫނާ، މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާތީއެވެ. އަދި ދަރީންނަށް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަޞައްލަމްގެ ސިޔަރަތު އުނގަންނައިދީ ކިޔައިދިނުން މުހިއްމެވެ. އެހެނީ ދަރިފުޅު ރެސްލިން ތަޅާ މިހެއްގެ ޕްރޮފައިލް ހޯދާ އޭނާއަށް ސަޕޯޓް ކުރާނަމަ ކުއްޖާއަށް ކޮޕީ ކުރެވެން އުޅޭނީ އޭނާގެ ގޮތެވެ.

ރަނގަޅު ރަޙުމަތްތެރިއެއް ހޯދާދޭށެވެ:
ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުދިން ބައެއް ޙާލަތްތަކުގައި އެކުދިންގެ ރަޙްމަތްތެރިން، ދައްކާ ވާހަކަ، ބެލެނިވެރިން ދައްކާ ވާހަކައަށް ވުރެ ފަސޭހައިން ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ. ވުމާއެކު ކުއްޖާއަށް ރަނގަޅު ރަޙްމަތްތެރިއެއް ހޯދައިދީ މިފަދަ ރަޙްމަތްތެރިންނާއިއެކު އުޅުމަށް ބާރު އަޅާށެވެ.

ހެޔޮލަފާ ކަންކަމުގައި މަޝްޣޫލު ކުރުވާށެވެ:
ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުއްޖާގެ ދިރިއުޅުން، ރަނގަޅު ހެޔޮލަފާ ކަންކަން ކުރުމުން ފުރިފައިވާނަމަ ނުރަނގަޅު ކަންތައްތަކާއި މަޝްޣޫލުވެގެން އުޅުމަށް ވަގުތެއް ނޯންނާނެއެވެ. މިޘާލެއްގެ ގޮތުން ކުއްޖާއަށް ލިބޭ ހުސްވަގުތު ތަކުގައި ކޮންމެވެސް ރަނގަޅު ފޮތެއް ކިއުމަށް ބާރުއެޅިދާނެއެވެ. އަދި ޢާއިލާގެ ކަންތަކުގައި ފުރާވަރު އުމުރުގެ ކުދީންގެ ބައިވެރިވުން އިތުރުކޮށް އޭނާގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާ ހޯދާށެވެ.

ފުރާވަރު އުމުރަކީ އެއްގޮތަކުން ބަލާއިރު ދަރިފުޅުގެ ދިރިއުޅުން ވަކިގޮތަކަށް ބައްޓަންވެގެންދާ އުމުރެކެވެ. މި އުމުރުގައި ކުއްޖާއަށް ރަނގަޅު މިސާލު ދައްކާ، ކުއްޖާއަށް ދިމާވާ ކަންތަކުގައި ބެލެނިވެރިން ކުއްޖާއާއި އެކު ހިއްސާކޮށް މަޝްވަރާއާއި ލަފާދީ ހެޔޮ ތަރުބިއްޔަތު ދެވިއްޖެނަމަ ދަރިން ބޮޑެތިވެގެން މަގު އޮޅިގެން ދިއުން ނުހަނު ދުރެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖްތަމަޢުން ފެންނަމުން މިދަނީ ފުރާވަރުގެ އުމުރުގައި ދަރިންނާއި މެދު އިހުމާލުވުމުގެ ހިތި ނަތީޖާއެވެ.
..........
މަޞްދަރު: ދަރުމަ މަޖައްލާ

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...