Showing posts with label ފިރިމީހާ. Show all posts
Showing posts with label ފިރިމީހާ. Show all posts

8.23.2012

ގޭތެރޭގައި

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު
ޖިސްމާނީގޮތުން ފިރިހެނާއަކީ ބާރުގަދަ މީހެއްކަމުގައި ވާއިރުގައިވެސް، ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމުގައި އަންހެނާއަކީ ޖިސްމާނީ ގޮތުންވެސް އަދި ތަބީޢީގޮތުންވެސް އެކަމަށް އެންމެ ކުޅަދާނަ ފަރާތެވެ. މާބަނޑުވުމާއި، ވިހެއުމާއި އަދި ދަރިފުޅުގެންގުޅުމާއި އަދި އެދަރިފުޅަށް ގާތުން ކިރުދިނުމުގައި ހުރިހާ ކަމެއްވެސް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ކުރެވޭނެ ހަމައެކަނި ފަރާތަކީ އަންހެނާއެވެ.

އަދި ޠަބީޢީގޮތުން އެކަނބަލުންގެ މިޒާޖުގައި ހުންނަ ސިފަތަށް ކަމަށްވާ، އޯގާތެރި އަޅާލާ ހިތްހެޔޮ އަދި އަމިއްލަނަފުސު ދަރިންނަށްޓަކައި ފިދާކޮށްލުން ފަދަ ސިފަތަކަކީ ދަރިންބެލުމާއި އަދި ގޭތެރެ އިންތިޒާމުކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސް ތަކެވެ. ޙަޤީޤަތަށް ބުނާކަމުގައިވާނަމަ، އަންހެންކަނބަލުން ގޭގައި ތިބެގެން ކުރާ މިހުރިހާ ކަމެއްގެ ޙައްޤު ދަރަޖަ އެކަނބަލުންނަށް ދެވެންޖެހޭނެއެވެ. މިޒަމާނުގެ ނޫސްތަކުންނާއި އަދި މުޖުތަމަޢު ތެރެއިން މިފަދަ އަންހެންކަނބަލުންގެ އަގު ވައްޓާލަނީ އެއީ ގޭތެރޭގައި ތިބޭ އަގެއްނެތް ބައެއްކަމަށް ބުނަމުންނެވެ. އެކަނބަލުންގެ ޙަޤީޤީ ދައުރަކީ ކޮބައިކަމާއި އުފުލަމުންދާ ބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެއްފަރާތްކޮށްލުމަށް އަގުވައްޓާލަން މިފަދަ ޕުރޮޕަގެންޑާތައް ފެތުރުމަކީ އެއްވެސް އިންސާފެއްނޫނެވެ. އަންހެން ކަނބަލުންނަކީ މިއަދުގެ ޖީލު ބިނާކުރަމުންދާ އަދި ތަރުބިއްޔަތުކުރަމުންދާ އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަމުންދާ ފަރާތެވެ. އެއީ ފިރިހެނުންނަށްވެސް އެއާއި އެއްފަދަ ދައުރެއް އަދާ ނުކުރެވޭފަދަ މަތިވެރި މުހިއްމު ދައުރެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އިސްލާމްދީނުގައި ބައްޕައަކަށްވުރެ މަންމައެއް ވަނީ ތިންގުނައަށް މާތްކުރައްވާފައެވެ. އެޙަދީޘް ކުރީބައިގައި ބަޔާންވެއްޖެއެވެ. ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންގެ ދައުރު ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلاً إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيّاً كَبِيراً - النساء: ٣٤
މާނައީ: "ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި ޤާއިމްވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެއުރެންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު ﷲ މާތްކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި، އެބައިމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ، ހެޔޮލަފާ އަންހެނުންނަކީ، ކިޔަމަންތެރި އަންހެނުންނެވެ. ރައްކާތެރިކުރުމަށް ﷲ އެންގެވި ކަންތައް، ސިއްރުގައިވެސް، ރައްކާތެރިކުރާ އަންހެނުންނެވެ. އެކަނބަލުން ނުކިޔަމަންތެރިވެދާނެކަމަށް، ތިޔަބައިމީހުން ބިރުގަންނަނަމަ، ފަހެ، އެކަނބަލުންނަށް ނަޞީޙަތްދޭށެވެ! އަދި، އެކަނބަލުންނާއެކު އެއްދާންކުރުން ދޫކޮށްލާށެވެ! އަދި، އެކަނބަލުންގެ ގައިގައި (ހާނީއްކަ ނުވާގޮތުން) ޖަހާށެވެ! ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަނބަލުން ކިޔަމަންވެއްޖެނަމަ، އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް (އަނިޔާވެރި) މަގަކަށް ނޭދޭށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲއީ އެންމެ މަތިވެރި، އެންމެ ބޮޑު އިލާހު ކަމުގައިވެއެވެ."

މިއާޔަތުގައި ފިރިހެނާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ ރައްކައުތެރިކޮށް ބަލަހައްޓާ ފަރާތުގެ ގޮތުގައެވެ. قوامون އަދި އަންހެނާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ حافضات للغيب ސިއްރުތައް ފޮރުވާ ރައްކާތެރިކުރާ ފަރާތުގެ ގޮތުގަޔާއި އަދި قانتات ކިޔަމަންތެރި ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިއާޔަތުގައި ފިރިހެނާ ރައްކައުތެރިކޮށް ބަލަހައްޓާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ގެނެސްދީފައިވާ ދެސަބަބެއް ބަޔާންކުރައްވައެވެ.

ފުރަތަމަކަމަކީ "އެދެބައިމީހުން އެއްބައެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު މާތް ﷲ މާތްކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ." އެޖުމްލައިގެ މުރާދަކީ ފިރިހެނާ ޖިސްމާނީގޮތުން ބާރުގަދަ ކުރައްވައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ބާރު އޭނާއަށް ދެއްވުމެވެ. ތާރީޚީގޮތުން އިންސާނާ ދިރިއުޅެން ފެށީއްސުރެ ފެންނަ ޙަޤީޤަތަކީ މިއެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ދާއިރާތަކެއް ބަލަހައްޓަމުން އައީ ފިރިހެނުންނެވެ. ކާއެއްޗެހި ހޯދުމާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ޤަވާޢިދުތައް ހިންގުމާއި، ދުޝްމަނުންނާއި ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރުމާއި، އާ ބިންތައް ހޯދައި ވަޒަންވެރިވުމާއި، ޚަޒާނާތަކާއި ބިމުގެ އަޑީގައިވާ މަޢުދަންތައް ހޯދުމާއި މިފަދަ އެތައްކަމަކީ ފިރިހެނުންނަށް ޚާއްޞަ ދާއިރާތަކެވެ. އަދި އަންހެން ކަނބަލުން އަބަދުވެސް ތިބީ ގޭގައި ދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަށްޓަކައެވެ. އެކުދިންނަށް ބޭނުންވާ ކަންތައްތައް އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގޭ ފަރާތަކީ އެކުދިންގެ މައިންނެވެ.

ދެވަނަ ސަބަބަކީ "އަދި އެމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ." އެއީ މާލީގޮތުން ޢާއިލާއަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާކަމެއް ފުރިހަމަކުރުމަކީ ފިރިހެނާގެ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި ކައިވެނި ކުރާއިރު ރަނުގެގޮތުގައި އަނބިމީހާއަށް، ރަން އަދާކުރާ ފަރާތަކީވެސް ފިރިހެނާއެވެ. ކޮންމެ ގެއެއްގައިވެސް ފިރިހެނާއަކީ އަމުރު މަޢުރޫފު ހިންގާ ފަރާތެވެ. އަދި އެހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާ އަދި ކަންތައްތައް ރަނގަޅަށް ހިންގާ ފަރާތަކީ އަނބިމީހާއެވެ. އަނބިމީހާއަކީ އާޢިލާގައި ތަނބެއްފަދަ ފަރާތެކެވެ. އެއްވެސް ތަނެއްގައި ދެވެރިން ނުތިބޭފަދައިން، ޢާއިލާއެއްގައިވެސް ވެރިފަރާތަކީ ފިރިހެނާއެވެ. ނަމަވެސް ގެއާއި ޢާއިލާގެތެރޭގައި ހުރިހާ ކަމެއް ހިންގައި ބަލަހައްޓާ ފަރާތަކީ އަންހެނާއެވެ. މިސާލަކަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ބާރެއް އޮންނާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރާއި ދިވެހި ދަޢުލަތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓާނީ ރައްޔިތުން އިޚްތިޔާރުކުރާ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބެކެވެ. އަދި ޤާނޫނުތައްވެސް ހަދަމުންދާނީ ރައްޔިތުންގެ މަންދޫބުންނެވެ. ޢާއިލާއެއްގައިވެސް ކަންތައް އޮތީ ހަމަ މިޢުޞޫލުންނެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

2.22.2012

އެންމެ ހެޔޮ އަންހެނާ

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ޝަމްޢޫން
عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: ” تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ لِأَرْبَعٍ: لِمَالِهَا، وَلِحَسَبِهَا، وَجَمَالِهَا، وَلِدِيْنِهَا، فَاظْفَرْ بِذَاتِ الدِّيْنِ تَرِبَتْ يَدَاكَ”. (رواه البخاري ومسلم )

ޙަދީޘުގެ މާނަ
ﷲ ތަޢާލާ ރުއްސުންލެއްވި އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. “ހަތަރުކަމަކަށްޓަކައި އަންހެނުންނާއި ކައިވެނި ކުރެވެއެވެ. އޭނާގެ މުދަލަށްޓަކައެވެ. އޭނާގެ ޙަސަބުގެ މަތިވެރިކަމަށްޓަކައެވެ. އޭނާގެ ރީތިކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި އޭނާގެ ދީންވެރިކަމަށްޓަކައެވެ. ފަހެ ދީންވެރިޔާ އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ. އެހެންނޫނީ ތިބާގެ ދިރިއުޅުން ވެއްޔާ މޮޑެވިދާހުއްޓެވެ.”

ތަފްޞީލީ މާނަ
ބުއްދިވެރި، މުރޫއަތްތެރި، ދީންވެރި ފިރިހެނާއަށް އެހެން ހުރިހާ އެއްޗަކަށްވުރެ މުހިންމުވާނީ ދީންވެރި، ރިވެތި އަޚްލާޤެއް ލިބިފައިވާ މީހެކެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ރަޙްމަތްތެރީންގެ ގޮތުގައި އިޚްތިޔާރުކުރާނީ އެންމެ ތަޤުވާވެރި އެންމެ ޚުލުޤުހެޔޮ މީހުންނެވެ. އަދި އޭނަގެ ދަރިންގެ މަންމައެއް ގޮތުގައި އޭނާ އިޚްތިޔާރު ކުރާނީ އެންމެ ޚުލުޤުހެޔޮ، ﷲއާއި އެއިލާހުގެ ރަސޫލަށް ތަބާވުމުގައި އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ މިހާއެވެ. އެހެން ނުވާންވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟ ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. تخيروا لنطفكم فانكحوا الأكْفاء وأنكحوا إليهم “ތިޔަބައިމީހުންގެ ނުޠުފާތަކަށްޓަކާ ރަނގަޅު ދަނޑެއް އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ. އަދި (ދީންވެރިކަމާއި އަޚްލާޤުގެ ގޮތުން) ކުފޫ ހަމަވާ ބަޔަކާއި ކައިވެނި ކުރާށެވެ! އަދި އެފަދަ ބަޔަކާއި (ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރީން) ކައިވެނިކޮށްދޭށެވެ!” ދީންވެރި ޚުލުޤުހެޔޮ އަންހެނަކީ، މި ދުނިޔޭގައި ހޯދައި، ރައްކާތެރިވާންޖެހޭ ކަންޒެކެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިކަމުގައި ޞަޙީޙް މުސްލިމުގައި ވާރިދުވެފައިވެއެވެ. الدنيا متاع وخير متاع الدنيا المرأة الصالحة ”ދުނިޔެ އަކީ ވަގުތީއުފަލެކެވެ. އަދި މިދުނިޔޭގެ ވަގުތީ އުފާތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅުވެގެންވަނީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ.” އެހެންކަމުން އޭނާގެ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިއެއްކަމުގައި އެފަދަ މީހަކު އިޚްތިޔާރުކޮށްފި މީހާ އުފާ ޙާޞިލުކޮށްފިކަން ކަށަވަރެވެ.

މުދާވެރި އަންހެނެއްގެ ފަރާތުން މުދާޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އެފަދަ އަންހެނަކު ހޯދުމަށް ބަޔަކު މަސައްކަތްކުރަމުންދާއިރު، އަނެއްބަޔަކު މަސައްކަތްކުރަމުން ދަނީ ޙަސަބުގެ ގޮތުން މަތިވެރި އަންހެނެއްގެ ފަރާތުން އޭނާ ބޭނުންވާ ޖާހާއި މަންޞަބު ހޯދުމަށްޓަކާ އެފަދަ އަންހެނަކު ހޯދުމަށެވެ. އަދި ބައެއްމީހުން މި ދެކަންތަކަށްވެސް ބެލުމެއްނެތި ރިވެތި އަންހެނަކު ހޯދަން މަސައްކަތްކުރަމުންދެއެވެ. މިފަދަ ޙާލަތެއްގައި މީސްތަކުންވީއިރު، ދެދުނިޔޭގެވެސް ބާއްޖަވެރިކަން ޙާޞިލުވާނޭ މަގު ބަޔާންކޮށްދެއްވައި އުންމަތަށް އިރުޝާދުދެއްވަމުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވަނީ ޞާލިޙު އަންބަކު އިޚްތިޔާރުކުރާށެވެ. އޭނާއަކީ މުދަލެއްނެތް، ޙަސަބާއި ނަސަބުގެ ގޮތުން ނިކަމެތި، އަދި ރީތިކަމުގައި އެހާ ކުރީއަރާފައިވާމިހަކަށް ނުވިޔަސް އޭނާގެ ދީންވެރިކަން އޭނާ މަތިވެރިކޮށް ރީތިކޮށްލައެވެ. އެހެން ނުވާންވީ ކީއްވެތޯއެވެ؟ އޭނާއަކީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރިރައްބު އަންގަވާފައިވާ ގޮތަށް އުޅޭ، އެއިލާހުގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ޙާޞިލުކުރަން މަސައްކަތްކުރާ މީހެކެވެ. މޫނުތަކެއް އަލިވެ، މޫނުތަކެއް އަނދިރިވެގެންދާ ދުވަހު، އަލިވެގެންވާ މޫނުތަކުގެ ތެރެއިން ވުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާ މީހެކެވެ.

މިފަދަ ދަނޑެއް އިޚްތިޔާރުކޮށްފިނަމަ، ހެދިގެން އަންނަ ގޮވާންތަކަކީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ފައިދާކުރުވަނިވި ގޮވާންތަކަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.

މި ޙަދީޘުންލިބޭ ބައެއް ފައިދާތައް
1. ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ، ހެޔޮކަމުގެ މަގުތައް އުންމަތަށް ބަޔާންކޮށް ދެއްވެވި މިންވަރު
2. އެންމެ ހެޔޮވެގެންވަނީ ދީންވެރި ޚުލުޤުހެޔޮ އަންހެނަކާއި ކައިވެނިކުރުންކަން
3. މުދަލާއި ރީތިކަމާއި ޙަސަބަކީ ފިރިހެނުން އެއަންހެނަކަށް ޝައުޤުވެރިކުރުވާ ކަންތައްތަކެއްކަން
4. އިންސާނާ މަތިވެރިވެގެންދަނީ އޭނަގެ ޙަސަބާއި ނަސަބުގެ ސަބަބުން ނޫންކަން. އެހެނަސް އޭނާގެ ދީންވެރިކަމުގެ ސަބަބުންކަން.
______________________
www.dhisalafiyyah.net

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

2.05.2012

އަނބިންނަށް ހެޔޮކޮށްހިތުން

އަލްއުޚްތު އުއްމު ޒިވާ
މާތްﷲ ފިރިހެނުންނަށް އަންގަވަނީ އެބައިމީހުންގެ އަނބީންނަށް އެބައިމީހުންނަށް ވީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަކަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށެވެ.
އަދި ވަޙީކުރެއްވިއެވެ."وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ" (النساء 19) "އަދި އެކަނބަލުންނާއެކު ހެޔޮގޮތުގައި އުޅޭށެވެ.

ﷲ ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لأَهْلِهِ وَأَنَا خَيْرُكُمْ لأَهْلِي"( رواه الترمذي (3895) وابن ماجه (1977) وصححه الألباني في صحيح الترمذي ). މާނައަކީ: "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ މީހަކީ އަނބީންނަށް ހެޔޮ މީހާއެވެ. ތިމަންކަލޭގެފާނަކީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަނބީންނަށް އެންމެ ހެޔޮ މީހާ އެވެ".

ރަޙުމަތުގެ ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އަނބިމީހާއާ މެދު ކަންކުރާ ގޮތުން ފިރީންގެ ރަނގަޅު އަޚުލާޤު ފެނިގެންދެއެވެ. އަދި އެކަމުން އެމީހާގެ އީމާންކަން ވެސް ރަމްޒުކޮށްދެއެވެ. މުސްލިމު ފިރިހެނަކު އޭނާގެ އަނބިމީހާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތާނީ ކިހިނެއްބާ؟ އޭނާ އަނބިމީހާއަށް ހިނިތުންވުމާއެކު ބަލާށެވެ. އަނބިމީހާ ނަފްސާނީ ގޮތުން ދެރަ ނުކުރާށެވެ. އޭނާއަށް ގެއްލުން ވެދާނެ ކޮންމެ ކަމަކުން އޭނާ ދުރުކުރާށެވެ. އޭނާއަށް އޯގާތެރިކޮށް ހިތާށެވެ. އަދި އޭނާއާ މެދު ކެތްތެރިވާށެވެ.

ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ ތެރޭގައި ރަނގަޅަށް މުޢާމަލާތް ކުރުން ހިމެނެއެވެ. ފިރިމީހާ ވާން ޖެހޭނީ އަނބިމީހާ ދައްކާ ވާހަކަތައް ކަނުލާ އަޑުއަހާ މީހަކަށެވެ. ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ފިރީން އެބައިމީހުންގެ މަސައްކަތުގެ މާހައުލާއި އެހެނިހެން ކަންކަމުން ދިމާވާ ނުތަނަވަސްކަން އަނބިމީހާއަށް "ބާލާ" ފަހަރު ވެސް އާދެއެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި އަނބީންނަށް ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތުގައާއި ދަރީން ބެލުމުގައި ދިމާވާ ދަތިތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އޮޅުންފިލުވުމަށް ހަނދާން ނައްތާލައިގެން ނުވާނެއެވެ. އަދި އަނބީން ކަމަކާ ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ހުންނަ ވަގުތުގައާއި ދެރަވެފައި ހުންނަ ވަގުތުގައާއި ވަރުބަލިވެފައި ހުންނަ ވަގުތުތަކުގައި މުހިންމު ކަންތައްތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށް ވެސް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަން ޖެހޭނެއެވެ. މަޝްވަރާ ކުރުމާއި، ޚިޔާލު ބަދަލުކުރުމާއި، މަޢާފުކުރުމާއި، އިތުބާރުކުރުމާއި ގޮތް ދޫކުރުމަކީ ކައިވެންޏެއްގެ ޙަޤީޤީ ކާމިޔާބީއާ ގުޅިފައިވާ ކަންކަމެވެ.

އަނބީންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ ތެރޭގައި އޭނާއަށް ހިތްވަރުދިނުން ހިމެނެއެވެ. އެންމެ ބޮޑު އުފާވެރިކަމެއް އޮންނާނީ ތެދުވެރި ހިތަކައިގެން ޙަޤީޤީ މައްސަލައަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނަ މީހާއާއި އަނބިމީހާ އެންމެ އުފާވާ އަދި ބޭނުންވާ ކަންކަން ދެނެގަންނަ މީހާއެވެ. އެހެންކަމުން އަނބިމީހާ ނުތަނަވަސްވަނީ ކިހިނެއްވެގެން ކަމާއި އޭނާ އެންމެ ބޭނުންވާ ކަންކަމަކީ ކޮބައިކަމާ ދޭތެރޭ ފިރިމީހާ އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސާ އަބަދުވެސް ސުވާލުކުރަން ވާނެއެވެ. އަނބިމީހާއަށް ތަޢުރީފުކުރި ވަރަކަށް އަނބިމީހާ ފިރިމީހާއަށް ލެނބެމުންދާލެއް ބޮޑުވާނެއެވެ. އެ ގޮތުން ބޭނުންކުރެވިދާނެ ހިތްހެޔޮ ބަސްތަކުގެ ތެރޭގައި، "ތިއީ ވަރަށް ކަމުދާ ޚިޔާލެއް"، "ތި ހެދުމުގައި ހުންނަ އިރު ވަރަށް ރީތި"، "ތި އަޑު ވަރަށް އަހާހިތްވޭ" ފަދަ ބަސްތައް ހިމެނެއެވެ.

އިންސާނުންނަކީ އުނި ސިފަތައް ހުންނާނެ ބައެކެވެ. ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވައްސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. "لاَ يَفْرَكْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَةً إِنْ كَرِهَ مِنْهَا خُلُقًا رَضِيَ مِنْهَا آخَرَ" - رواه مسلم (1469) "އީމާންވެގެންވާ ފިރިހެނަކު އީމާންވެގެންވާ އަންހެނަކާ ދޭތެރޭ ރުޅިވެރިކަން ބާއްވައިގެން ނުވާނެއެވެ. އޭނާ އާ ދޭތެރޭ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ސިފައެއް ހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް އޭނާ ގައިގައި ހުރި އެހެން ހިތްހަމަޖެހޭ ސިފަތަކަށް ބަލާށެވެ."
ތިމާގެ އަނބިމީހާގެ ގައިގައި ހުރި ސިފައެއްގެ ސަބަބުން އޭނާއާ ނަފްރަތު ނުކުރާށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އަނބިމީހާއަށް ފުރުޞަތު ދީފި ނަމަ ފިރިމީހާ ހިތްއެދޭ ކަހަލަ ސިފަތަކެއް އަނބިމީހާގެ ކިބައިން ފެނިދާނެއެވެ. އަނބިމީހާގެ ގައިގައި ހުރި ހިތްއެދޭ ސިފަތައް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަނބިމީހާގެ ގައިގައި ހުރި ރަނގަޅު ސިފަތަކުގެ ތެރެއިން ހައެއްކަ ކަންތައް ނޯޓުކޮށްލާށެވެ. މިގޮތަށް ނޯޓުކުރާއިރު ކޮންމެ ކަމަކީ ވެސް ވަކިވަކި ކަންތައްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނޯޓުކުރާށެވެ. އެ ގޮތުން އެ ލިސްޓުގައި ތަޤުވާވެރި، އޯގާތެރި، ހިތްހެޔޮ، އުފެއްދުންތެރި، ތެދުވެރި، މަސައްކަތްތެރި، ހިތްވަރުގަދަ، ވަފާތެރި، އުފާވެރި ފަދަ ކަންކަން ހިމެނުން ރަނގަޅެވެ. އަދި މި ލިސްޓު ހެދުމުގައި އަވަސް އަރުވާލުމުގެ ބަދަލުގައި ވަޤުތުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން ރަނގަޅު ތެދު މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ލިސްޓެއް ތައްޔާރުކުރުން ވަރަށް މުހިއްމެވެ. އަދި ދެމަފިރިންގެ ދޭތެރޭގައި މައްސަލަ ޖެހޭ ވަގުތުތަކުގައި މި ލިސްޓުގައި ވާ ކަންކަމަށް ބަލައިލުން މުހިއްމެވެ. މި ކަމުގެ ސަބަބުން ތިމާގެ އަނބިމީހާގެ ގައިގައި ހުރި ރަނގަޅު ސިފަތައް މަތިން ހަނދާންވެ ގިނަގިނައިން ތަޢުރީފުކުރުމަށް އާދަވެދާނެއެވެ.

އެއްދުވަހަކު ޞަޙާބީއަކު (މުޢާވިޔާ ބިން ޙައިދަތު އަލްޤުޝައިރީ) ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ زَوْجَةِ أَحَدِنَا عَلَيْهِ ؟ قَالَ : "أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ أَوْ اكْتَسَبْتَ وَلَا تَضْرِبْ الْوَجْهَ وَلَا تُقَبِّحْ وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ" قَالَ أَبُو دَاوُد : وَلَا تُقَبِّحْ : أَنْ تَقُولَ قَبَّحَكِ اللَّهُ . (رواه أبو داود ( 2142 ) وصححه الألباني في " صحيح أبي داود " .) " އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން މީހެއްގެ އަނބިމީހާގެ މައްޗަށްވާ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "ތިބާ ކައިގެންހުރިކަމުގައިވަނީ ނަމަ އަނބިމީހާއަށް ކާން ދޭށެވެ. ތިބާ ހެދުންލާނަމަ އޭނާ ވެސް ހެދުން ލައްވާށެވެ. (ހެދުން ދޭށެވެ) އަދި އޭނާގެ މޫނުގައި ނުޖަހާށެވެ. އަދި އޭނާއާ ދިމާއަށް قَبَّحَكِ اللَّهُ ނުބުނާށެވެ. އަދި އަނބިމީހާ ގޭގައި ހުންނައިރު މެނުވީ އެކަހެރިކޮށްނުލާށެވެ."

ކައިވެނީގެ މައްސަލަތަކަކީ ވާހަކަދައްކައިގެން ޙައްލު ނުކުރެވިއްޖެ ނަމަ ރުޅިވެރިކަމާ ނަފުރަތަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ. ރުޅިއަކީ އެންމެ މައިތިރިކުރަން އުނދަގޫ އިޙްސާސްކަމުގައި ވީ ނަމަވެސް، އެ ކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް އެންމެ ފަސޭހަ މަގަކީ، ތިމާއަށް ދެރައެއް ދިން ފަރާތަށް މަޢާފްކުރަން ދަސްކުރުމެވެ. ދެމަފިރިންގެ ދޭތެރޭގައި މައްސަލައެއް ދިމާވާ ވަގުތު އަނބިމީހާއާ ވާހަކަދެއްކުން ހުއްޓާ ނުލާށެވެ. އަދި އޭނާ ދެރަކޮށް ހިތުގައި ނުޖައްސާށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ މައްސަލަ ހައްލުވެދާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ގައި މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ޙާލަތު ބަދަލުވުމުން ކުރީގެ ޙާލަތަށް ރުޖޫޢަވާށެވެ. ކިތަންމެ ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައި ހުއްޓަސް އަނބިމީހާއާ އިހާނެތި ބަހުން މުޚާޠަބްކުރުމާއި އޭނާއަށް އެއްވެސް ގޯނާއެއްކޮށް ގެއްލުމެއް ދިނުން ފިރިމީހާއަށް ހުއްދަވެގެން ނުވެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

1.10.2012

ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި މައްސަލަ ޖެހުމުން ކަންތައް ކުރާނެގޮތް

ޑރ މުޙައްމަދު ޢިޔާޟު ޢަބްދުއްލަޠީފް
ފިރިމީހާ އަނބިމީހާގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވެގެންވާ ޙައްގުތަކެއްވާފަދައިން އަނބިމީހާ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް ލާޒިމްވާ ޙައްގުތަކެއްވެސްވެއެވެ. އެގޮތުން އެންމެ މުހިންމުކަމަކީ މާތް ﷲ އަށް އުރެދުމެއްނުވާ ކޮންމެ އަމުރަކަށް ފިރިމީހާއަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާ ކުރުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާ އަނބިފިރިކަމުގެ ގުޅުން ހިންގަން އެދިއްޖެ ޙާލަތެއްގައި އެކަމަށް ފުރަގަސްދީގެން ނުވާނެއެވެ.

އަދި ފިރިމީހާގެ އިޒުނައަކާއި ނުލައި އެއްވެސްމީހަކު އޭނާގެ ގެއަށްނުވެއްދުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާގެ އިޒުނައަކާ ނުލައި ގެއިންބޭރަށް ނުނިކުތުމެވެ. އަދި ފިރިމީހާއަށްޓަކައި ޒީނަތްތެރިވެ އެހެންމީހަކަށް އެޒީނަތް ނުދެއްކުން ހިމެނެއެވެ.

އިސްވެބަޔާން ކުރެވުނު ޙައްގުތައް އަދާކުރުމުގައި އަނބިމީހާ ފަސްޖެހިއްޖެނަމަ އޭނާއަަށް ހެޔޮގޮތުގައި މަޑުމައިތިރިކަމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އެކު ނަޞޭޙަތްދޭންވާނެއެވެ. އަދި އޭނާ ކިޔަމަންތެރި ނުވެއްޖެނަމަ މާތް ﷲ ރުހިވޮޑިގެންނުވާ ކަންތައްތަކަކަށް އަރައިގަނެވެނީކަން ހަނދާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އަދި ނުކިޔަމަންތެރިކަންމަތީ ދެމި ހުރެއްޖެނަމަ ދެން ކަންތައްވެގެން ހިނގައިދާނެ ގޮތްތައް ކިޔައިދީ ހަނދާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. އެކަންތަކުގެ ތެރޭގައި ފިރިމީހާ އޭނާ އަށް ކުރާ ޚަރަދު ހުއްޓަލަންޖެހިދާނެކަންވެސް ބުނެދޭންވާނެއެވެ. ނަޞޭޙަތްދީގެން ރަގަޅު ނުވެއްޖެނަމަ ތަންމަތިންވަކި ކުރާނީއެވެ. އެގޮތުންވެސް ރަގަޅު ނުވެއްޖެނަމަ އަނިޔާނުވާ ވަރަށް ޖެހުންވެސް ހުއްދަވެގެންވެއެވެ. މިގޮތުންވެސް ޙައްލަކަށް ނާދެވިއްޖެނަމަ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން މީހަކާއި، އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން މީހަކު އައިސް ދެފަރާތުގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހާ ޙައްލެއް ހޯދޭތޯ މަސައްކަތް ކުރާނީއެވެ. މިގޮތުންވެސް ކާމިޔާބު ނުވެއްޖެނަމަ ވަރިއާއިހަމަ އަށް ދާނީ އެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

1.05.2012

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންގެ އަގު

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ
ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަންހެން ކަނބަލުންނާ ބެހޭގޮތުން ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ. الدُّنْيَا مَتَاعٌ ، وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ (رواه مسلم) މާނައީ: "ދުނިޔެއަކީ ފައިދާއެކެވެ. ދުނިޔޭގައިވާ ހެޔޮ ފައިދާއަކީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ."

އަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. أَلاَ أُخْبِرُكَ بِخَيرِ مَا يَكْنُزُ المَرْءُ المَرْأةَ الصَّالِحَةَ الَّتِي إذَا نَظَرَ إلَيْهَا سَرَّتْهُ ، وَإذَا أمَرَهَا أطَاعَتْه ، وَإذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ – (رواه أبو داود والحاكم وقال: حديث صحيح الإسناد) މާނައީ: "ފިރިހެނަކު ކަންޒުކުރާނެ ހެވަކީ ކޮބައިކަން ތިމަންކަލޭގެފާނު އަންގައެއް ނުދެމުހެއްޔެވެ؟ އެއީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ. އޭނާ އެއަންހެނާއަށް ބަލައިފިނަމަ ހިތްހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ. ކަމަކަށް އަމުރުކޮށްފިނަމަ އެކަމަށް އިޖާބަ ދެއެވެ. އަދި އޭނާގެ ފިރިމީހާ ނެތް ހާލަތުގައި އޭނާއަށްޓަކައި ރައްކާތެރިވެއެވެ."

އަދިވެސް ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. حُبِّبَ إِلَيَّ مِنْ الدُّنْيَا النِّسَاءُ وَالطِّيبُ وَجُعِلَ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلَاةِ (رواه النسائي) މާނައީ: "ތިމަން ކަލޭގެފާނަށް މިދުނިޔެއިން އެންމެ ލޮބުވެތި އެއްޗަކީ އަންހެނުންނާއި ހުވަނދެވެ. އަދި ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ލޮލުގެ ފިނިކަމަކީ ނަމާދެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

12.31.2011

އުފެދުމުގައި އަންހެނުންނާ ފިރިހެނުންވެސް ވަނީ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ބަރޯސާވެގެން

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ
އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މެދުގައި ރޫޙާނީގޮތުން އެފަދަ އެއްގޮތް ކަންތައްތަކެއް ހުރިއިރު، ދީނުގެ ޙައްޤުތަކާއި ވާޖިބުތަކާއި އަދި ވަކި ޖިންސަކަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގައި ދެބައިމީހުންގެ ދެމެދުގައި ފަރަޤުވަނީ ކީއްވެބާއޭ ސުވާލުއުފެދިދާނެއެވެ.

ތިރީގައިމިވާ ސުވާލުތަކަކީ މިފަދައިން މުސްލިމުންނާއި އަދި މުސްލިމުނޫން މީހުންވެސް ވަރަށް ގިނައިން ކުރާ ސުވާލުތަކެކެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުން ގޭގައި ތިބުމަށް ބާރުއަޅަނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އިސްލާމް ދީނުގައި އަންހެނުން ބުރުގާ އަޅަންޖެހެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
ވާރުތަ މުދަލުން ފިރިހެނުންނަށްވުރެ މަދުން އަންހެނުންނަށް ލިބެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އަންހެނުންނަށް ފިރިހެނުންނެކޭ އެއްގޮތަށް ހެކިބަސް ނުދެވެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟
އަންހެނުންނަށް ވެރިކަން ނުކުރެވެނީ ކީއްވެގެންހެއްޔެވެ؟

އަދިވެސް މިފަދަ ވަރަށްގިނަ ސުވާލުތަކެއް ގިނަބަޔަކު އުފައްދަމުން ދެއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މިފަދަ ޤަވާޢިދުތައް ދެނެގަނެވޭނީ ފުރަތަމަ ދީނުގައި މިކަންކަމުގެ އަސާސްތައް ދެނެގަނެގެންނެވެ. އެއީ މިދެޖިންސަކީ ދެޖިންސުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާވެގެންވާ ދެޖިންސަށް ވާކަމަށްޓަކައެވެ. މިޒަމާނުގައި ޒަމާނީ ބޭސްވެރިކަމުގެ ހޯދުންތަކުންވެސް އެގޭގޮތުގައި ޖިސްމާނީ ގޮތުންނާއި ނަފުސާނީ ގޮތުން އަދި ޚަލްޤުކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައިވެސް ދެޖިންސުގައި ތަފާތު އެބަހުއްޓެވެ. މިދެ ޖިންސަކީވެސް ﷲ ޢައްޒަ ވަޖައްލަ އުފައްދަވާފައިވާ ބަޔަކަށް ވާއިރު އެދެބައިމީހުންގެ ތަފާތު ބޮޑަށް ދެނެވޮޑިގެންނަވާނީ އެ ހެއްދެވި ފަރާތް ފިޔަވައި ދެން ކޮންފަރާތެއްހެއްޔެވެ؟ ވީމާ ޠަބީޢީގޮތުން މިއިން ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް، އަންހެނުންނަށްވެސް އަދި ފިރިހެނުންނަށްވެސް މުޖުތަމަޢުގެ އިޖުތިމާޢީ ހަމަހަމަކަން ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ތަފާތު ކަންތައްތަކެއް ނުވަތަ ދައުރެއް ވާނީ ދެއްވާފައެވެ.

އެއްވެސް ޖިންސަކީ ވަކި ޖިންސަކަށްވުރެ މަތިވެރި ނުވަތަ ދަށުދަރަޖައިގެ ޖިންސެއް ނުމެނޫންމެއެވެ. މުޖުތަމަޢުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ މިސާލަކީ އެކަތިގަނޑެއްގެ މިސާލެވެ. އެތަނުން އެއްބައި ނެތްނަމަ އެއެއްޗެއް ފުރިހަމައެއްނުވާނެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢަށް ބަލަމާތޯއެވެ؟ މުޖުތަމަޢުގައި އުޅޭ ތަފާތު މީހުންތަށް ކޮންމެދުވަހަކުވެސް ފެންނާނެއެވެ. ޑޮކްޓަރުންނާއި، މުދައްރިސުންނާއި ދަނޑުވެރިންނެވެ. މިއިން ކޮންމެމީހަކީވެސް މުޖުތަމަޢަށް ވަރަށް ފައިދާހުރި ފަރާތެކެވެ. މުޖުތަމަޢު ފުރިހަމަ މުޖުތަމަޢަކަށް ވަނީ މިހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް އެކުވުމުންނެވެ. ހުރިހާ ފަރާތްތަކަކީވެސް ތަފާތު، ތަފާތުކަންތައްތަކެއް ކުރާ ތަފާތު މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް މުޖުތަމަޢަށް މިއެންމެންވެސް މުހިންމުވާނީ އެއްވަރަކަށެވެ. ކޮންމެ ފަރާތެއްވެސް އެފަރާތަކުން ކުރާކަމަކަށް ވަރަށް މޮޅުވާނެއެވެ. އަދި މިއިން ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް އަނެއްފަރާތަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭނެއެވެ.

ހަމަ އެބީދައިން އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަކީވެސް ތަފާތު ޖިންސެއް ކަމުގައިވިޔަސް އެދެ ޖިންސުވެސް އެދެފަރާތަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކުގައި ނުވަތަ ދައުރު އަދާކުރުމުގައި ހަމަ ބަޔާންކުރެވުނު މިސާލުގައިހެން ތަފާތުވާނެއެވެ. އަދި އެފަރާތަށް ރަގަޅަށް ކުރެވޭނީ އެފަރާތަށް ޚާއްޞަ ކަންކަމުގައެވެ. އަދި މިދެޖިންސަކީވެސް އެއްކަމެއް ކުރުމުގައި އެއްވަރު ބައެއްކަމުގައި ވުމަކީ ވުމަށްވުރެ ނުވުން ގާތް ކަމެކެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

12.22.2011

ދީނުގައި ކުރަން އަންގަވާފައިވާ ކަންތައްތަކާއި ކުރެވޭ ކުށްތަކަށް ދެވޭ އަދަބުތަކުގައި، އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންގެ ދެމެދުގައި ހުރި ހަމަހަމަކަން

އަލްއަޚް ޢަބްދުއްރަޙީމް މުޙައްމަދު ޅޮހީ
ރޫޙާނީގޮތުންބަލާއިރު އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އެއްވެސްކަހަލަ ތަފާތެއް ނުކުރެއެވެ. ދެޖިންސުގައިވެސް ފުރާނަ ވަނީ އަޅުއްވާފައެވެ. ދެޖިންސުގެ އިންސާނުންނަކީވެސް ހަމަ އެއްމަޤުޞަދެއްގައި ހައްދަވާފައިވާ މަޚުލޫޤުންނެވެ. ދީނުގައި ކުރަންއަންގަވާފައިވާ ވާޖިބުތަކަކީ ދެފަރާތުންވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި ދެޖިންސުގެ ޢަމަލުތައްވެސް ބައްލަވާ ވޮޑިގެން ހިސާބުބައްލަވާނީ ހަމަ ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލައެވެ. އަދި ޘަވާބުދެއްވުމާއި ޢަޛާބުދެއްވުމުގައިވެސް ވަކި ޖިންސެއްގެ ތަފާތެއްނެތެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ހެޔޮޢަމަލުތަކާއި އަދި އަޅުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ސުވަރުގެއަށް ވަންނަމީހުންގެ ނަންގަނެވޭ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ބާޔާންކުރައްވަނީ ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންގެ ވާހަކަ އެއްކޮށެވެ. "وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا" النساء: ١٢٤ މާނައީ: "އެމީހަކު އީމާންވެގެން ޞާލިޙް ޢަމަލުކޮށްފި ކޮންމެ މީހަކު އެއީ ފިރިހެނަކުނަމަވެސް ނުވަތަ އަންހެނަކު ނަމަވެސް ފަހެ އެމީހުން ސުވަރުގެ ވަންނަހުއްޓެވެ. އަދި ނަޤީރެއްގެ މިންވަރު (ކިތަންމެ ކުޑަ މިންވަރު) އަނިޔާވެސް އެމީހުންނަށް ނުވެވޭނެއެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ." مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ" النحل: ٩٧ މާނައީ: "ފިރިހެނަކު ނަމަވެސް އަދި އަންހެނަކު ނަމަވެސް އެމީހަކު އީމާންވެގެންވާ ޙާލު، ޞާލިޙު ޢަމަލުކޮށްފިމީހާ (ދަންނައެވެ!) ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން ތިމަންއިލާހު އެމީހަކަށް ރަނގަޅުވެގެންވާ ޙަޔާތެއް ދެއްވާހުށީމެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އެމީހުން ދުނިޔޭގައި ކުރި ޢަމަލުތަކަށްވުރެ މާ ރަނގަޅު ދަރުމައާ ޘަވާބު އެމީހުންނަށް ތިމަންއިލާހު ދެއްވާހުށީމެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ" التوبة: ٧١ މާނައީ: "އަދި މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި މުއުމިނު އަންހެނުންނީ އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔެއްގެ އެހީތެރިން ކަމުގައިވާ މީހުންނެވެ. އެމީހުން ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކޮށް ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރެތެވެ. އަދި އެމީހުން ނަމާދު ޤާއިމްކުރެއެވެ. އަދި އެމީހުން ޒަކާތްދެއެވެ. އަދި އެމީހުން ﷲ އަށާއި އެއިލާހުގެ ރަސުލާއަށް ކިޔަމަންތެރިވެއެވެ. އެމީހުންނަށް ނިކަންހުރެ ﷲ ރަޙްމަތްލައްވާނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲއީ ގަދަފަދަވަންތަ ޙިކްމަތްވަންތަ ކަލާނގެއެވެ." އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا" الأحزاب: ٣٥ މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން މުސްލިމު ފިރިހެނުންނާއި މުސްލިމު އަންހެނުން، މުއުމިނު ފިރިހެނުންނާއި މުއުމިނު އަންހެނުން އަދި ކިޔަމަންތެރި ފިރިހެނުންނާއި ކިޔަމަންތެރި އަންހެނުން، އަދި ތެދުވެރި ފިރިހެނުންނާއި ތެދުވެރި އަންހެނުން، އަދި ކެތްތެރި ފިރިހެނުންނާއި ކެތްތެރި އަންހެނުން، އަދި ބިރުވެތިވެ ތަވާޟުޢުވެރިވާ ފިރިހެނުންނާއި ބިރުވެތިވެ ތަވާޟުޢުވެރިވާ އަންހެނުން، އަދި ޞަދަޤާތްދީ ޒަކާތްދޭ ފިރިހެނުންނާއި ޞަދަޤާތްދީ ޒަކާތްދޭ އަންހެނުން، އަދި ރޯދަހިފާ ފިރިހެނުންނާއި ރޯދަހިފާ އަންހެނުން، އަދި ތިމާމެންގެ ލަދުވެތި ގުނަވަންތަކަށް ރައްކާތެރިވާ ފިރިހެނުންނާއި ރައްކާތެރިވާ އަންހެނުން، އަދި ގިނަ ގިނައިން ﷲ ހަނދާންކޮށް ޛިކްރުކުރާ ފިރިހެނުންނާއި އަދި ގިނަގިނައިން ﷲ ހަނދާންކޮށް ޛިކްރުކުރާ އަންހެނުން، މި މީސްމީހުން ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އެމީހުންގެ ފާފަފުއްސެވުމާއި އަދި ބޮޑުވެގެންވާ ދަރުމަ ތައްޔާރުކޮށްދެއްވިއެވެ."

ޤިޔާމަތްދުވަހުން އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށް އެމީހުންގެ ޢަމަލުތަކަށް ހިސާބުބެއްލެވޭނެ ކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް އެމީހަކު ޒައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ހެޔޮކަމެއް ކުރިނަމަވެސް އެކަންދެކޭނެއެވެ. އަދި ޒައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ނުބައިކަމެއް ކޮށްފިމީހާ އެކަންވެސް ދެކޭނެއެވެ. އަންހެނެއް ކަމުގައިވުން ނުވަތަ ފިރިހެނެއްކަމުގައި ވުން އިސްލާމްދީނުގައި ތަފާތެއްނުކުރެއެވެ. ކޮންމެމީހަކުވެސް ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލައަށް ކިޔަމަންތެރިވީ މިންވަރަކުން އެމީހަކަށް ހެޔޮޖަޒާ ދެއްވާނެއެވެ.
މާތް ﷲ ޢައްޒަވަޖައްލަ ޒަލްޒަލާ ސޫރަތުގެ ފަހު ދެއާޔަތުގައި ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ" الزلزلة: ٧ - ٨ މާނައީ: "ފަހެ ހެޔޮކަމުގެ ތެރެއިން ޛައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ކުޑަ ޢަމަލެއްކޮށްފައިވާ މީހަކުވެސް އެ ހެޔޮކަންދެކޭނެއެވެ. އަދި ނުބައިކަމުގެ ތެރެއިން ޛައްރެއްގެ މިންވަރުގެ ކުޑަ ޢަމަލެއްކޮށްފައިވާ މީހަކުވެސް އެކަން ދެކޭނެއެވެ."

އާދެ އެއީ ކޮންމެ ޖިންސެއްގެ މީހެއްކަމުގައި ވިޔަސްމެއެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

12.07.2011

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ސިނާން
މިމަޒުމޫނު ކިޔަމުންދާ ވަގުތާހަމައަށް ތިބާ ހެޔޮޙާލުގައިވާކަމަށް އުއްމީދުކުރަމެވެ. އެހެންކަމަށް ނުވާނަމަ ތިބާއަށް ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތާއި ޢާފިޔަތު ދެއްވުމަށް އެދި ﷲ ދަންނަވަމެވެ. އަދި ތިބާއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާއި އެއިލާހުގެ މާތް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އަންގަވާ ދެއްވާފައިވާ ގޮތަށް ދުނިޔޭގެ ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހެއްކަމުގައި އުއްމީދުކުރަމެވެ. އެހެންކަމުގައި ނުވާނަމަ ތިބާއަށް ހިދާޔަތް ދައްކަވައި ދެއްވުމަށް ﷲ އަށް ދަންނަވަމެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އެންމެހާ ލޮބުވެތި އުޚުތުންނަށް މިކުރު ބަސްކޮޅުން ފައިދާކޮށްދެއްވުމަށް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން ދުޢާކުރާ ޙާލު ބުނަމެވެ.
1. ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވާށެވެ!

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ! ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެންމެހާ އިންސާނުން ހައްދަވައި، އެބައިމީހުންނަށް ވަނީ ވަރަށް ގިނަގުނަ ނިޢުމަތްތަކެއް ދެއްވަވާފައެވެ. ތިބާއަކީ ނިކަމެތި މީހެއް ކަމުގައި ވީއިރު ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތިބާއަށް އޯގާތެރިވެވޮޑިގަތެވެ. ތިބާއަށް ރުއިން ފިޔަވައި އެއްވެސް އާރެއްބާރެއްނެތް މީހެއްކަމުގައި ވީއިރު ﷲ ތިބާ ހިމާޔަތް ކުރެއްވިއެވެ. ތިބާގެ ހަށިގަނޑުގައި ގުނާ ޢަދަދުނުކުރެވޭނެ ބޮޑެތި ނިޢުމަތްތަކެއް، އެއްވެސް ބަދަލަކާނުލައި، އެއިލާހުގެ އޯގާވަންތަވެރިކަމުން ލެއްވިއެވެ. މިއަދާހަމައަށް އައިރު، ﷲ ވަނީ ތިބާއަށް އާރާބާރުދެއްވަވާފައެވެ. މިހުރިހާ ދުވަހަކު ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ދެއްވެވި ގުނަންތަކުން ތިބާވަނީ އެތައް ޙަރަކާތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. އެތައް ރާސްތާއެއްގެ ދުރަށް ހިނގާފައެވެ. އެތައް ތަނެއް ބަލާފައެވެ. އެތައް އަޑުތަކެއް އަހާފައެވެ.

ހަމައެފަދައިން ﷲ ވަނީ މިދުނިޔޭގައި އެތައް އެއްޗެއް ތިބާއަށް ޚިދުމަތްތެރިކޮށް ދެއްވާފައެވެ. މިއިން ކޮންމެ ނިޢުމަތަކީ އެއްވެސް ބަދަލަކާނުލައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ އޯގާވަންތަވެރިކަމުން ތިބާއަށް ދެއްވަވާފައިވާ ނިޢުމަތްތަކެކެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَآتَاكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوهَا إِنَّ الإِنسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ)) މާނައީ: “އަދި އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް ތިޔަބައިމީހުން ދެންނެވި ކޮންމެ އެއްޗެއް އެއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ދެއްވިއެވެ. ﷲގެ ނިޢުމަތްތައް ތިޔަބައިމީހުން ގުނާނަމަ، ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް އެނިޢުމަތްތައް ޢަދަދު ނުކުރެވޭހުށްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އިންސާނާއަކީ، އަނިޔާވެރިވުން ބޮޑު، (ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ބަދަލުގައި) ކުފުރުވެރިވާމީހެކެވެ.”

ވީއިރު، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތިބާއަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވެވޮޑިގަންނަވަނީ، އެއިލާހު ތިބާ ހެއްދެވި ބޭނުން ދެނެގަނެ، އެއިލާހަށް ޝުކުރުވެރިވުމެވެ. އެއިލާހު ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ)) މާނައީ: ” ތިމަންއިލާހަށް ހަމައެކަނި އަޅުކަންކުރުމަށް މެނުވީ، ތިމަންއިލާހު ޖިންނީންނާއި، އިންސީން ނަހައްދަވަމެވެ.”

2. ވައިގެ ތެރެއަށް ވިހުރުވިގެންދާ ފަތެއް ފަދައިން ތިބާ ނުވާށެވެ!

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ! ތިބާ ދިރިއުޅެމުން މިދާ ދުނިޔެއަކީ ހެއްލުމާއި، ޒީނަތްތެރިކަމުން ފުރިގެންވާ ދުނިޔެއެކެވެ. ބަލާލިކޮންމެ ދިމާއަކުން ފެންނަމުން ދަނީ ދުނިޔޭގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއަށް ޣަރަޤުވެފައިވާ މީސްމީހުންނެވެ. ތިބާވެސް އަދި އެންމެހާ މީސްތަކުން ޤަބޫލުކުރާނެ ޝައްކެއްނުވާ ކަމެއްވެއެވެ. އެއީ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ތިބާވެސް އަދި ކޮންމެ މީހަކުވެސް މިދުނިޔެއާއި އަލްވަދާއު ކިޔަންޖެހޭނެކަމެވެ. ރުހުނަސް ނުރުހުނަސް އެކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެކަމެވެ. ބުއްދިވެރިޔަކީ މިދުވަހަކަށް ތައްޔާރުވި މީހެކެވެ. ކުރަންއޮތް ދަތުރުގެ ކޮއްތު ހިފައިގެން ދަތުރަށް ފެށި މީހެކެވެ. މިދަތުރުގެ ކޮއްތު ތައްޔާރުކުރަން އޮތް ތަނަކީ މިދުނިޔެއެވެ. މިދުނިޔޭގެ ވަގުތީ ޒީނަތްތެރިކަމަށް ތިބާ ހެއްލުންތެރިކުރުވިޔަ ނުދޭށެވެ.

ދުނިޔޭގެ ޒީނަތްތެރިކަމަށް ހެއްލިފައިވާ މީހުންގެ މަގުތަކުން ތިބާ އެއްކިބާވުމަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވަމެވެ. އެބައިމީހުން އެހިނގަމުން ދަނީ ގެއްލުމާއި ހަލާކުގެ މަގުގައެވެ. އެފަދަ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ވިސްނައި، އެބައިމީހުންގެ ގޮތްތަކަށް ބޯލަނބައި ނުހަދާށެވެ. އެބައިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމާއި، ހެދުން އެޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިތަކަށް ތިބާ ތަބާނުވާހުށިކަމެވެ. ތަހުޒީބަކީ ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން ގެންގުޅޭ ދެފުއްދެގޮތް ތަހުޒީބުކަމުގައި ނުބަލާށެވެ. އެބައިމީހުންނަށް ތިބާ ތަބާވެއްޖެނަމަ ތިބާ ވާނީ ޘާބިތުކަމެއްނެތް މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ. ވައިޖެހޭއަތަކަށް އަބަދުވެސް ޖެހޭނީ ދޯނީގެ ހުންގާން އަނބުރާލާށެވެ.

ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތިބާއަށް ދެއްކެވި ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގުގައި ޘާބިތުވާށެވެ. ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގަކީ އެއީއެވެ. އަދި ފަލާޙާ ކާމިޔާބު ލިބިގެންވާ މީހުންނަކީ މިމަގުގައި ޘާބިތުވި މީހުންނެވެ.

3. ބޮޑައިވެ ގަންނަ މީހަކަށް ނުވާށެވެ!

ތިބާ ހައްދަވައި، ތިބާގެ އެންމެހާ ކަންތައްތައް މިންވަރުކުރެއްވި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ފަލާޙާ ކާމިޔާބު ލިބޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައިކަން އަންގަވާ ދެއްވާފައެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ރަސޫލަކު ފޮނުއްވާފައެވެ. އެއިލާހުގެ ފޮތް ބާވާލައްވާފައެވެ. އެއިލާހުގެ ރަސޫލާ މެދުވެރިކުރައްވައި އެފޮތް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. މިފޮތަށް ތިބާގެ ދިރިއުޅުން ބައްޓަން ކުރުމަށްޓަކައި ގަދަ އަޅައި މަސައްކަތްކުރާށެވެ. މިމަތިވެރި ހިދާޔަތަށް ފުރަގަސްދީ، މިހިދާޔަތުގައި ކޮޅުފައިން ނުޖަހާށެވެ.

މިހިދާޔަކީ ބޯދާ މުސްކުޅި، މިޒަމާނާ ނުގުޅޭ ހިދާޔަތެއް ކަމުގައި ތިބާ ޤަބޫލުނުކުރާށެވެ. މިހިދާޔަތަކީ މިހިދާޔަތް މީސްތަކުންނަށް ގެނެސްދެއްވި ސާހިބާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އިން ފެށިގެން ޤިޔާމަތަށް ދާންދެން ޝާމިލުވެގެންވާ ހިދާޔަތެކެވެ. މިހިދާޔަތަށް ހަޖޫޖަހައި، މިހިދާޔަތަށް ފުރަގަސްދީ ދެކޮޅުވެރިވެއްޖެމީހަކަށްވުރެ ބޮޑު އަބާއްޖަވެރިޔަކީ ފަހެ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އަދި ޙައްޤުގެ މަގު އެނގުމަށްފަހު އެމަގަށް ފުރަގަސްދިންމީހަކަށްވުރެ މޮޔަމީހަކީ ފަހެ ކާކުހެއްޔެވެ؟

މިދުނިޔޭގެ ވަގުތީ ދިރިއުޅުމަކީ ތިމާ ހިތުހުރިގޮތަކަށް އުޅެން އޮތްތަނެކޭ ހީނުކުރާށެވެ. ތިބާ އެގޮތަށް ބޭނުންވާ ކަމުގައިވާނަމަ އެގޮތަށް އުޅުމުގެ ފުރުޞަޠުވަނީ ދެއްވަވާފައެވެ. ނަމަވެސް އެހައިރުން އާޚިރަތުގައި ތިބާވާހުށީ ގެއްލެނިވި މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ.

4. މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކަށް ފަރުވާތެރިވާށެވެ!

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ! ތިބާއަކީ އެއްދުވަހެއްގައި ނިކަމެތި ކުޑަކުއްޖެއްކަމުގައި ވީމީހަކީމެވެ. އެއަށްފަހު، ﷲ ތިބާއަށް އާރާބާރު ދެއްވިއެވެ. ދުނިޔޭގެ ދިރުއުޅުމާމެދު ކުޑަ ހިނދުކޮޅަކަށް ނަމަވެސް ވިސްނަވާ ލައްވާށެވެ. ﷲ ތިބާ ޚަލްޤުކުރައްވާފައި ވަނީ މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކެއް ހަވާލުކުރައްވާފައެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ މުހިއްމު މަސްޢޫލިއްޔަތަކީ ތިބާ ނެތުމުގެ ތެރެއިން ވުޖޫދުކުރެއްވި އިލާހަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤުތަކެވެ. އެއީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު އެއިލާހުގެ އެންމެހާ އަމުރުފުޅުތަކަށް ބޯލެނބުމެވެ. އެއަށްފަހުގައި، ތިބާ ނިކަމެތި ޙާލުގައި ވަނިކޮށް އޯގާތެރިވި މައިންބަފައިންނަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ޙައްޤުތަކެވެ. އެދެމީހުން ހިތުގަޖައްސާފަ ތިބާއަށް ކާމިޔާބު ލިބޭނެކަމަށް ހީނުކުރާށެވެ. އެދެމީހުން ކުރާ ދުޢާއެއްގެ ސަބަބުން ތިބާގެ މުޅި ދިރުއުޅުން ބަރުބާދުވެގެން ހިނގައިދާނެކަމާމެދު ސަމާލުވާށެވެ. އެދެމީހުންގެ ފަރާތުން ތިބާއަށް ހިތްދަތިކަން ފޯރިކަމުގައިވީނަމަވެސް އެދެމީހުން ހިތްހަމަޖައްސައި ދިނުމުގައި ޘާބިތުވެ ހުންނާށެވެ. އެދެމީހުންގެ ފަރާތުން ދިމާވާ މުޞީބާތްތަކުގެ އައްޑަނައަކީ ކެތްތެރިކަންކަމުގައި ހަދާށެވެ. ހަމައެފަދައިން، ތިބާގެ އާއިލާމީހުންނާ ގުޅުން ބަހައްޓާށެވެ. އެއީ ތިބާގެ ރިޒްޤުތަނަވަސްވެ، ފާގަތި ދިރިއުޅުމަކަށް މަގުދައްކާކަމެކެވެ.

އެއަށްފަހު، ތިބާއަކީ ﷲގެ ރަޙްމަތުން މީހެއްގެ އަތްބަކަށް ވާނެމީހަކީމެވެ. ތިމާގެ ފިރިމީހާގެ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނާށެވެ. އޭނާގެ ޙައްޤުތަށް ޢަދާކުރުމުގައި ސާބިތުވާށެވެ. ތިޔައީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުއެއްގެ އާއިލާއެއްގެ އެންމެ އިސްރޯލުއަދާކުރަންޖެހޭ މީހެއްކަން އަބަދުވެސް ހަނދާންކުރާށެވެ. އޭގެފަހުގައި، ﷲގެ އިރާދަފުޅާއެކު ތިބާއަކީ މަންމައަކަށް ވާނެ މީހެކެވެ. އެދަރިން ހެޔޮގޮތުގައި، އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި އުޞޫލުތަކުގެ މަތީ ބޮޑުކުރުމުގެ ވަރުގަދަ ޢަޒުމުގައި ހީވާގިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރާށެވެ.

މިދެންނެވުނު ކޮންމެ ކަމަކީ ތިބާގެ ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް ކަންކަމެވެ. އުޚުތާއެވެ! ވަގުތުގެ ބޭނުން ހިފާށެވެ. މިއިން ކޮންމެ މުސްޢޫލިއްޔަތަކީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި އިލާހުގެ ޙަޟްރަތުގައި ތިބާއާ ސުވާލުކުރެވޭނެ ކަންކަމެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން ކާމިޔާބުގެ ޖަވާބެއް ތައްޔާރުކުރައްވާށެވެ.

5. ﷲ ގެ ޢަޛާބަށް ބިރުވެތިވާށެވެ!

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ! ﷲގެ ފޮތް ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔަވާ، އެފޮތާމެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރާށެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ސުންނަތުގެ ފޭރާމުން ތިބާގެ އުޅުމާއިގުޅުން ޒީނަތްތެރިކުރުވާށެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިންނެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވުމަށްފަހު ހިތާމަކުރާ ހިތާމަކުރުމަކުން ފައިދާނުކުރާނެއެވެ.

ކޮންމެ އިންސާނަކީ މިދުނިޔެއަށް އުފަންވި ފަދައިން މިދުނިޔެއާ ޢަލްވަދާޢުކިޔަންޖެހޭނެ މީހެކެވެ. ދުނިޔެއަށް ކިތައް މުދާވެރިންނާއި، ރަސްރަސްކަލުންނާއި، ޢިއްޒަތްތެރިން އައި ހެއްޔެވެ؟ ޢާދުބާގައި މީހުންނާއި ޘަމޫދު ބާގައިމީހުންނެވެ. ފިރުޢަވްނެވެ. ހާމާނެވެ. ޤާރޫނެވެ. އަބޫޖަހުލެވެ. ނަމަވެސް މީގެން އެންމެ މީހަކަށްވެސް އެބައިމީހުންގެ މުދަލާއި ރަސްކަމުން ކުރި ފައިދާއެއް ނެތެވެ.

ދާންޖެހޭ ހުށީ އެކަނިވެރި، ކަށްވަޅަކަށެވެ. ސުވާލުކުރެވޭނެއެވެ. އެކަށްވަޅު ވާހުށީ ނަރަކައިގެ އަނދަވަޅުތަކުގެ ތެރެއިން އަނދަވަޅަކަށެވެ. ނުވަތަ ސުވަރުގޭގެ ބަގީޗާތަކުގެ ތެރެއިން ބަގީޗާއަކަށެވެ.

އޭ ލޮބުވެތި އުޚުތާއެވެ! ނަރަކާގައި ގިނައީ ފިރިހެނުންނަށްވުރެ އަންހެނުންކަން ވިސްނާލެއްވީމުތޯއެވެ؟ އެނުބައިވެގެންވާ ޢަޛާބުން މިންޖުވެ، ސުވަރުގެ ލިބިގަންނަ މަދު އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ވުމަށްޓަކައި ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. މަސައްކަތްކުރަން އޮތްތަނަކީ މިދުނިޔެވެ. ތިބާ މިދުނިޔެއަށް އައީ ރޯޙާލުގައި، ތިބާގެ ކައިރީގައިވާ މީހުން އުފަލުން ހީހީ ތިއްބައެވެ. ހަމައެފަދައިން، ތިބާ މިދުނިޔެއާ ޢަލްވަދާޢުކިޔާ ވަގުތަކީ އެބައިމީހުން ރޮއްވާލާފައި، ތިބާ އުފަލުން، ތިބާގެ ވެރިއިލާހާ ބައްދަލުކުރާ ވަގުތަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ދުނިޔެއަށްޓަކައި އާޚިރަތް ބަރުބާދުކޮށްނުލާށެވެ.

ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިއަޅާއަށާއި ތިބާއަށް ތެދުމަގު ދައްކަވައި، އެއިލާހާ ބައްދަލުވެއްޖައުމަށް ދާންދެން އެމަގުގައި ޘާބިތުކުރައްވާށި!

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

10.13.2011

ކައިވެނި

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ސިނާން
ފެށުން
އިންސާނުންގެ މިޒާޖާއި ނުކުޅެދުމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާއަކީ އަބަދުވެސް އެކަކު އަނެކަކެއްގެ އެހީއާއި މަދަދަށް ބޭނުން ޖެހިފައިވާ މީހެކެވެ. އެއްވެސް އިންސާނަކީ އޭނަ ބޭނުން ހުރިހާކަމެއް އެކަނިމާއެކަނި ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އިންސާނާއަށް މަޖުބޫރުވެފައިވަނީ، އެއިގެ ތެރެއިން އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކާއެކު އުޅުމަށެވެ. މިފަދައިން އެއްކޮށްއުޅުމުގައި އެއެންމެންގެ މަޞްލަޙަތަށާއި އަމަންއަމާންކަމަށްޓަކައި ފުރިހަމަ ޤާނޫނެއް އެބައިމީހުންގެ މެދުގައި އޮތުމަށް މަޖުބޫރުކުރެއެވެ.

މިގޮތުން ބަލާއިރު، އެބައިމީހުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އެބައިމީހުންގެ ތެރެއިންވާ އެއްޖިންސުގެ މީހުން އަނެއް ޖިންސުގެ މީހުންނަށް ބޭނުންވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އިންސާނުންގެ ކޮންމެ ޒަމާނެއްގައިވެސް، އަދި ކޮންމެ ދީނެއްގައިވެސް، އަދި ކޮންމެ މުޖުތަމަޢުއެއްގައިވެސް އެބައިމީހުން ޤަބޫލުކުރާ އުޞޫލުތަކެއްގެ މަތީން ކައިވެނިކޮށް އުޅެއެވެ.

މިގޮތުން މުޖުތަމަޢުއެއް ބިނާކުރުމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްކަމަކީ އެމުޖުތަމަޢުތަކުގައި ކުރެވޭ ކައިވެނިތައްކަމާމެދަކު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. މިކައިވެނިތައް ބާއްޖަވެރިވެއްޖެނަމަ މުޖުތަމަޢުވެސް ބާއްޖަވެރިވާ ހުއްޓެވެ. މިކައިވެނިތައް ފަސާދަވެއްޖެނަމަ މުޖުތަމަޢުވެސް ފަސާދަވެދާ ހުއްޓެވެ.

އަންނަނިވި ބައިތަކުގައި ކައިވެންޏަކީ ކޮބައިކަމާއި، އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެންޏަށް ދެއްވަވާފައިވާ އަހައްމިއްޔަތަށާއި، އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެނި ކުރެވޭގޮތަށާއި، މިދީނުގެ ރިވެތި އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ކައިވެނީގެ ނަމުގައި ކުރެވޭ ބައެއް ގުޅުންތަކާއި، ރަނގަޅު ކައިވެންޏަކާ ގުޅިފައިވާ މަޞްލަޙަތުތަކަށާއި، ކައިވެނި ކުރާ ދެބައިވެރިން އެކަކުއަނެކަކަށް ދޭންޖެހޭ މުހިއްމު ޙައްޤުތަކާބެހޭގޮތުން އަލިއަޅުވާލާފައިވާނެއެވެ.

ކައިވެނީގެ ތަޢާރަފެއް
ދިވެހިބަސްފޮތުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި، ކައިވެންޏަކީ އަންހެނަކާ ފިރިހެނަކު ފިރިޔަކާ އަންބެއްގެގޮތުގައި ދިރިއުޅުމަށް ދީނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެދެމީހުން ގުޅުވައިދޭ ގުޅުވައިދިނުމަށް ކިޔާ ނަމެކެވެ. ޢަރަބިބަހުގައި މިގުޅުމަށް ކިޔަނީ “النِّكَاحُ” (ނިކާޙު) އެވެ. މިތަނުގައި ނިކާޙުގެ މާނައަކީ ޢަޤުދެވެ. ޝަރުޢުގައި ނިކާޙުގެ މާނައަކީ ކައިވެނީގެގޮތުން ކުރެވޭ ޢަޤުދެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެނީގެ އަޞްލަކީ ސުންނަތްކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ކައިވެންޏަކީ ޙާލަތުނިޔާކުރާގޮތެއްގެ މަތީން ބައެއް ފަހަރަށް ވާޖިބުވެ، އަނެއްބައި ފަހަރަށް މުބާޙުކަމަކަށްވެ، އަނެއްބައިފަހަރަށް މަކްރޫޙަކަމަކަށްވެ، އަދި އަނެއްބައިފަހަރަށް ޙަރާމްވެސްވާ ކަމެކެވެ.

މިގޮތުން ކައިވެނި ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ނުބައިކަމަކަށް އަރައިގަނެވިދާނެކަމުގެ ބިރުހީވާނަމަ، އެފަދަމީހެއްގެ މައްޗަށް ކައިވެނިކުރުން ވާޖިބުވާނެއެވެ. ހަމައެފަދައިން ދުވަސްވުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ އެހެންވެސް ސަބަބަކާހުރެ ޝަހްވަތެއްނެތި އަދި ކައިވެނިކުރުމަށް ބޭނުންޖެހުމަކާއިނުލައި ކައިވެނިކުރުން މުބާޙް (އެބަހީ ހުއްދަ) ވާނެއެވެ. އަދި މިފަދަ ސަބަބަކާހުރެ ކައިވެނިކުރުން މަކްރޫޙަވެސް ވެދާނެއެވެ. މުސްލިމުންނާ ހަނގުރާމަކުރަމުންދާ ކާފަރުންގެ ބިމެއްގައިވާ މުސްލިމަކު، ޟަރޫރަތަކާނުލައި ކައިވެނިކުރުންފަދަ ސަބަބަކާހުރެ ކައިވެނިކުރުން ޙަރާމް ވާނެއެވެ.

އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެނި
މިގޮތުން ހެޔޮގޮތުގައި މީސްތަކުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު އިތުރުކުރެވޭނެ މަގުކަމުގައިވާ ކައިވެނީގެ މަގަށް އިސްލާމްދީން ވަނީ އެންމެ ފުރިހަމަގޮތުގައި މަގުދައްކަވާ ދެއްވާފައެވެ. މިދީނުގެ މަތިވެރި ދެދުސްތޫރަކަމުގައިވާ ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ރިވެތިވެގެންވާ ސުންނަތުގައި ވަނީ މިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރު އަޅުއްވާފައެވެ. މިގޮތުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاثَ وَرُبَاعَ)) النساء: ٣ މާނައީ: “އަންހެނުންގެ ތެރެއިން، ތިޔަބައިމީހުން ހިތްރުހޭ ބަޔަކާ ކާވެނިކުރާށެވެ! ދެމީހުނާއެވެ. ނުވަތަ ތިންމީހުނާއެވެ. ނުވަތަ ހަތަރުމީހުނާއެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَأَنكِحُوا الأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ)) النور: ٣٢ މާނައީ: “އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހުނާ ނުއިނދެތިބޭ މީހުން، ތިޔަބައިމީހުން (މީހުނާ) ދެވާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ފިރިހެން އަޅުންނާއި، އަންހެން އަޅުންގެ ތެރެއިން ހެޔޮލަފާ މީހުންވެސްމެއެވެ.”

ހަމައެފަދައިން ކައިވެނިކުރުމަކީ ރަސޫލުބޭކަލުންގެ ސުންނަތެއްކަން ބަޔާންކުރައްވާ ވަޙީކުރައްވަފައިވެއެވެ. ((وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجاً وَذُرِّيَّةً)) الرعد: ٣٨ މާނައީ: “ހަމަކަށަވަރުން، ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ތިމަންއިލާހު ރަސޫލުން ފޮނުއްވީމެވެ. އަދި އެބޭކަލުންނަށް އަނބިންނާއި، ދަރިން ލެއްވީމެވެ.” މިފަދަ އެތައް އާޔަތަކުން ކައިވެނިކުރުމުގެ މުހިއްމުކަމަށް ދަލީލުކުރެއެވެ.

ހަމައެފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ފުޅުކުރައްވާފައިވެއެވެ. “يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ! مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَّوَجْ ، فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ، وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ” މާނައީ: “އޭ ޒުވާނުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ކައިވެނިކުރުމަށް ކުޅަދާނަވެގެންވާމީހަކު ކައިވެނިކުރާހުށިކަމެވެ. ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން އެއީ ލޮލަށްވާ ފިނިކަމެކެވެ. އަދި ފަރުޖުތަކަށްވާ ސަލާމަތެކެވެ.” (ބުޚާރީ 5065، މުސްލިމް 1400)
މިފަދަ އެހެނިހެން ޙަދީޘް، ކައިވެނިކުރުމުގެ މަތިވެރިކަމާއި، ކައިވެނިކުރުމަށް ހިތްވަރު ދެއްވުމާބެހޭގޮތުން ވާރިދުވެފައިވެއެވެ.

ރަނގަޅު ކައިވެންޏަކާ ގުޅިފައިވާ މަޞްލަޙަތުތައް
އިސްލާމްދީނުގައި ދައްކަވާދެއްވާފައިވާ މަތިވެރިގޮތަށް ކުރެވޭ ކައިވެންޏަކީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ފަރުދީގޮތުންނާއި އިޖުތިމާޢީގޮތުން ތަފާތު ފައިދާތަކެއް މުޖުތަމައައް ލިބިގެންދާނެ ކަމެއްކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. އޭގެތެރޭގައި:

1. ކައިވެންޏަކީ ދަރިފަސްކޮޅު ދެމިހުރުމުގެ އަޞްލެވެ. ކައިވެންޏަކީ ދަރިފަސްކޮޅު އިތުރުވުމަށްޓަކައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ލައްވަވާފައިވާ ސަބަބެކެވެ. ކައިވެނީގެ ސަބަބުން ދަރިފަސްކޮޅު އިތުރުވެ، މީސްތަކުންގެ ޢަދަދު ގިނަވެދެއެވެ. އުފާވެރި، ބާއްޖަވެރިކައިވެންޏަކީ މުސްލިމުންގެ ޢަދަދު ގިނަވެ، މުޖުތަމައަށް ފައިދާކޮށްދޭނެ ޖީލެއް ފެތުރިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.

2. ކައިވެންޏަކީ ފަރުޖުތަކަށްވާ ރައްކާތެރިކަމެކެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އިންސާނާ ހައްދަވާފައިވަނީ ޝަހްވަތްތަކެއް ލައްވާފައެވެ. ހަމައެހެންމެ އިންސާނާއަކީ ކެތްތެރިކަން ކުޑަ، ހަނދާންނެތުން ބޮޑު، ބަލި ނިކަމެތިމީހެކެވެ. ސަބަބެއްގެގޮތުން އިންސާނާގެ ހިތްއަބަދުވެސް ގޮވަމުންދަނީ އޭނާގެ ޝަހްވަތްތަކާ ދިމާލަށެވެ. ނަތީޖާއެއްގެގޮތުން އެފަދަ ޝަހްވަތްތަކަށް ވަރަށް ފަސޭހަކަމާއެކު އިންސާނާ ހުށަހެޅިދެއެވެ. މިގޮތުން މިޝަހްވާނީ އެދުންތައް މައިތިރިކޮށްދޭނެ މަގެއް ވަނީ އަޅުގަނޑުމެނަށް ދައްކަވާ ދެއްވާފައެވެ. އެއީ ކައިވެނީގެ މަގެވެ. ހެޔޮގޮތުގައި ކުރެވޭ ކައިވެންޏަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހާގެ ޝަހްވަތްތެރިކަން މައިތިރިކޮށްދޭނޭކަމެކެވެ. ހަމައެހެންމެ މީސްތަކުންގެ މުޖުތަމަޢުތައް ފާސިދުވެ ހަލާކުވެދާފަދަ ޙަރާމް އަޑުތަކުންނާއި ބެލުންތަކުން މީހާ ސަލާމަތްކޮށްދޭނެ މަގެކެވެ.

3. ކައިވެންޏަކީ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން އަނބިމީހާއަށް އަޅާލުމާއި، ސަލާމަތްތެރިކަމާއި، ޚަރަދުބަރަދު ލިބުމުގެ މަގެވެ.ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ އަންހެންނުން ބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާއާއި އެކަނބަލުންނަށް ޚަރަދުބަރަދު ދިނުމުގެ ޒިންމާ ފިރިހެނުންނާ ޙަވާލުކުރައްވާފައެވެ. ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ)) النساء: ٣٤ މާނައީ: “ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި قائمވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެބައިމީހުންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު ﷲ މާތްކުރައްވައި، އިތުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ. އަދި، އެބައިމީހުންގެ މުދަލުން ހޭދަކޮށްފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ.”

4. ކައިވެންޏަކީ ދެމަފިރިން އެކަކު އަނެކެއްގެ ކިބައިން ހަމަހިމޭންކަން ލިބިގަތުމުގެ މަގެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً)) الروم: ٢١ މާނައީ: “ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ހަމަތިޔަބައިމީހުންގެ ނަފްސުތަކުން އަނބިން ހެއްދެވިކަމީ، އެއިލާހުގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުގެ ހެކިތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން އެކަނބަލުންގެ ފަރާތުން ހަމަހިމޭންކަން ލިބިގަތުމަށްޓަކައެވެ. އަދި އެއިލާހު ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ލޯތްބާއި، އޯގާވެރިކަން ލެއްވިއެވެ.” އަދިވެސް ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ((هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا)) الأعراف: ١٨٩ މާނައީ: “އެއިލާހީ، އެންމެ ނަފްސަކުން ތިޔަބައިމީހުން ހެއްދެވި އިލާހެވެ. އަދި އެ ނަފްސުން، އެ ނަފްސުގެ އަނބި ހެއްދެވިއެވެ. (އެއީ) އެކަނބުލޭގެ ގާތަށްގޮސް، ހިތްހަމަޖެހުމާއި ހަމަހިމޭންކަން ލިބިގަތުމަށެވެ.”

5. ކައިވެންޏަކީ މުޖުތަމަޢުގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކާދެމެދު އިޞްލާޙްކޮށް، މުޖުތަމަޢުގައި އުޚުއްވަތްތެރިކަން ޤާއިމުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މުޖުތަމަޢުއަށް ނަޒަރު ހިންގާލައިފިނަމަ، ޢަދަވާތްތެރިކަން އޮތް ދެ އާއިލާއެއްގެ ދެމެދުގައި ޞުލްޙަވެރިވެ، ކުރިން އެހާބޮޑު ގާތްކަމެއްނެތް އާއިލާތަކުގެ މެދުގައި އެކުވެރިކަން އާލާވެގެން ދެއެވެ.

6. ހަމައެފަދައިން ކައިވެންޏަކީ އިންސާނީ މުޖުތަމަޢުތައް ނުބައި ފާހިޝް ޢަމަލުތަކުން ރައްކާތެރިކުރާކަމެކެވެ. އަދި ނަސަބުތައް ރައްކާތެރިވުމުގެ މަގެކެވެ. ހަމައެހެންމެ ޖަނަވާރުންނާ އިންސާނުންނާ ތަފާތުކޮށްދޭ ތަފާތުކޮށްދިނުމެކެވެ. މިއީ ޖަނަވާރުތަކުގެ މައްޗަށް އިންސާނުން މަތިވެރިވާކަށް ދަލީލުކޮށްދޭ ވަރުގަދަ ދަލީލެކެވެ.

އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ކައިވެނި
ކުރީގެ ބައިތަކުގައި ބަޔާންވެގެންވާނޭފަދައިން، ކައިވެންޏަކީ އިސްލާމްދީން އެކަމަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވާ ކަމެކެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔެވީ ޙަޔާތުގައި މީސްތަކުންނަށް އެންމެ މުހިއްމުވާނެ އެއްކަމަކީ އެބައިމީހުންގެ ދަރިފަސްކޮޅު ހެޔޮގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރެވޭނެ މަގެއް ފެނުމެވެ. އެހެން ދީންތަކާ ޚިލާފަށް އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ މިކަމަށް ވަރަށްވެސް މުހިއްމު ޙައްދުތަކެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ. ދުނިޔެވީ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރިކުރެވޭނެ ގޮތަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ކައިވެނީގެ ޙަޔާތަކީ އުފާވެރި ބާއްޖަވެރި ޙަޔާތަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި، އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި އުޞޫލުތަކުގައި ކައިވެންޏަށް ދައްކަވާދެއްވާފައިވާ ރިވެތި މަގަކީ ކޮބައިކަން އެނގުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ.

ހ. އަންބަކު ނުވަތަ ފިރިޔަކު ޚިޔާރުކުރުން:
އާއިލާއެއްގައި ދެމަފިރިންކުރެ އަނބިމީހާއަކީ ޚާއްޞަގޮތެއްގައި ވަކި ޚާއްޞަ ޒިންމާތަކެއް އެކަނބަލުންނާ ޙަވާލުކުރައްވާފައިވާ ބައެކެވެ. ގޭތެރޭގެ ކަންތައްތައް އިޞްލާޙް ކުރުމާއި، ދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުންފަދަ ބުރަ މަސްޢޫލިއްޔަތްތަކުގެ އެންމެ އިސްމަޤާމު އަދާކުރާނެ މީހަކީ އަނބިމީހާއެވެ. ކަންމިހެން ހުރިއިރު، އަނބިމީހާއަކީ މިކަމަށް ޤާބިލު، މިފަދަ ކަންކަމުގެ ޒިންމާ އެންމެ ފުރިހަމަގޮތުގައި ނެގޭނެ މީހަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.

އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައހިވަސައްލަމައަކީ، ހެޔޮކަމެއްވާނަމަ އެކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތަށް އެކަން ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައިވާ ބޭކަލެކެވެ. އަދި ނުބައިކަމެއްވާނަމަ އެކަމުންދުރުވެ އެއްކިބާވުމަށް، އެކަލޭގެފާނުގެ އުއްމަތަށް ނަޞޭޙަތްތެރިވެ ވަޑައިގެންނެވި ބޭކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަނީ އަންބެއް ޚިޔާރުކުރުމުގައި ބަލާނެ ކަންތައްތަކަކަށް މަގު ދައްކަވާ ދެއްވާފައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. “تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ لأِرْبَعٍ: لِمَالِهَا، وَلِحَسَبِهَا، وَجَمَالِهَا، وَلِدِينِهَا، فَاظْفَرْ بِذَاتِ الدِّينِ، تَرِبَتْ يَدَاكَ” މާނައީ: “ހަތަރުކަމަކަށްޓަކައި އަންހެނުންނާ ކައިވެނިކޮށް އުޅެއެވެ. އެއީ އެކަނބުލޭގެ މުދާވެރިކަމަށާއި، ޙަސަބަށާއި، ރީތިކަމަށާއި، ދީންވެރިކަމަށެވެ. ފަހެ، ދީންވެރި އަންހެނާ ޚިޔާރުކުރާށެވެ. (ނޫނީ) ތިބާގެ އަތް ވެއްޔާ މޮޑެވިދާނެއެވެ. (އެބަހީ ތިބާ ފަޤީރުވެ، ޙަޔާތް ބަރުބާދުވެދާނެއެވެ.)” (ބުޚާރީ 5090، މުސްލިމް 1466)

މިޙަދީޘުން ދަލީލުލިބޭގޮތުގައި އަންބެއް ޚިޔާރުކުރުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އެންމެ މުހިއްމުކަމަކީ އެކަނބުލޭގެ ދީން ވެރިކަމަށެވެ. ހަމައެއާއެކު ޚިޔާރުކުރާ އަންހެންމީހާއަކީ، އެމީހެއްގެ ޙަޔާތަށް އުފާވެރިކަމާއި ހިންހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭނެ ފަދަ މީހެއްތޯ ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަގެ ޙަދީޘް ފުޅުތަކުގައި ވާފަދައިން، އުފާވެރިކަން ގެނެސްދޭނެ ކަންތަކުގެ ތެރެއިން އެއްކަމަކީ، އެއަންހެންމީހާއަށް ބަލާލައިފިނަމަ ހިތްހަމަޖެހޭ، އެނާއާ ދުރުގައިވާ ހިނދު، އެކަނބުލޭގެ ނަފްސާއި މުދަލާމެދު އެކަނބުލޭގެއަށް ޔަޤީންކަން އޮންނަ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ. ހަމައެފަދައިން އަންހެންމީހާގެ އަޚްލާޤަށާއި، އެކަނބުލޭގެއަކީ ދަރިން ލިބޭ އަންހެނެއްތޯއާއި، އެކަނބުލޭގެ ރީތިކަމަށާއި، ޙަސަބަށާއިނަސަބަށް ރިޢާޔަތްކުރުންފަދަ ކަންކަމަކީ އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެނަށް ދެއްވާފައިވާ މުހިއްމު ނަޞޭޙަތްތެކެވެ.

ހަމައެފަދައިން ފިރިމީހާއަކީ އަނބިމީހާއާއި އެދެމީހުންނަށް ލިބޭ ދަރިންނަށް އަޅާލުމާއި، އެބައިމީހުން ސަލާމަތްތެރިކާމާއެކު ބެލެހެއްޓުމުގެ އިސްމަޤާމު އަދާކުރާ މީހާއެވެ. ކަންމިހެންހުރި އިރު، ކައިވެނިކުރާ ފިރިހެންމީހާއަކީ މިފަދަ ކަންކަމަށް ޤާބިލު، ކަމަށް އެކަށީގެންވާ މީހެއްތޯ ބެލުމަކީ އަންހެންމީހާއަށާއި އެއަންހެންމީހާގެ ވަލީވެރިޔާއަށް ވަރަށްވެސް މުހިއްމުކަމެކެވެ. މިގޮތުން އަންހެންމީހެކޭ އެއްފަދައިން ފިރިމީހެއް ޚިޔާރުކުރުމުގައި މަތީގައި ބަޔާންވެދިޔަ ޞިފަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ.

ށ. އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެނި ކުރެވޭގޮތް:
އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެނިކުރުމުގެ ވަރަށް މަތިވެރި އުޞޫލުތަކެއްވަނީ ކަނޑައަޅުއްވާފައެވެ. މިގޮތުން، ކައިވެނީގެ ރުކުންތަކަކާއި، ޝަރުޠުތަކެއްވަނީ ލައްވަވާފައެވެ. މިއިންކަމެއް އުނިވެއްޖެނަމަ ކައިވެނި ބާޠިލުވާހުއްޓެވެ. މިގޮތުން ކައިވެނީގެ ރުކުންތައް ތިނެކެވެ. ފުރަތަމައީ: ކައިވެނިކުރާ ދެމީހުންނަކީ، ކައިވެނީގެ ޞައްޙަކަމަށް ހުރަސްއެޅޭފަދަ އެންމެހާކަމަކުން ސަލާމަތްވެފައިވާ ދެމީހުންނަށް ވުމެވެ. މިދެމީހުންނަކީ، އެކަކުއަނެކަކާ ކައިވެނިކުރުން ޙަރާމް ދެމީހުންނަށްވެގެން ނުވާނެއެވެ. ދެވަނައީ: އީޖާބެވެ. އީޖާބަކީ ވަލީވެރިޔާ ނުވަތަ އެމަޤާމުގައިވާ މީހާ، ކައިވެނިކުރާ ފިރިމީހާއަށް “ތިމަން މިވެނި އަންހެނަކު ތިބާއާ ކައިވެނިކޮށް ދީފެމެވެ.” މިފަދަ ސާފު ބަހަކުން ވަލީދިނުމެވެ. ތިންވަނައީ: ޤަބޫލެވެ. އެއީ، ކައިވެނިކުރާ ފިރިހެންމީހާ “ތިމަން މިކައިވެނި ޤަބޫލުކޮށްފީމޭ” މިފަދަ ސާފު ޢިބާރާތަކުން ކައިވެނި ޤަބޫލުކުރުމެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ކައިވެނީގެ ހަތަރު ޝަރުޠެއްވެއެވެ. ފުރަތަމައީ: ކައިވެނި ކުރާ ދެމީހުންނަކީ ކޮންބައެއްކަން ސާފުކޮށް އެނގުމެވެ. ދެވަނައީ: ކައިވެނިކުރާ ދެމީހުންވެސް އެކަކު އަނެކަކާމެދު ރުހުމެވެ. އެއިގެ ތެރެއިން އެކަކު ދެކޮޅު ހެދިނަމަވެސް ކައިވެނި ޞައްޙަނުވާނެއެވެ. ތިންވަނައީ: ކައިވެނީގެ ވަލީއެވެ. ހަތަރުވަނައީ: ކައިވެނީގެ ދެހެކިންނެވެ.

އަދި ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން އަނބިމީހާއަށް ކައިވެނީގެ ރަން ދިނުމަކީ ވާޖިބެކެވެ. ރަން ކިޔުމުގައި މެދުމިންގަނޑެއް ޚިޔާރުކުރުމަކީ އިސްލާމްދީން މަގުދައްކާގޮތެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން މިމަތިވެރި އުޞޫލުތަކަށް ވިސްނާލައިފިކަމުގައިވާނަމަ އަޅުގަނޑުމެނަށް އެނގިގެންދާނީ އިސްލާމްދީނުގެ ފުރިހަމަކަމެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަކީ ފަރުދީގޮތުންނާއި އިޖްތިމާޢީގޮތުން މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކުރާ ދީނެއްކަމެވެ. މިރުކުންތަކާއި ޝަރުޠުތަކާއެކު ކުރެވޭ ކައިވެންޏަކީ ޞައްޙަ ކައިވެންޏެކެވެ.

ނ. ކައިވެނީގެ ވަލީމާ:
ކައިވެނީގެ ވަލީމާ (ނުވަތަ ކައިވެނީގެ ހަފްލާ) އަކީ، ކައިވެނި ކުރެވުނުކަމުގެ އުފަލުގައި އެއްވެ އުޅޭ އެއްވުމެކެވެ. މިކަމުގެ އެންމެ މުހިއްމު މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ކައިވެނި އިޢުލާނުކުރުމަކީ އެންމެ މުހިއްމު އެއްމަޤްޞަދެވެ.

ކައިވެނީގެ ވަލީމާ ބޭއްވުމަކީ ސުންނަތްކަމެއް ކަމާމެދު ޢިލްމުވެރިން އިއްތިފާޤްވެ ވަޑައިގަންނަވައެވެ. މިގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ، ޒައިނަބުގެފާނާއި ޞަފިއްޔަތުގެފާނާއި މައިމޫނާ ބިންތިލް ޙާރިޘް އާ ކައިވެނި ބައްލަވައިގެންނެވުމަށްފަހު ވަލީމާ ބޭއްވެވިއެވެ. ހަމައެހެންމެ، ކައިވެނީގެ ވަލީމާ ބޭއްވުމަށާއި، ކައިވެނި އިޢްލާން ކުރުމަށް އެކަލޭގެފާނު އަޅުގަނޑުމެނަށް އިރުޝާދު ދެއްވެވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. “أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ” މާނައީ: “ބަކަރިއަކުން ނަމަވެސް ވަލީމާ ދޭށެވެ.” (ބުޚާރީ 2048، މުސްލިމް 1427) އަދިވެސް ޙަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. “اعْلِنُوا النِّكَاحَ” މާނައީ: “ކައިވެނި އިޢްލާން ކުރާށެވެ.” (އަޙްމަދު، އިބްނު ޙިއްބާން. އާދާބު އައްޒިފާފް ޞ.183)

ކައިވެނީގެ ވަލީމާ، އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފުކަންތައްތަކުން އެއްކިބާ ކުރުމަކީ ވާޖިބުކަމެކެވެ. މިގޮތުން ދެޖިންސުގެ މީހުން މަސްހުނިވުމާއި، މިއުޒިކު ކުޅުމާއި، ކާފަރުންގެ ކައިވެނީގެ އިޙްތިފާލުތައް ބާއްވާފަދައިން ބޭއްވުން ފަދަ ކަންކަމަކީ އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފު ކަންތައްތަކެވެ. ހަމައެހެންމެ، ކާބޯތަކެއްޗާއި، އެހެންވެސް ތަކެތިން އިސްރާފުކުރުމަކީ ދީން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާކުރާ ކަންކަމެވެ.

ދެމަފިރިން، އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރެއިން…..
ބާއްޖަވެރި ކައިވެންޏެއްގެ އެންމެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާނެ ބަޔަކީ އެކައިވެނިކުރާ ދެމީހުންކަމާމެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. ކައިވެނީގެ ގުޅުން ގުޅުމާއެކު، ކައިވެނި ކުރާ ދެމީހުންގެ ފަރާތުން އެއްފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތަކެއް ވެއެވެ. އެއިގެތެރެއިން ކޮންމެ ބައިވެރިޔަކީ އަނެއް ބައިވެރިޔާގެ ފާރާތުން ވަރަށް ގިނަގުނަ މަސްޢޫލިއްޔަތުތަކަކާ ޙަވާލުވާންޖެހޭނެ ބައިވެރިޔެކެވެ. ކައިވެނި އުފާވެރިކަމާއި ބާއްޖަވެރިކަމާއެކު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، އެއްފަރާތުން އަނެއްފަރާތައް ދޭންޖެހޭ މުހިއްމު ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަނެ، އެޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވުމަކީ ވަރަށްވެސް މުހިއްމުކަމެކެވެ.

މިގޮތުން ބަލާއިރު، ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން އަނބިމީހާއަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިއްމު ޙައްޤުތަކުގެ ތެރޭގައި އަނބިމީހާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުންވެއެވެ. އަނބިމީހާއަކީ އެއްވެސް ޙާލެއްގައި އަޅެއްގެ މަޤާމުގައިވާ މީހެއްނޫނެވެ. އެކަނބުލޭގެއަށް އެކަށީގެންނުވާވަރަށް މަސައްކަތްތައް ޖެއްސުމާއި، ނަފްސާނީގޮތުންނާއި ޖިސްމާނީގޮތުން އަނިޔާކުރުންފަދަ ކަންކަމަކީ އިސްލާމްދީން ނަހީ ކުރާކަންކަމެވެ. ހަމައެފަދައިން އަނބިމީހާ ސަލާމަތްތެރިކަމާއެކު ގެންގުޅުމާއި، އެކަނބުލޭގެއަށް މާލީގޮތުން ދޭންޖެހޭ އެހީތައް ދިނުމާއި، އަނބިމީހާއާ މުޢާމަލާތުކުރާއިރު އިޙްތިރާމާއި އޯގާތެރިވެރިކަމާއެކު މުޢާމަލާތުކުރުމާއި، އެކަނބުލޭގެއަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި އެހީތެރިވެދީ އުޅުމަކީ ފިރިމީހާގެ މައްޗަށްވާ ޙައްޤެކެވެ. އަދި އެކަނބުލޭގެ ޙައްޤުގައި، އެކަނބުލޭގެ އާއިލާ މީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކުރުމަކީވެސް އަނބިމީހާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމަ އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮމީހަކީ އެމީހާގެ އަނބިމީހާއަށް އެންމެ ހެޔޮމީހެކެވެ.

ހަމައެފަދައިން އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން ފިރިމީހާއަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތަކެއް ވެއެވެ. މިގޮތުން ﷲ އަށް އުރެދުމެއްނުވާ ކަމެއްގައި ފިރިމީހާއަށް ކިޔަމަންތެރިވުމާއި، ފިރިމީހާއާ ކުރާ މުޢާމަލާތުތަކުގައި ރިވެތިކޮށް މުޢާމަލާތުކުރުމާއި، ފިރިމީހާ އުފާކޮށްދެނިވި ކަންތައްތައްކުރުމުގައި ޤާއިމުވެހުރުމާއި، އޭނަގެ ގޮވާލުންތަކަށް އިޖާބަދިނުމާއި، އޭނަގެ މުދަލަށާއި ދަރިންނަށް ރައްކާތެރިވުމަކީ އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން ފިރިމީހާއަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތަކުގެ ތެރެއިން މުހިއްމު ކަންކަމެވެ. ހަމައެއާއެކު، ފިރިމީހާ ޙާޟިރުވެނެތް ޙާލަތްތަކުގައިވެސް އޭނާ ހިތްނުރުހޭ މީހުން ގެއަށް ނުވެއްދުމާއި، މިފަދަ ޙާލަތްތަކުގައިވެސް މުދަލާއި ދަރިންނަށް ރައްކާތެރިވުމާއި، އޭނާގެ އާއިލާމީހުންނަށް އިޙްތިރާމުކުރުމަކީ ފިރިމީހާއަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ ތެރެއިންވާ ކަންކަމެވެ.

ދެމަފިރިން، އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތައް ދަނެ، އެޙައްޤުތަކަށް އަދާކުރުމުގައި ދެފަރާތުންވެސް ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކައިވެނި ބާއްޖަވެރިވާނެކަމެއްކަމާމެދަކު ޝައްކެއްނެތެވެ.

ކައިވެނީގެ ނަމުގައި އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފަށް ގުޅޭ ބައެއް ގުޅުންތައް
އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ދެދުނިޔެ ބާއްޖަވެރިންގެ ގޮތުގައި ވުމަށްޓަކައި، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ އިސްލާމްދީނުގެ މަތިވެރި ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގު ދައްކަވާ ދެއްވާފައެވެ. އެމަގުން ހިގައިފިމީހަކީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައިވެސް ކާމިޔާބު ލިބޭނޭ މީހެކެވެ. ހަމައެހެންމެ، މިމަގަށް ފުރަގަސްދީ ބޮޑާވެގަންނަ ކޮންމެ މީހަކީ ދެދުނިޔޭގައިވެސް އަބާއްޖަވެރިންނެވެ.

ތަރައްޤީއާއި ތަމައްދުނުގެ ރޮނގުން މަތީ ދަރަޖަތަކެއް ކަޑައްތުކުރަމުންދާ މިޒަމާނުގައި، ތަހްޒީބުވެފައިވާކަމަށް ދަޢުވާކުރާ މުޖުތަމަޢުތަކަށް ނަޒަރު ހިންގާލައިފިކަމުގައިވާނަމަ ފެންނާނީ، އެފަދަ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި ތަފާތު އެތައް ރެނދުތަކެއްލާފައިވަތަނެވެ. އެހެންނުވާންވީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. މުޖުތަމަޢުތަކުގެ އަޞްލުކަމުގައިވާ އާއިލާތައް ވަނީ ފަސާދަވެފައެވެ. އާއިލާއެއްގެ މައިގަނޑުކަމުގައިވާ ކައިވެނިތައް ވަނީ ޚަރާބުވެފައެވެ. މިކަމުގެ އެންމެބޮޑު ސަބަބަކީ އެފަދަ މުޖުތަމަޢުތަކުގައިވާ ކައިވެނިކުރުމުގެ ވައްޓަފާޅިތަކެވެ.

އިންސާނާ ހައްދަވައި، އޭނާގެ އެންމެހާ ކަންތައްތައް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަނީ އެބައިމީހުންނަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ، އެންމެ ފުރިހަމަ ކައިވެނީގެ ނިޒާމު އެބައިމީހުންނަށް ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައެވެ. މިފުރިހަމަ ނިޒާމުން އެއްކިބާވެފައިވާ ކޮންމެ ކައިވެންޏަކީ އެކައިވެންޏެއްގެ ސަބަބުން ތަފާތު އެތައް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ދީނަށާއި، މުޖުތަމަޢުއަށާއި، ފަރުދުންނަށް ކުރާނޭކަމެކެވެ.

މިގޮތުން، އިސްލާމްދީނުގެ ފުރިހަމަ ކައިވެނީގެ ނިޒާމާ ޚިލާފަށް، ކުރެވޭ ކައިވެނިތައް އެނގުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ.

1. ދާއިމީގޮތުންނާއި ވަގުތީގޮތުން ކައިވެނި ޙަރާމް މީހުންނާ ކުރެވޭ ކައިވެނި.
2. ހަތަރު އަންބަށްވުރެ ގިނައިން އެއްވަގުތެއްގައި ކައިވެނިކުރުން.
3. އެއްފަހަރާ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެއަންހެނުންނާ ކައިވެނިކުރުން.
4. އަންހެނަކު އެއްފިރިހެނަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުނާ އެއްވަގުތެއްގައި ކައިވެނިކުރުން.
5. ޒިނޭކުރާ މީހަކާ ތައުބާވުމުގެ ކުރިން ކައިވެނިކުރުން.
6. އަހުލުކިތާބީން (އެބަހީ ޔަހޫދީންނާއި ނަޞާރާއިންނާ) ފިޔަވާ އެހެން ދީންތަކުގެ އަންހެނުންނާ ކައިވެނި ކުރުން.
7. މުސްލިމް އަންހެނަކު ކާފަރު ފިރިހެނަކާ ކައިވެނިކުރުން. (އަހުލުކިތާބީންގެ ތެރެއިންވާ ފިރިހެނެއްނަމަވެސް މިކަމުގައި ފަރަޤެއް ނެތެވެ.)
8. ޙައްޖަށް ނުވަތަ ޢުމްރާއަށް އިޙްރާމް ބަނދެގެން ހުރެ ކުރެވޭ ކައިވެނި.
9. އެހެންމީހަކަށް ބަލިވެއިން އަންހެނަކު ވިހެއުމުގެ ކުރިން ކައިވެނިކުރުން.
10. އެހެންމީހެއްގެ ޢިއްދާގައި އިން އަންހެނަކާ ކައިވެނިކުރުން.
11. ފަށްކެނޑުމަށްޓަކައި ކައިވެނިކުރުން. ފަށްކަނޑައިދޭމީހާއަށާއި ފަށްކަނޑައިދެވޭ މީހާއަށް ﷲ ވަނީ ލަޢުނަތް ލައްވަވާފައެވެ.
12. ބަރަކާތް ހޯދުމުގެ ނަމުގައި ކުރެވޭ ކައިވެނި. މިފަދަ ކައިވެނިތަކަކީ މަގުފުރެދިފައިވާ ބައެއް ފިރުޤާތަކުގެ މީހުން ކޮށްއުޅޭ ކައިވެންޏެކެވެ. މިބައިމީހުން ވަލީވެރިންކަމަށް ބުނާ މީސްމީހުންނާ ކައިވެނިކޮށް ނުވަތަ ކައިވެނިކޮށްދީ އުޅެއެވެ. މިބައިމީހުންގެ ނިޔަތަކީ އެބުނާ ވަލީވެރިންގެ ކިބައިން ބަރަކާތް ހޯދުމެވެ.
13. މުތުޢާ ކައިވެނި. މިއީ ޖާހިލިއްޔަ ޒަމާނުގައި އަދި މިޒަމާނުގައިވެސް މަގުފުރެދިފައިވާ ބައެއް ފިރުޤާތަކުގެ މީހުން ވަގުތީގޮތުން ކޮށްއުޅޭ ކައިވެންޏެކެވެ. ކައިވެނި ކުރާ ވަގުތު މުއްދަތު ކަނޑައެޅިފައިވާނެއެވެ. އެމުއްދަތު ހަމަވުމުން ކައިވެނި ރޫޅޭނެއެވެ.
14. ޝިޣާރު ކައިވެނި. މިއީ ދެމީހަކު އެދެމީހުންގެ ދެދަރިން، އެދެމީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ކައިވެނީގެ ރަނެއްނެތި ކުރެވޭ ކައިވެންޏެކެވެ.
15. އެއްޖިންސުގެ މީހުން ކައިވެނީގެ ނަމުގައި ގުޅުން.
މަތީގައި ބަޔާންވެދިޔަ ވައްތަރުތަކުގެ ކައިވެނިތަކަކީ އިސްލާމްދީނުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ބައެއް ކައިވެނިތަކެވެ.

ނިންމުން
ބަޔާންވެދިޔަ ބައިތަކުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވާނޭ ފަދައިން، ކައިވެންޏަކީ އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ދެމެހެއްޓުމުގައި އެންމެ އިސް ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެވެ. އަދި އެއީ މުޖުތަމަޢުގެ ޞުލްޙަމަސަލަސްކަމާއި، ފާޙިޝް އެތައް މުންކަރާތްތަކަކުން މުޖުތަމަޢު ސަލާމަތްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ކައިވެނީގެ މިއެންމެހާ ލަނޑުދަނޑިތައް ގުޅިލާމެހިފައިވަނީ އެކައިވެނިތަކުގެ ބާއްޖަވެރިކަމާއެވެ. ކައިވެނިތައް ފަސާދަވެއްޖެކަމުގައިވާނަމަ އެކަމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރު މުޅި މުޖުތަމަޢުއައް ކުރާނެއެވެ.

ކައިވެނީގެ އެންމެހާ ލަނޑުދަނޑިތައް ކާމިޔާބު ކުރުމަށްޓަކައި، މިކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ މުހިއްމު އުޞޫލުތަކެއް ބޭނުންވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. މިގޮތުން، އިންސާނުންގެ ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަމަށް މަގުދައްކައިދިނުމަށްޓަކައި، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ބާވާލެއްވި އިސްލާމްދީނުގައި މިފުރިހަމަ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކޮށް ދެއްވާފައިވެއެވެ. މިއުޞޫލުތަކަކީ އިސްލާމްދީން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ދީނެއްގައި އެކުލެވިފައިނުވާ މުހިއްމު އުޞޫލުތަކެއްކަން މިކަމާމެދު ވިސްނާފިކުރުކުރާ މީހަކަށް އެނގިގެންދާނެއެވެ. ވުމާއެކު، މިމަތިވެރި އުޞޫލުތަކަށް ބޯލެނބުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ބާއްޖަވެރިކަމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. (ނިމުނީ)

މަރުޖިޢުތައް
1. މުލައްޚަޞުލް ފިޤްހީ : ޞާލިޙު ބުން ފަވްޒާން
2. އައްޝަރަޙުލް މުމްތިޢު: މުޙައްމަދު ބުން ޞާލިޙު އަލްޢުޘައިމީން
3. ދިވެހި ބަސްފޮތް 2006
4. ދަ ކުއެސްޓް ފޯރ ލަވް އެންޑް މާރސީ: މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ އަލްޖިބާލީ
5. ދަ ފުރެޖައިލް ވެސެލްސް: މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ އަލްޖިބާލީ

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

9.20.2011

ޞާލިޙް އަންބެއްގެ މާތްކަމާއި މަތިވެރިކަން

އަލްއުޚްތު ނިއުމާ ހާރޫން
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ( الدُّنْيَا مَتَاعٌ وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ ) رواه مسلم - 1467 -
ޢަބްދު ﷲ ބިން ޢަމްރު ރަޟިޔަ ﷲ ޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲގެ ރަސޫލު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ.

"ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ އިންސާނާގެ ބޭނުމަށްޓަކާ ﷲ ލައްވަވާފައިވާ ތަކެއްޗެވެ. އަދި އެހުރިހާ ތަކެތީގެ ތެރެއިން އެންމެ ހެޔޮ އެއްޗަކީ ޞާލިޙު އަންބެކެވެ."
عن سعد بن أبي وقاص رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ( أَرْبَعٌ مِنَ السَّعَادَةِ : الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ ، وَالْمَسْكَنُ الوَاسِعُ ، وَالْجَارُ الصَّالِحُ ، وَالْمَرْكَبُ الْهَنِيء . وَأَرْبَعٌ مِنَ الشَّقَاءِ : الْمَرْأَةُ السُّوءُ ، وَالْجَارُ السُّوءُ ، وَالْمَرْكَبُ السُّوءُ ، وَالْمَسْكَنُ الضَيِّقُ ) والحديث صححه الألباني في صحيح الجامع برقم -887-

ސަޢުދު ބިން އަބީވައްޤާޞް ރަޟިޔަ ﷲޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲގެ ރަސޫލު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "ހަތަރު ކަމެއް ބާއްޖަވެރި ކަމުގެ ތެރެއިން ވެއެވެ. ޞާލިޙު އަންބެކެވެ. ތަނަވަސް ވެގެންވާ ގެދޮރެވެ. ހެޔޮލަފާ އަވައްޓެރިއެކެވެ. އަދި ހިތް ހަމަ ޖެހޭ ސަވާރީއެކެވެ. އަދި ހަތަރު އެއްޗެއް އަބާއްޖަވެރިކަމުގެ ތެރެއިން ވެއެވެ. ނުބައި އަތްބެކެވެ. ނުބައި އަވަށްޓެރިއެކެވެ. އުނދަގޫ ސަވާރީއެކެވެ. އަދި ތަންދަތި، އުނދަގޫ ގެދޮރެވެ."

ޘައުބާން ރަޟިޔަ ﷲ ޢަންހު ރިވާކުރެއްވިއެވެ."ރަނާއި ރިއްސާއި ބެހޭގޮތުން ވަޙީބާވާލެއްވުނު ހިނދު (ތައުބާސޫރަތުގެ 34 ވަނަ އާޔަތް) އެބައިމީހުން ބުންޏެވެ. ’އަހަރުމެން ހޯދަންވީ ދެން ކޮންކަހަލަ މުދަލެއް ހެއްޔެވެ؟’ އެހިނދު ޢުމަރު ރަޟިޔަﷲޢަންހު ވިދާޅުވިއެވެ. ’އަހަރެން ތިކަން ކަލޭމެންނަށް ބަލައިދޭނަމެވެ. މިހެން ވިދާޅުވެފައި އެކަލޭގެފާނުގެ ޖަމަލުމައްޗަށް ސަވާރުވެ ވަޑައިގެން ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތެވެ. އަދި ތިމަން ކަލޭގެފާނުވެސް ޢުމަރުގެފާނުގެ ފަހަތްޕުޅުން ވަޑައިގަތީމެވެ. ދެން ޢުމަރުގެފާނު ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ’އޭﷲގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ހޯދަންވީ ކޮންކަހަލަ މުދަލެއްތޯއެވެ.’ދެން ރަސޫލު ﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ’ތިޔަބައިމީހުން ޝުކުރުވެރި ހިތެއް ހޯދާށެވެ. ﷲގެ އިސްމުފުޅު ޛިކުރުކުރާދުލެއް ހޯދާށެވެ. އަދި މުއުމިނު އަތްބެއް ހޯދާށެވެ. އެއަތްބަކީ ތިޔަބައިމީހުންނަށް އާޚިރަތް ކާމިޔާބު ކުރުމުގައި އެހީތެރި ވެދެވޭފަދަ މީހެކެވެ."(ތިރްމިޛީ 3094، އިބްނު މާޖާ 1856، އަޙްމަދު 5/282)

ޞާލިޙު އަންބަކީ، ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ފަދައިން ފެށުނީއްސުރެ ޞާލިޙު މީހަކަށް ވާން ޖެހެއެވެ.
عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ( تُنكَحُ المرأةُ لأربَعٍ : لِمَالِهَا ، وَلِحَسَبِهَا ، وَجَمَالِهَا ، وَلِدِينِهَا ، فَاظفَر بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَت يَدَاكَ ) رواه البخاري (4802) ومسلم (1466)
އަބޫހުރައިރާ ރަޟިޔަﷲޢަންހު ރިވާކުރެއްވި ފަދައިންނެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "އަންހެނާއާއި ކައިވެނި ކުރެވެނީ ހަތަރު ސަބަބަކަށް ޓަކައެވެ. އޭނާގެ ފައިސާވެރިކަމާއި ނަސަބުވެރިކަމާއި ރީތިކަމާއި ދީންވެރިކަމަށްޓަކައެވެ.ފަހެ ދީންވެރި އަންހެނާއާއި ކައިވެނި ކުރުމުންކާމިޔާބު ލިބިގަންނާށެވެ."

އަލްޙާފިޘް އިބުނު ޙަޖަރު އިސްވެ ދެންނެވުނު ޙަދީޘާއިމެދު ވިދާޅުވިއެވެ. "އޭގެ މާނައަކީ މީހަކަށް ކަމުދާ ސިފައަކަށް ދީނީ ހަމައަކުން ބަލާނަމަ އެއީ ރިވެތި ސުލޫކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ މައިދާނެއްގައިވެސް މިފަދަ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް ޚާއްޞަކޮށް ތިމާގެ ޙަޔާތާއިގުޅިގެންދާ ކަންކަމުގައި ބެލުމުގެ މުހިންމުކަން އަންގައިދީފައި ވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ދިރިއުޅުމަށް ދީންވެރި އަންހެނަކު އިޚުތިޔާރު ކުރުމަށް އަމުރު ކުރައްވާފައިވަނީ އެސަބަބަށްޓަކައެވެ. އެހެނީ ތިމާގެ މުޅި ޙަޔާތުގެ މަޤުޞަދަކީ ދީންވެރި އަދި ހެޔޮލަފާ ދިރިއުޅުމެއް މިދުނިޔޭގައި ހޭދަ ކުރުންކަމުގައި ވާތީއެވެ."

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

9.13.2011

ފިރިމީހާގެ ރުހުން ހޯދުމުގައި ކާމިޔާބުވުމަށް ބޭނުންވާ ނުގުތާތައް

އަލްއުޚްތު ނިއުމާ ހާރޫން
* ރުހުމާއި ނުރުހުމުގައި އަބަދުވެސް ހިނިތުން މޫނަކާއެކު ފިރިމީހާއާ ބައްދަލުކުރުން

* ފިރިމީހާގެ ކުރިމަތީގައި ބާރުއަޑުން، އޭނާގެ ހިތުގައި ޖެހޭ ގޮތަށް ވާހަކަ ނުދެއްކުން

* ކިތަންމެބޮޑު ނުރުހުމެއްގައިވެސް ކުނި މޫނު ނުދެއްކުން

* ފިރިމީހާ ގެއިން ބޭރުގައި އުޅެފައި އަންނަ ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް އޭނާ ހިތް އުފާވާ ގޮތަށް އިސްތިގުބާލުކުރުން

* ތިމާގެ ޒާތީ ބޭނުންތަކުގައި ގިނަގިނައިން ކިޔާ ނުހެދުން

* ގެއަށް ބޭނުންވާ އެއްޗެއްގެ ވާހަކަ ބުނުމުގައިވެސް، ފިރިމީހާގެ މޫޑް ބަލައިގެން، އެކަމެއް އޭނާ ހިތް އުފާވާ ގޮތަށް ހުށަހެޅުން

* ފިރިމީހާގެ ހިމޭންކަމަކީ ތިމާކަން ދަނެ އަބަދުވެސް އޭނާ ހިތްހަމަޖައްސައި ދިނުމަށް އިސްކަންދިނުން

* ފިރިމީހަ ގެއިން ބޭރަށް ދާންވުމުން އިންތިޒާމުތަށް ފުތިހަމަކޮށް އުފަލާއެކު ވަދާޢުކުރުން

* ކެއިން ބުއިމުގައި ފިރިމީހާގެ ހިތްއެދޭގޮތާއިމެދު ޚިޔާލު ބަހައްޓައި އެކަމަށް ފުރިހަމައަށް ސަމާލުކަން ދިނުން

* ފިރިމީހާގެ އިޒުނައާއި ނުލާ ގެއިން ބޭރަށް އެއްވެސް ތަނަކަށް ނުދިޔުން.އަދި އަމުދުން އެކަހެރީން އެއްވެސް ޙާލެއްގައި ބޭރަށްނުދިޔުން

* ފިރިމީހާގެ ގާތްތިމާގެ މީހުންނަކީ ،ތިމާގެވެސް މައިންބަފައިން ކަމުގައްޔާއި އަދި ގާތްތިމާގެ މީހުން ކަމުގައި ދެކި އެމީހުންނާ މެދު ފިރިމީހާގެ އެދުމާ އެއްގޮތަށް މުއާމަލާތުކުރުން

* ގޭގެ ކަންތައްތައް އިންތިޒާމުކުރުމުގައި ފިރިމީހާގެ ރުހުމާއި އެދުމާ އެއްގޮތަށް ކަންތަށް ކުރުން

* ފިރިމީހާގެ އަބުރަށް އުނިކަމެއް ލިބިދާނެ އެއްވެސް ކަމެއް ބަހުން ނުވަތަ ޢަމަލުން ވިޔަސް ނުކުރުން

* މެހެމާނުންނަށް ކަމޭހިތުމުގައި ފިރިމީހާގެރުހުމަށް ބަލައިގެން ކަންތައްތައް ކުރުން

* ތިމާގެ ކިބައިން ފިރިމީހާ ނުރުހޭ ކަމެއް ވެއްޖެކަން އެނގުމާއެކު ފިރިމީހާ ކިބައިން މާފަށް އެދުން.އަދި އޭނާ ރުއްސުމަށް ފަރުވާތެރިވުން

* ތިމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ކަމެއް ތިމާގެ ކިބައިން ވެއްޖެނަމަ،އެކަން ފިރިމީހާއަށް އެންގުމުގައި ދަނޑިވަޅު ބަލައިގެން އޭނާގެ ހިތުގައި ނުޖެހޭ ގޮތަށް އެކަން އެންގުން

* ފިރިމީހާ ހިތާމަވެރިވެ ނުވަތަ މޮޅިވެރިވެ އުޅޭތަން ފެނުމުން އޭނާގެ ހިތްހަމަޖައްސައިދިނުމަށް ވެވެން އޮތްހާ މަސައްކަތެއް ކުރުން

* ބައްޔެއް ވެއްޖެނަމަ ތިމާގެ އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށްވުރެ ބޮޑަށް އޭނާގެ ބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ސަމާލުވުން.

އިސްވެ ބަޔާންވެދިޔަ ނުގުތާ ތަކާމެދު ޚިޔާލު ބަހައްޓައިގެން ދިރިއުޅުން ވޭތުކުރާ އަންހެނެއްގެ ދެ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރިވާނޭ ކަމީ ޝައްކެއްވެސް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.އަންހެނަކަށް ސުވަރުގެއިން ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ނިޢުމަތަކީ ޙޫރުލްޢީނުންނާއެކު ސުވަރުގޭގައި ފިރިއެއްގެ އުފަލާއި އަރާމުކަމުގައިވުންކަން ހަނދާންކޮށް، މި ޙަޔާތުގެ ދުވަސްތަށް ފިރިމީހާގެ ރުހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ހޭދަކުރުމީ އަންހެނެއްގެ ޙަޔާތުގެ އެންމެ މޮޅު ކާމިޔާބީއެވެ. އަދި މި ރޮނގުން ކުރިޔަށް ދިޔުމީ އަންހެނުންގެ ތަރައްގީވެސް މެއެވެ

الله ޞުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެންމެހާ މުސްލިމް އުޚްތުންނަށް ދެ ޙަޔާތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ޙާޞިލުކުރުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީގު ދެއްވާށިއެވެ! އާމީން!

މަޢުލޫމާތުނެގިފައިވާ ފޮތް :ތުޙުފަތުއްޠާލިބާތި
____________________________
ދިއިސްލާމް އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

5.16.2011

އޭ އުޚްތެވެ. ރައްކާތެރިވާށެވެ

އަލްއުޚްތު މުސްލިމާ
އޭ އުޚްތެވެ. ރައްކާތެރިވާށެވެ. އަދި ވަރަށް ބޮޑުކޮށް ރައްކާތެރިވާށެވެ.

ތިބާއަށް ދެވޭ "އަނބިމީހާ" ގެ ލަޤަބު ނަގާލާ އަދި އެ "ޢާޝިގާ" ނޫނީ "ރަޙުމަތްތެރިޔާ" އަކަށް ހަދާ ތަމައްދުނުން ރައްކާތެރިވާށެވެ.

ތިބާއަށް ދެވޭ "ބިކުރުވެރިޔާ" ގެ ލަޤަބު ނަގާލާ އަދި އެ "މުޖައްރިބާ" އަކަށް ހަދާ ތަމައްދުނުން ރައްކާތެރިވާށެވެ.

ކޮންމެ ގަޑިއެއްގައި އަންހެނަކާއިއެކު ފިރިހެނުން ހޭދަ ކުރާ ލޯބީގެ ބާރުމިން ގެނެސްދޭ ތަމައްދުނުން ރައްކާތެރިވާށެވެ.

އަންހެނުންގެ މިނިވަންކަމަށް ގޮވާލާ ތަމައްދުނުން ރައްކާތެރިވާށެވެ. އެއަށް ދެވޭނެ އެހެން ނަމަކީ އަންހެނުން ހަލާކުކޮށްލުމެވެ.

އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން ހަމަހަމަކުރުމޭ ކިޔައިގެން ހުޅަނގުން އޮޅުވާލާ އޮޅުވާލުމަށް ރައްކާތެރިވާށެވެ.

އޭ އުޚުތެވެ. އަހަރެންގެ ފަރާތުން މިޖުމުލަ އަޑުއަހާށެވެ. " އެއްވެސް އިއްޒަތްތެރި އަންހެނަކަށް އެންމެ ފިރިހެނެއް މެނުވީ ނުވެއެވެ. ހުރިހާ ފިރިހެނުން އެއީ އޭނާއަށް ހުރި މުޞީބާތެކެވެ. އެންމެ ފިރިހެނެއް މެނުވީއެވެ. އަދި ހުރިހާ ފިރިހެނުންނަކީ ފިތުނައެކެވެ. ރައްކާތެރިވާށެވެ. ހުރިހާ ފިރިހެނުންނަކީ މުޞީބާތެކެވެ. އެންމެ ފިރިހެނެއް ފިޔަވައެވެ. އެއީ އޭނާގެ ފިރިމީހާއެވެ. އަދި އަންހެނުން ފިރިހެނުންނާއި މަސްހުނިވެއްޖެނަމަ އެދުންތައް ވެސް މަސްހުނިވުމަކީ ޠަބީއަތެވެ.

އެހެންކަމުން ތިބާ ރައްކާތެރިވާށެވެ. އަދި ވަރަށް ބޮޑަށް ރައްކާތެރިވާށެވެ.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

3.25.2011

ދެމަފިރިންގެ އައުފޯވަހި

عبد الحكيم النيفرى- رحمه الله -
ދެމަފިރިކަމުގެ ބޭނުމަކީ، ދުނިޔެ ޢިމާރާތްކުރުމެވެ. ދުނިޔޭގައި ފޮރުވިފައިވާ ޚަޒާނާތައް ހާމަކޮށް އެތަކެތީން ބޭނުން ހިފުމަށް ދަރިފަސްކޮޅު އައުކޮށް އާލާކުރުމެވެ.

ދެމަފިރި ކަމުގައިވާ ލައްޒަތަކީ، ދަރިފަސްކޮޅު ދެމެހެއްޓުމަށާއި، ގިނަކުރުމަށް ޤުދުރަތް މެދުވެރި ކުރި އެންމެ ވަރުގަދަ މެދުވެރިޔާއެވެ. އަދި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ މަޚްލޫޤެއް ހުލިވެ ހުސްވިޔަ ނުދީ ހިފަހައްޓާ ގަދަފަދަ ބާރު މެއެވެ.

ނަމަވެސް . . . ކަމުގެ ޙަޤީޤީ ސިއްރަކީ ބަލައި ވިސްނާއިރު ދެމަފިރި ކަމުގެ ފޮނި ލައްޒަތުގެ ތެރޭގައި، ފޮރުވިފައި ވަނިކޮށް ފެނުނީ ހަށިގަނޑުން ފެލައިލެވޭ ޖައުހަރު ޙަޔާތުގެ ދިޔަވަރެވެ. ދެންކުރިމަތިލާން ޖެހޭ ދަތި މަސައްކަތް ތަކެވެ. ތަރުބިއްޔަތު ކުރާން ޖެހިފައިވާ ޅަ ދަރީންތަކެވެ. ޝައްކެއްނެތެވެ! މި ފޮނި ފޮނި ޙައިވާނީ މަޖާ ދެމަފިރިކަމުގައި އެކުލެވިފައި ނުވާނަމަ މަދުބަޔަކު މެނުވީ ތިމާމެންގެ ނަސްލު ދެމިއޮތުމަށް ފަރުވާލެއް ނުބެހެއްޓީހެވެ.

ވިސްނާވާކަށް ނުވޭތޯއެވެ؟ މި ފޮނިފޮނި ލައްޒަތު ޙާޞިލްކުރުމުގައި ހައްދު ފަހަނައަޅައި ގޮސް ބުންވަރު ހުސްކޮށްލައިގެން ވެސް ވާކަށެއް ނެތް ނޫންތޯއެވެ؟ ނަމަވެސް ބައެއްމީހުން ޚާއްޞަކޮށް އަލަށް މީހުންނާއިންނަ ކުދީން، މިކަމުގެ ޙަޤީޤީ ސިއްރަށް ވިސްނުމަކާއި ނުލައި ދެމަފިރިކަމުގެ ލައްޒަތަކީ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ނިމުން ކަމަށް ދެކެތެވެ. ހިތުނިޔަތާއި، އެކުގައި ކުރިމަތިލާ ޤިބުލަ ކަމަށް ހަދައި މި ލައްޒަތު ގެ ތެރެއަށް ފީނައި ބުންވަރު ހުސްކޮށްލަތެވެ. ލަސްތަކެއް ނުވެ އެތަނުން ބައްދަލު ކުރަނީ ހީކެރުވުމާއި ކުކުރުމެވެ. ވޭނާއި ރިއްސުމެވެ.

މާތް ޅެންވެރިޔާއި މި ފަންޑިތަ ބަސް ހަނދުމަ ކުރުން ހުއްޓެވެ.
"كم حسنت لذّة للمرء قاتلة
من حيث لم يدر انّ السّمّ في الدسم"

މިލައްޒަތުގެ ގެއްލުން
ހުވަފެނެއް ފަދަ މިޝަހުވާނިއްޔަތުގެ ތެރޭގައި ގެނބި ހައްދު ފަހަނަ އަޅާ މީހާގެ ޙާލު ސިފަކުރުމުގައި މިޒަމާނުގައި ކާމަސްތުރާ ޢިލްމު ގެ މާހިރުން ބުނަނީ މިއީ ބަވަތެއްގެ ޖުނޫނެއް ކަމެވެ. މިޖުނޫނު (މޮޔަބަލި) ފެށިގެން އަންނަނީ، ޒުވާންކަމުގެ ފޯއްދުން ހަށިގަނޑު ގެ ނާރުތަކުގައި ހިގައި ގަންނަ ދުވަސްވަރުގައި ކަމަށެވެ. އެހެން ޢިބާރާތަކުން ދަންނަވަނީނަމަ އުމުރުން 15 އަހަރާއި 19 އަހަރާއި ދެމެދުގައެވެ.

އާދެ! މިކަމުގެ ޢިލްމުވެރީން ބުނަނީ މިފުރާވަރުގައި ވަރަށް ހަރުދަނާ ތަރުބިއްޔަތެއް ލިބިފައިވާ ކުއްޖެއްމެނުވީ ތިމާއަށް އަމިއްލަޔަށް، ނުވަތަ އެހެންމީހަކު ލައްވާނަމަވެސް ތިމާގެ މަނި ނެރެލުމަށް މަސައްކަތް ކުރާނެއެވެ. ދެން މިކަމުން ލިބިގަތުމުގައި އާދަ ކުރަމުން ގޮސް މޮޔަވަނީ އެވެ.

މިޖުނޫނަކީ މަތިމަތީން ބަލައިލާ ޖާހިލުންގެ ނަޒަރުގައި ޖުނޫނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ކަމުގެ ޙަޤީޤަތަށް ވިސްނާ ވިސްނުންތެރީންގެ ނަޡަރުގައި ވަރުގަދަ ޖުނޫނެކެވެ. ނަތީޖާ އަކަށް ވަނީ ފަލަނާރުތައް ޅަވެހުއްޓައި އެއިން ދިޔަ ފެލެވި އެނާރުތަކުން ސިކުޑީގެ ހިމަހިމަ ނާރުތަކަށާއި ޙިއްސު ތަކުގައި ކަވިހޮޅިތަކަށް ލިބޭންވީ ބާރު އެދެވޭގޮތުގައި ނުލިބުމެވެ. ތޫނު ވިސްނުމާއި ވަރުގަދަ ހިތްވަރުގެ ނޫރާނީ އަލިކަން ނެތިދިޔުމެވެ.

މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢާއްމުން ވިސްނައި އުޅޭ، ހިސާބެއް ނޫނެވެ. ވިސްނައި އުޅޭ ހިސާބުން ފެންނަނީ ހަށިގަނޑުގެ ލެއިމަދުވެ ޟަޢީފުވެ ނުރައްކާތެރި ކިހުނާއި ކެއްސުންބަލި ފަދަ ބަލިބައްޔަށް ހަށިގަނޑު ތައްޔާރުވާތީއެވެ. ވިސްނުމާއި ހަނދާނުގެ ބާރު، ދެރަވުމުގެ ސަބަބުން އަދާކުރާން ޖެހިފައިވާ ދުނިޔަވީ ވާޖިބުތަކާއި ދީނީވާޖިބުތައް ރަނގަޅަށް އަދާނުކުރެއްވިދާތީއެވެ. ވަޢުދު ފުއްދުމާއި ތެދުވެރިކަމަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެވޭތީއެވެ.

މިލައްޒަތުގެ މެދުމިން
ވިސްނުންތެރި ކޮންމެ ކުއްޖަކު ތިމާގެ ހަށިގަނޑު ޞިއްހަތާއި ބުއްދީގެ ބާރާއި އަޚްލާޤު އައުކުރުމުގެ މައްޗަށް ހިއްމަތާއި އެކު މަސައްކަތް ކުރުން ވާޖިބެވެ. އެއީ ދެމަފިރިކަމުގެ ލައްޒަތު ލިބިގަތުމުގައި ހަށިގަނޑާއި އެކަށީގެންވާ މެދުމިނެއްގައި މެނުވީ އެކަންތައް ޙާޞިލްނުކުރުމެވެ. ސަލާމަތް ދިރިއުޅުމެއް ތިމާއަށާއި ޢާއިލާއަށް ލިބުން އޮތީ އެއިރުންނެވެ. މިކަމުގެ މެދުމިން ހުއްޓި ފައިވަނީ މީހާގެ މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ޞިއްޙަތަކާއި އާރާއި ބާރެއްގެ މައްޗަށެވެ. ފިރިހެން ބޭހެއް ކައިގެން ނުވަތަ ބޮއިގެން ލިބޭ ވަގުތީ ބާރެއްގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާ އަކީ ވަރުގަދަ ވިހައެކެވެ. މިކަމުގެ މެދުމިނަކީ ޞިއްހަތު ސަލާމަތުން ހުރި ދެމަފިރިން ބައްދަލުވާއިރު ދެމީހުންނަށް މެ ލައްޒަތު ޙާޞިލްކުރުގެ ބާރު އަންނަ ނަމަ ހަފުތާއެއްގައި ތިންފަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ނުކުރުމެވެ. ރަނގަޅީ ދެފަހަރު ނުވަތަ އެއްފަހަރުއެވެ.

އޭ! އައުކައިވެނީގެ ދެކުދީންނޭވެ! އަޅުގަނޑު މިނަންގަތްރޮގުން މިކަން ގެންދަނަމަ ތިޔަދެކުދިންނަށް ލިބޭނީ ރަނގަޅު ޞިއްޙަތެކެވެ. ބުއްދިޔާއި ވިސްނުމަށް ލިބޭނީ، އިތުރު ބާރެކެވެ. އަދަބާއި އަޚްލާޤަށް އަންނާނީ މާތްސިފަތަކެކެވެ. މުސްކުޅިވާއިރު ދެކޭނީ ހުސްނުވެ ހުރި ޚަޒާނާއެކެވެ.

ޝައްކެއް ނެތެވެ! ޅަފުރާއިން ފެށިގެން މި ޖިންސީ މަޖާ ޙާޞިލު ކުރުމުގައި ގޮތެއް ނެތި ޖައުހަރިއްޔާތުން އިސްރާފު ކުރަމުން ދާމީހުން އުމުރުން ދުވަސްކޮޅެއް ވާއިރަށް ގައިބާރު ދެރަވެ، ތަނާސުލީ ބާރު ހުސްވެ، ޝަކުވާތައް ގިނަވެ ވެއެތުވެ ދިޔަ ދުވަސްކޮޅުގެ މައްޗަށް ހިތާމަ ކުރެތެވެ.

ނަމަވެސް އިހަށް ނުވިރައްކަލެއް ފަހުން ވެވޭން ނޯންނާނޭ ކަން ތިޔަކުދީންނަށް ވެސް އެނގޭނެއެވެ.
..........................
(އިންސާނީ މަތިވަރުގެ ސަލާމަތް)
ދަރުމަ މެއި 2006އިން ނަގާފައި.

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

2.06.2011

ޒަވާޖީ ޙަޔާތަށް ނުކުތާތަކެއް

ސައްލޭ
ޒަވާޖީ ޙަޔާތަކީ މީހެއްގެ ދިރިއުޅުމުގައި އަންނާނެ އެންމެ މުހިންމު ދައުރު ކަމުގައި ގިނަބަޔަކު ޤަބޫލުކުރާނެއެވެ. ތިމާ ކައިވެނީގެ އާ ބިންގާއެއް ފަށަން ހިތުއަޅާ ހިސާބުން ފެށިގެން ފިކުރުކުރެވެމުންދާނީ، ކައިވެންޏަށްފަހު ތިމާއާއި ކުރިމަތިވާނެ ކަންތައްތަކާއި ދޭތެރޭގައެވެ. މިގޮތުން ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއްގެ ފެށުމަށް ތިމާ ފޫގަޅާއިރު ތަފާތު ސިފަތަކުގެ ހުވަފެންތައް ދުށުމަކީ ނުވެނުދާނެ ކަމެކެވެ. އަދި ޙަޔާތުގެ މަންޒިލްތަކާއި މަޤުޞަދުތަކާއިމެދު ފިކުރުހިންގާ ދިރިއުޅުން ރޭވުމުގައި ތިމާގެ ޟަމީރު މަސްޣޫލުކުރުވައެވެ. އަދި ކައިވެނީގެ ފެށުމަކީ ބައެއް މީހުންގެ ހިތްނުތަނަވަސް ވާ އެތައްކަމަކާއި ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކަމެއްކަންވެސް އަހަރުމެން ދަންނަމުއެވެ. އަޅުގަނޑު ނަޒަރު ހިންގާލަން މި ގަސްތުކުރަނީ ޒަވާޖީ ޙަޔާތް ބާއްޖަވެރި ކުރުމަށް ޓަކައި ދެމަފިރިން ވިސްނަންޖެހޭ ބައެއް އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އުންމީދުކުރަނީ މި މަޒުމޫނުގެ ސަބަބުން ކިއުންތެރިންނަށް ފައިދާތަކެއް ލިބިގެން ދިއުމެވެ.

ތިމާގެ ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ނައުގެ މިސްރާބު ހޯދުމަށްޓަކައި ރާސްތާތައް ގިރާކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ސިކުނޑިސުމަކަށް ދިއުމުން ހަތަރު އުދަރެސް ފެނުޖެހިއްޖެއޭ ބުނާބުނުމާމެދު ފިކުރުހިންގާލުން ހުއްޓެވެ. ހަތަރުއުދަރެސް ފެނުޖެހެން ދިމާވި ސަބަބަކީ ކޮބައި ކަމާމެދު ފިކުރުކުރަނީ ކިތައް މީހުންބާއެވެ؟ ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއްގެ ބިނާ ފުރިހަމަ ނުވެ ދިރިއުޅުން ގަޑުބަޑުވެގެން ދާންޖެހެނީ ކޮން ސަބަބުތަކަކާއި ހުރެހެއްޔެވެ؟ މިއީ ވިސްނާލަންޖެހޭ މުހިންމު ދާއިރާއެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ. ފުރަތަމަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެމަފިރިންވެސް ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭނެ ޙަޤީތެއް އަޅުގަނޑު ހާމަކޮށްލާނަމެވެ. ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް "އަދި އުފާވެރި ނުވެ" އޮތުމަކީ މުސްތަޤުބަލުގެ ތަޤްދީރު ޔަޤީންކުރަންވީ ސަބަބެއްކަމުގައި ދެމަފިރިންކުރެ އެކަކުވެސް ނިންމައިގެން ނުވާނެއެވެ. ދަތިތައް ތަހަންމަލް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި " މިނޫން ގޮތެއް އަހަރެންނަކަށް ނެތޭބުނެ ކަރުއެލުވައިލާ އަމިއްލަ ނަފްސާއި ހެއްދެވި ފަރާތްމަތިން މާޔޫސްވެ އިތުބާރު ގެއްލުވާލުމަކީ "ޙަޔާތް ދާއިމީ ރޮއްވުމަކުން ރޮއްވާލުމަށް" މަގުއަލިކޮށްލުމެވެ. ހިތާމައެއް ކުރިމަތިވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ދެމަފިރިންކުރެ ނަފްސެއް ކުށްވެރިވުމަކީ ޙަޔާތުގެ ޤާނޫނެއްނޫނެވެ. ދެނެގަންނަންވީ، ކޮންމެ ހުރަހަކާއި ހިތާމަޔަކީ އިމްތިޙާނެއްކަމެވެ.
ވަރިޔަކީ ނިސްބަތުން ގިނަ އެއްޗެއްކަމުގައި މިއަދު ވެފައިވާއިރު، އާ ޙޔާތެއް ނުވަތަ އަލަތު ކައިވެނިން ގުޅޭ ދެހިތެއްގެ ހިތުގައި ނަފްސާނީ ބިރުވެރިކަމެއް އުފެދެއެވެ. ތިމާމެންގެ މިކައިވެންޏަކީ ކިހާމުއްދަތަކަށް ދެމިހުންނާނެ ކައިވެންޏެއްބާއޭ ހިތައްއަރައި ހިތުގައި ބިރުވެރިކަމުގެ ވިންދު ޖަހާލަޖަހާލާ ހުރެއެވެ. ކައިވެނި ރޫޅިދާނެކަމުގެ ބިރު އަބަދުވެސް ހިތުގަ އޮންން މީހުން ގިނައެވެ. މިފަދަ ޝައްކާއި ވަހުމްތައް ހިތުތެރެއަށް ގެނެސް ޙަޔާތް ގަޑުބަޑުކޮށްލުމުގައި ނުބައި ޝައިޠާނާ އަވަދިނެތި މަސައްކަތްކުރަމުންދާކަން އަހަރެމެން ދެނެގަންނަންޖެހެއެވެ.
ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭ އަނެއް ޙަޤީޤަތަކީ، އުޅަނދެއްގެ ޙަޤީޤަތް ނޭނގި އުޅަނދު ދުއްވަން އުޅުމަކީ އެކަމުގެ ސަބަބުން ދުއްވާމީހާއާއި އުޅަނދު ހަލާކުވެގެން ދާނެ ކަމެއްކަމެވެ. ހަމަ މިބީދައިން، ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ފަށާއިރު ފުރަތަމަ މިއީ ކޮންއެއްޗެއްކަން ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ މުހިންމުކަމާއި އޭގެ މާތްކަމާއި، ދެމަފިރިންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ތަކާއި ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަނެ އަމިއްލައަށް މިޢިލްމު ތިމާ އުނގެނިގަންނަން ޖެހެއެވެ. ޒަވާޖީ ޙަޔާތުގެ ޙަޤީޤީ މަޤުޞަދު ރަނގަޅަށް ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގި ރޯފިލަންދެން ތިމާ އެކަން ދެނެގަންނަން ޖެހެއެވެ. އޭރުން ތިމާމެންގެ ޙަޔާތް ދެކޭމީހުންނަށް "ކުކުޅެއް ރޯމަސްކާން އުޅޭ ބީދައިން" ޙަޔާތް ދުށުމަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ފުރުސަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
ދެމަފިރިން އެކަކު އަނެކަކު ދައްކާ ވާހަކަ އަޑުއެހުމަކީ ވަރަށްވެސް މުހިންމުކަމެކޭ ބުނާއަޑު އަހަން ދޮގެއްތޯއެވެ. ނަމަވެސް މިކަން އޮންނަނީ ގިނަމީހުންނަށް ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށްވެފައެވެ. ރުޅިއަންނަހިނދު "ފޮޅާލުމަކީ" ގިނަ މީހުންގެ އާދައެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ކާކު ކީކޭތޯ ކިޔަނީވެސް އަހައިލުމަކީ ނާދިރުކަމަކަށް އޮންނަނީ ވެފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ނިކަން މަސައްކަތް ކޮށްލަބަލާށެވެ. ރުޅިއަޔަސް އެކަނބުލޭގެ ދައްކާ ވާހަކަ ކަނުލައި އަހާށެވެ. ފިރިސޮރު ބުނާ ބަސްތައް ނިކަން ކަނުލާ އަހާށެވެ. ވާހަކަ ދައްކާށެވެ. ނިކަން އަހާހިތްވާ ޢިބާރާތްތަކުން ހިތައް ފިނިކަން ލިބިދިނުން ގާތްވާނެއެވެ. ހިތް މަޑުވެ މައްސަލައިގެ ހައްލާއި ދިމާލަށް ދަތުރުކުރާތަން ތިބާ ދެކޭނެއެވެ. ރުޅިއަންނަހިނދުވެސް ބައިވެރިޔާއާއި ދުރަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި ގާތުގައި ވުމަށް މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. ތިމާގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކޮންޓްރޯލް ނެތި ލަގަން އޮތަސް އަސް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ތިބާއަށް ކުޅަދާނައެއް ނުވާނެއެވެ.
ކައިވެންޏެއް ވައިނޮޅިއަށް އެޅުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކައި އެހާމެ މުހިންމު އަނެއްކަމަކީ ތިމަތިމާމެންގެ އުޅުން އިސްލާޙު ކުރުމެވެ. ތިމާއަށް އުޅެވެމުން ދާ މަގަކީ ކޮބައިތޯ ނިކަންހުރެ ވިސްނާށެވެ. ތިމާގެ އަޚުލާޤީ މިންގަނޑާއި މެދު ފިކުރުކޮށް ނުރަނގަޅު އާދަތަކާއި ދުރުވުމަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ދީނުގެ ކަންކަމަށް ޙުރުމަތްތެރިވުމާއި، މުޚާތަބުކުރާ ބަސްމަގާއި، އަޅާލުމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި ވަފާތެރިކަމާއި، ހިތްހެޔޮކަމާއި ދީލަތިކަންފަދަ ސިފަތައް ތިބާގެ ކިބައިގައި ހުރިތޯ ބަލާށެވެ.
އިތުރަށް އަހަންމިއްޔަތުކަން ބަހައްޓަންޖެހޭ ކިތަންމެ ކަމެއް އެބަހުއްޓެވެ. ބައިވެރިޔާގެ ގޯސް ކަންތައްތައް މަތިން އަބަދާއި އަބަދު ހަނދާން ނުކޮށްދޭށެވެ. މާޒީގެ ހިތ ހަންދާންތައް އޭނާއަށް އާނުކޮށްދޭށެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި، ބައިވެރިޔާގެ ރަނގަޅު ކަންކަމަށް ތައުރީފުކުރާށެވެ. މިކަމުގައި ޙައްދުފަހަނަޅާ ނުދާށެވެ. އަދި ބައިވެރިޔާ ތިމާއަށް ލިބުމަކީ ތިމާގެ ނަސީބުރަނގަޅުކަން ކަމުގައި ބުނެދޭށެވެ. އަދި ޙަޔާތުގައި ލިބިފައިވާ އުފާވެރި ދުވަސްތައް ހަނދުމަ އާކޮށްދޭށެވެ. އޭރުން ހިނިތުންވުމަށް ފުރުޞަތުލިބޭނެއެވެ.
ބައިވެރިޔާއަށް އަބަދުވެސް މިސާލަކަށް ވާށެވެ. ތިމާގެ ބައިވެރިޔާގެ އުޅުން ބައްޓަން ކުރަން ބޭނުންވާ ގޮތައް ތިމާގެ އުޅުން ހުރިތޯ ބެލުމަކީ ވަރަށް މުހިންމުކަމެކެވެ. އޭރުން ޝަކުވާކުރާނެ ފުރުސަތެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
އަބަދުވެސް ބައިވެރިޔާދެކެ ލޯބިވާކަމުގައި ބުނެއުޅޭށެވެ. "ވަރަށް ލޯބިވެއޭ" ބުނެލުމަކީ ހިތަށް ދެވޭ ކާނާއެކެވެ. "ލޯބީ، ދޫނީ" މިފަދަ ލޮބުވެތި ބަސްތަކުން މުޚާތަބު ކުރުމުން ހިތައް ލިބޭ ފިނިކަން ކޮންމެ މީހަކުމެ ބޭނުންވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޢާންމު ތަންތާ ބައިވެރިޔާ ލަދުގަންނަފަދަ ގޮތަކަށް މިފަދަ ބަސްތައް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ އަޚްލާޤީ މިންގަނޑަށް ސަމާލުވާންޖެހޭނެއެވެ. އެހެންނޫނީ މިކަމުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާކަމެވެ.
އެންމެ ފަހު ކަމެއްގެ ގޮތުން އަޅުގަނޑު ބުނެލާނީ، ތިބާގެ ނަފްސައް ލިބުމަށް އެދޭ ކޮންމެ ހެޔޮކަމެއް ތިބާގެ ބައިވެރިޔާއަށްވެސް އެދޭށެވެ. ތިބާގެ ދުޢާގައި ބައިވެރިޔާ ހިމަނާށެވެ. ހެޔޮލަފާ ބައިވެރިޔަކަށް ތިބާގެ ބައިވެރިޔާ ވުމަށް އެދި ދުޢާކުރާށެވެ. އަބަދުވެސް ﷲ އަށް އިތުބާރުކުރާށެވެ. ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ވަކީލުކުރާށެވެ. މިންވަރުކުރައްވާ ގޮތަށް ކެތްކުރުމާއި އެކު ދިރިއުޅުމާއިގެން ކުރިޔަށްދާށެވެ. އޭރުން ތިބާގެ ޙަޔާތް ކާމިޔާބުވުން ގާތްވާނެއެވެ.
..................................
މަނަދޫލައިވް އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...

1.14.2011

އިސްލާމްދީނުގައި އަންހެނުންނަކީ ޝަރަފުވެރި ދިރިއުޅުމެއްގެ ވެރިބައެކެވެ

އަލްއަޚް ޢަބްދުﷲ ޝާކިރު މުޙައްމަދު
وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
"މުއުމިން ފިރިހެނުންނާއި، މުއުމިން އަންހެނުންނީ، އޭގެ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔެއްގެ އެހީތެރިން ކަމުގައިވާ މީހުންނެވެ. އެއުރެން ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެން ނުބައިކަންތައް ނަހީކުރެތެވެ. އަދި އެއުރެން ނަމާދު ޤާއިމްކޮށް، ޒަކާތްދީ، ﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ކިޔަމަންވެތެވެ. އެއުރެންނަށް ﷲ ރަޙްމަތް ލައްވާހުއްޓެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، އަޒީޒްވަންތަ ހަކީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." (التّوبَة 71)
وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَائِهِنَّ أَوْ ءَابَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلاَ يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
"އަދި މުއުމިން އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ ބެލުންތައް ތިރިކުރުމަށާއި، އެކަނބަލުންގެ ފަރުޖުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތުގެ ތެރެއިން ފާޅުވެގެންވާތަން ފިޔަވައި (އެބަހީ: މޫނާއި ދެއަތްތިލަ ފިޔަވައި) އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތް ފާޅުނުކުރާ ހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ބުރުގާތައް، އެކަނބަލުންގެ ކަރުވަޅުމަތީގައި އަޅައި ނިވައިކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ ފިރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ބަފައިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ބަފައިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އަޚުންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އަޚުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ އުޚްތުންގެ ފިރިހެންދަރިންނަށް ނުވަތަ އެކަނބަލުންގެ ތެރެއިންވާ އަންހެނުންނަށް، ނުވަތަ އެކަނބަލުންނަށް މިލްކުވެގެންވާ އަޅުންނަށް، ނުވަތަ ފިރިހެނުންގެ ތެރެއިން އެދުންވެރިކަމެއް ނުހިނގާވަރުގެ ގެންގުޅޭމީހުންނަށް، ނުވަތަ އަންހެނުންގެ އައުރަތައް ނޭނގޭވަރުގެ ކުޑަކުއްޖާއަށް މެނުވީ، އެކަނބަލުންގެ ޒީނަތް ފާޅުނުކުރާހުށިކަމެވެ! އަދި އެކަނބަލުންގެ (ގަހަނާއާއި) ޒީނަތުގެ ތެރެއިން، ވަންހަނާވެފައިވާ ތަކެތި އެންގުމަށްޓަކައި، ފައިތިލަތަކުން (ބިމުގައި) އެކަނބަލުން ނުތަޅާހުށިކަމެވެ! އޭ މުއުމިނުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން އެންމެން ﷲ އަށް ތައުބާވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި ނަސީބުލިބިގަތުމަށްޓަކައެވެ." (النُّور 31)

މުސްލިމް އަންހެނާގެ ދައުރު އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން އެކަނބަލުން އެކަނބަލުން ހެއްދަވާ ގެންގުޅުއްވާ އެއްކައުވަންތަ މާތްﷲ އަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކާއި، އެކަނބަލުންގެ ދަރިންނާއި ފިރިމީހާގެ މައްޗަށްވާ ހައްޤުތަކާއި، އާއިލާގެ އެހެންމެމްބަރުންގެ މައްޗަށްވާ ހައްޤުތަކާއި، އެކަނބަލުންދިރިއުޅޭ މުޖުތަމައަށްޓަކައި އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކާއި އަދި އެކަނބަލުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތައް އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ ކަނޑައެޅިބަޔާންވެވިގެންނެވެ. މާތްﷲ އީ އެކަލާނގެ ޚަލްޤުކުރެއްވި ހުރިހާ މަޚްލޫގާތަކަށް އޯގާވެވޮޑިގަންނަވާ ރަޙްމާންވަންތަ ރަޙީމްވަންތަ ކަލާނގެ ކަނމުގައިވީހިނދު އެކަލާނގެ ޚަލްޤުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ މާތް މަޚްލޫޤު ކަމުގައިވާ އިންސާނުންނަށް އޯގާތެރިވެވޮޑިނުގަންނަވާނޭތޯއެވެ؟
ތެދުތެދައް ދަންނަވަނީނަމަ މުސްލިމް އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ އީމާންތެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރިކަމުން މެނުވީ އެއީ މުސްލިމް އަންހެނެއްކަން ދެނެގަތުމަކީ އުނދަގޫކަމެއްކަމުގައިވާނެއެވެ. އެހެނީ މުސްލިމް އަންހެނާގެ ހެދުމާއި އެކަނބަލުންގެ އުޅުމާއި ގުޅުމުންނާއި މާތްﷲ އާއި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ގެނެސްދެއްވި މަތިވެރި ދީނުގައި ގެނެސްދެއްވި އެންމެހައި ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގައި އެކަނބަލުން ސާބިތުވާ ސާބިތުވުމުން އެކަން ފުރިހަމަގޮތުގައި ސިފަވެގެންދާނެއެވެ. އެކަނބަލުން އެކަނބަލުންގެ އައުރަ ނިވާކޮށް ފަރުދާވެގެންތިބެނީ ފަޚްރުވެރިކަމާއިއެކުގައެވެ. އަދި އޭގެސަބަބުން އެހެންމީހުންގެ ފުށުން ރައްކާތެރިކަމާއި އިޚްތިރާމް ލިބިގެންވާ ހާލުގައެވެ.

މުސްލިމް އަންހެނާ އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާއާއި އާއިލާގެ އެހެންމެންބަރުންނާއިމެދު ވާގުޅުންވެސް މާތްﷲ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަނީ ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެކަނބަލުންނަކީ ލޯބިވެތި އަންބެކެވެ، މަންމައެކެވެ، އެކަނބަލުންގެ ގޭގެކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ޒިންމާދާރު ފަރާތެކެވެ، މައިންބަފައިންނަށް އިޚްތިރާމްކޮށް ގަދަރުކުރާ ދަރިއެކެވެ، އެހީތެރި ދައްތައެކެވެ، އަދި އެކުވެރި އަވަށްޓެރިއެކެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން އެކަނބަލުންނަކީ އެމީހުންގެ މައްޗަށްވާ މުދައްރިސެކެވެ، އެހީތެރި ނަރުހެކެވެ، އަދި އިރުޝާދުދޭ ކައުންސެލަރެކެވެ. އެކަނބަލުން ނިސްބަތްވާ އާއިލާތަކުގެ ބޭނުންތައް ފުރިހަމަކޮށްދިނުމަކީ އެކަނބަލުންެގެ މައްޗަށްވާ ޒިންމާއެކެވެ. އަދި އެކަނބަލުންގެ ފިރިންނަށްވާ އޯގާތެރި ރަހުމްހުރި ލޯބިވެރިއެކެވެ. އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ގެ ރައްކާތެރިކޮށް ބަލަހައްޓައިދޭ ފަރާތެކެވެ. އެހެނީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންވާންޖެހޭނީ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް އެކަނބަލުން ރައްކާތެރިކޮށް ހިމާޔަތްކޮށްދޭ ބައެއްކަމުގައެވެ.
الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللاَّتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا
"ފިރިހެނުންނަކީ، އަންހެނުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވެ ބެލެހެއްޓުމުގައި ޤާއިމްވެގެންތިބޭ ބަޔެކެވެ. (އެއީ) އެއުރެންގެ އެއްބަޔެއްގެ މައްޗަށް އަނެއްބަޔަކު ﷲ މާތްކުރައްވައި، އިތުރުކުރައްވާފައިވާ ކަމަށްޓަކައެވެ..." (النِّسَاء 34)
އިސްވެދެންނެވުނު ސަބަބުތަކައްޓަކައި މުސްލިމް އަންހެނާއަށް އެކަނބަލުންގެ ރައްކާތެރިކަން އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާގެ ފަރާތުން ފުރިހަމަގޮތުގައި ލިބޭނޭކަމުގެ ޔަޤީންކަން ލިބިފައިވުމާއެކު އެކަނބަލުން ފިރިހެނުންފަދައިން އާންމު އިޖްތިމާއީ މައިދާންތަކުގައި ނުކުމެ މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރާންޖެހޭނޭ ކަމެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި ގެއާއި ގެއިން ބޭރުގައި އެކަނބަލުން މަސައްކަތްކުރުމަކީ އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް މަނާވެގެންވާކަންކަމެއްނޫނެވެ. އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ޙަލާލުގޮތުގައި އެކަނބަލުންވެސް މަސައްކަތްކޮށް އާއިލާއަށް ފައިސާގެގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ އެކަނބަލުންގެ މައްޗަށް މަނާވެގެންވާކަމެއްނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަންހެނުންނަށް އެކަނބަލުންގެ އާއިލާއަށް މާލީގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ލާޒިމްކަމަކަށް ނުވާހިނދު އެކަނަބަލުން އެފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި ޝާމިލްވެގެން އުޅޭކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެގޮތުން އާއިލާއަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭކަށްވެސް ނުޖެހޭނެއެވެ.
وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلاَ تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلاَةَ وَءَاتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا
"އަދި ތިޔަކަނބަލުން، ތިޔަކަނބަލުންގެ ގެތަކުގައި ތިބޭށެވެ! އިހުގެ ޖާހިލީ ޒަމާނުގެ ޒީނަތުން ތިޔަކަނބަލުން ޒީނަތްތެރިނުވާހުށިކަމެވެ! އަދި ތިޔަކަނބަލުން ނަމާދު ޤާއިމްކުރާށެވެ! އަދި ތިޔަކަނބަލުން ޒަކާތްދޭށެވެ! އަދި ﷲ އާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ތިޔަކަނބަލުން ކިޔަމަންވާށެވެ! އޭ އަޙްލުބައިތުންނޭވެ! ﷲ އިރާދަކުރައްވާކަން ކަށަވަރީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ކިބައިން ފާފަތައް ދުރުކުރައްވައި، ފުރިހަމަ ޠާހިރުކުރެއްވުމަކުން ތިޔަބައިމީހުން ޠާހިރުކުރެއްވުމަށެވެ." (الاٴحزَاب 33)
يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَِزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلاَ يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا
"އޭ ނަބިއްޔާއެވެ! ކަލޭގެފާނުގެ އަނބިއަނބިކަނބަލުންނާއި، ކަލޭގެފާނުގެ ދަރިދަރިކަނބަލުންނާއި، މުއުމިނުންގެ އަންހެނުން، އެކަނބަލުންގެ ފޭރާންތަކުން ނިވައިވެތިބުމަށް ކަލޭގެފާނު އެކަނބަލުންނަށް ވިދާޅުވާށެވެ! އެކަނބަލުން އެނގިގެން ވުމަށާއި، އެކަނބަލުންނަށް އުނދަގޫ ނުލިބުމަށް އެގޮތް މާގާތްކަން ބޮޑެވެ. ﷲ އީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، ރަޙީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކަމުގައި ވޮޑިގެންވެއެވެ." (الاٴحزَاب 59)
އިސްލާމްދީނުގައިވަނީ އަންހެނުން ގޭގައި އެބައިމީހުންގެ އާއިލާބެލެހެއްޓުމުގެ ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭގެ މާނައަކީ މުސްލިމް އަންހެނުންނަށް ބައެއްކަހަލަ ހާއްޞަ ބޭނުންތަކަށްޓަކައި ބޭރަށްނުކުމެއުޅުން މަނާވުމެއްނޫނެވެ. އެހެނީ މުސްލިމް އަންހެނުންނީ ހަމައެކަނި ގޭގައި ފޮރުވިގެން ތިބެންޖެހޭބައެއްކަމުގައި ވީނަމަ އެކަނބަލުންނަށްޓަކައި ބޭރަށްނުކުމެ އުޅުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅުއްވާފައިނުވީހެވެ. އޮގޮތުން ހެދުންއެޅުމާއި ވާހަކަދެއްކުމާއި އެކަކު އަނެކަކާއި މުޢާމަލާތުކުރުމުގައި މުސްލިމް އަންހެނުން ތަބާވާންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެއް އިސްލާމްދީނުގައި އެކަށައަޅުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކީރިތި ރަސޫލާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ގެ ހަދީސްފުޅުތަކުގައިވެސް ގޭގައި ތިބެގެން އެބައިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކުރާ އަންހެން ކަނބަލުންނަށް ތަޢުރީފްގެ ބަސްފުޅުތައް ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވެއެވެ.
މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަނބަލުންގެ އާއިލީ ޒިންމާތައް ފުރިހަމަކުރުމުގައި ގޭގައި އިންނަ އަންހެނަކަށް މާތްﷲ ގެ މަގުގައި ޖިހާދުކުރާ މުޖާހިދަކަށް ހުރި ދަރުމަ ލިބޭހުއްޓެވެ." އަދިވެސް އިތުރު އެކަލޭގެފާނު ހަދީސްފުޅުކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައިވެއެވެ. "ތިޔަބައިމީހުންގެ އަނބިންގެތެރެއިން ބޭކަނބަލަކު މިސްކިތައް ދިއުމަށް އެދިއްޖެނަމަ އެކަނބުލޭގެ ނުހުއްޓުވާހުށިކަމެވެ"
މުސްލިމް އަންހެނުންނަށް ވަކި ޚާއްޞަ ހާލަތްތަކެއްގައި އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކުގައި ގޭންބޭރުގައި މަސައްކަތްކުރެވިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ އެކަނބަލުންނަށް އިސްލާމްދީން ހުއްދަކުރާގޮތަށް ފުރިހަމައަށް ނިވާވެގެންތިބެ ކުރެވޭ މަސައްކަތެއްކަމުގައި ވާންޖެހޭނެއެވެ. އަދި ހިލޭ ފިރިހެނަކާއިއެކު އެކަހެރިވާންޖެހޭފަދަ މަސައްކަތަކަށްވެސް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އަދި ވަކިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި މިފަދަ މަސައްކަތްތަކުގައި އެކަނބަލުން ބައިވެރިވެ އުޅެންޖެހޭނީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިންގެ ފަރާތުން ހުއްދަ ލިބި އަދި އާއިލާގެވެސް ރުހުމާއިއެކުގައެވެ. އަދި އެފަދަ މަސައްކަތްތަކަކީ ގޭގައި އެކަނބަލުން އަދާކުރަންޖެހޭ ޒިންމާތަކާއި ފުށުއަރާ މަސައްކަތްތަކަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެކަނބަލުންގެ ފުރަތަމަ ޒިންމާއަކީ އާއިލީ މަސައްކަތްތަކާއި ދަރިންނާއި ފިރިމީހާގެ މައްޗަށް އަދާކުރަންޖެހޭ ހައްޤުތަކެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صلى الله عليه وسلم ހަދީސްފުޅު ކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނާގައިވެއެވެ. "އަންހެނުންނަކީ އެކަނބަލުންގެ ފިރިމީހާގެ އާއިލާއާއި އެކަނބަލުންގެ ދަރިންގެމައްޗައްވާ ބެލުންތެރިއެކެވެ. އަދި އެކަމާއިމެދު އެކަނބަލުންނާއި ސުވާލުކުރެވޭ ހުއްޓެވެ."
އަޅުކަމުގެ ދާއިރާގައްޔާއި އީމާންތެރިކަމުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަކީ ހަމަހަމަބައެކެވެ. އެގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އެތައްއާޔަތެއްގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުންނަށް އެކުގައި އިޝާރާތްކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކަން މިހެން އޮތްނަމަވެސް މިއަދުގެ މުުތަމަޢުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަމުންދަނީ ތަފާތު މަންޒަރުތަކެކެވެ. އަންހެނުން އެކަނބަލުންގެ ހަޤީޤީ މަޤާމު ހަނދާންނައްތާލާ އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށް ތަފާތު ކަންކަމުގައި ދެޖިންސު އެކުވެ މަސްހުނިވާކަންކަމުގައި ދަނީ ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ. ސިޔާސީ މައިދާންތަކުގައްޔާއި އިޖުތިމާއީ އެހެނިހެން މައިދާން ތަކުގައި އަންހެނުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދަނީ އިސްލާމްދީން އެބައިމީހުންނަށް އަމުރުކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކާއި ޚިލާފަށެވެ. ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ބޭއްވޭ ވާދަކުރުންތަކުގައި އެކަނބަލުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާއިރު އިސްލާމްދީން އެކަނބަލުންނަށް އަމުރުކޮށްފައިވާފަދައިން ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނިވާނުވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ އެކަނބަލުން އެކަނބަލުންގެ އަޑުތަކުން އާންމު ސްޓޭޖްތަކާއި މާލަމްތަކުގައި އަޑުއުފުލަމުންގެންދަނީވެސް އިސްލާމީ ރިވެތި އުޞޫލުތަކުން ބޭރުގައި ކަމުގައި ދަންނަވަންޖެހެއެވެ. ހަމައެއާއިއެކު މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ފެންނަމުންދާ ބައެއް ޓީވީ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި އެކަނބަލުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާއިރު އެއީ އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚްލާގުގެ ފޭރާމުން ފޭރާންލިބިފައިވާބައެއްކަމުގައި ދެންނެވޭނޭ އެއްވެސް ޖާގައެއްނެތެވެ. ނިވާކަންކުޑަ ހެދުންތަކާއި އެހެންމީހުންގެ ހިތްތަކަށް ޖިންސީ އެދުންވެރިކަން ގެނެސްދޭ ތަފާތު ހަރަކާތްތައް އެކަނބަލުން ކުރަމުންދާއިރު އެކަނބަލުންނައްޓަކައި އިސްލާމްދީނުގައި ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ މުހިންމު މަޤާމް އެއްގޮތަކަށްވެސް ހަނދާންހުނަކަމުގައި ނުބުނެވޭނެއެވެ. މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޅި މުޖުތަމަޢު ވިސްނާ ފިކުރުކޮށް މިކަމަށް ޙައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހިފައިވާކަމެކެވެ. މައިންބަފައިން އެބައިމީހުންގެ ޅަދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގައި ސަމާލުވާންޖެހެއެވެ. ޚާއްޞަގޮތެއްގައި އަންހެންދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތުކުރުމަކީ މައިންބަފައިން އުފުލަން ޖެހޭ ބޮޑު ޒިންމާއެކެވެ.
މާތްﷲ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ހެޔޮ ރަޙްމަތްލައްވާ އެކަލާންގެ ރުހިވޮޑުގެންވަ މަގުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކުރުމުގެ ހެޔޮ ތަޢުފީޤު މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން

އިތުރަށް ވިދާޅުވޭ...